Dywersyfikowane Inwestycje z Przykładami

Najlepsi brokerzy opcji binarnych 2020:
  • Binarium
    Binarium

    1 miejsce w rankingu! Najlepszy wybor dla poczatkujacego!
    Bezplatne konto szkoleniowe i demo!
    Bonus za rejestracje!

  • FinMax
    FinMax

    Uczciwy i niezawodny broker! Dobre recenzje!

Dywersyfikowane Inwestycje z Przykładami

Zdywersyfikowana inwestycja to portfel różnych aktywów, który uzyskuje najwyższy zwrot przy najmniejszym ryzyku. Typowy zdywersyfikowany portfel składa się z akcji, stabilnych zysków i surowców. Dywersyfikacja jest skuteczna, ponieważ aktywa te różnie reagują na to samo zdarzenie gospodarcze.

Sześć aktywów, które powinieneś posiadać

W zdywersyfikowanym portfelu aktywa nie korelują ze sobą. Kiedy wartość jednego z nich wzrasta, wartość drugiego spada. Obniża to ogólne ryzyko, ponieważ bez względu na to, co robi gospodarka, niektóre klasy aktywów na tym zyskują. Kompensuje to straty w pozostałych aktywach. Ryzyko jest również obniżone, ponieważ bardzo rzadko zdarza się, aby cały portfel został zniwelowany przez tylko jedno zdarzenie. Zdywersyfikowany portfel jest też najlepszą obroną przed kryzysem finansowym.

Przykład jak działa dywersyfikacja

Akcje sprawdzają się doskonale, gdy gospodarka się rozwija. Inwestorzy oczekują wysokich zysków, więc podbijają cenę akcji. Są skłonni zaakceptować większe ryzyko załamania, ponieważ są optymistycznie nastawieni do przyszłości firmy i gospodarki.

Obligacje oraz inne papiery wartościowe o stabilnym dochodzie dobrze sprawdzają się, gdy gospodarka spowalnia. W okresie spowolnienia gospodarczego, inwestorzy są o wiele bardziej zainteresowani ochroną swoich portfeli niż wysokimi zyskami. Chętnie akceptują niższe zyski dla tej redukcji ryzyka.

Ceny surowców (towarów) różnią się w zależności od podaży i popytu. Surowce obejmują np. pszenicę, olej czy złoto. Przykładowo ceny pszenicy wzrosną, jeśli wystąpi susza ograniczająca podaż. Ceny ropy spadną, jeśli pojawi się dodatkowa podaż. W rezultacie towary nie podążają za fazami cyklu koniunkturalnego tak ściśle jak akcje i obligacje.

Tych sześć klas aktywów zdywersyfikuje Twój portfel

Zdywersyfikowany portfel powinien zawierać papiery wartościowe z następujących sześciu klas aktywów:

✔️ Akcje krajowe – Należy uwzględnić różne spółki o różnej wielkości. Rozmiar spółki mierzony jest poprzez jej kapitalizację rynkową. Tak więc do każdego portfela należy zaliczyć spółki o małej, średniej i dużej kapitalizacji.

✔️ Stabilny dochód – Najbezpieczniejsze są obligacje skarbowe. Są one gwarantowane przez władze publiczne. Również bezpieczne są obligacje komunalne. Można również kupić fundusze obligacji krótkoterminowych i fundusze rynku pieniężnego, które inwestują w te bezpieczne papiery wartościowe. Obligacje korporacyjne zapewniają wyższy zwrot, ale też większe ryzyko. Najwyższe zyski i ryzyko wiążą się z obligacjami śmieciowymi.

✔️ Akcje zagraniczne – Należą do nich spółki zarówno z rynków rozwiniętych, jak i wschodzących. Inwestując za granicą można osiągnąć większą dywersyfikację. Inwestycje międzynarodowe mogą generować wyższy zwrot z inwestycji, ponieważ kraje o gospodarkach wschodzących rozwijają się szybciej. Są to jednak inwestycje obarczone większym ryzykiem, bo kraje te mają mniej zabezpieczeń w banku centralnym, mogą być podatne na zmiany polityczne i są mniej przejrzyste.

Inwestycje zagraniczne zabezpieczają również przed spadkiem wartości dolara. Firmy amerykańskie radzą sobie dobrze, gdy dolar jest słaby i powoduje wzrost eksportu. Firmy zagraniczne osiągają dobre wyniki, gdy dolar jest silny. Czyni to ich eksport do Stanów Zjednoczonych tańszym niż gdy dolar jest bardzo niski.

Najlepsi brokerzy opcji binarnych 2020:
  • Binarium
    Binarium

    1 miejsce w rankingu! Najlepszy wybor dla poczatkujacego!
    Bezplatne konto szkoleniowe i demo!
    Bonus za rejestracje!

  • FinMax
    FinMax

    Uczciwy i niezawodny broker! Dobre recenzje!

✔️ Stałe dochody zagraniczne. Obejmują one zarówno kwestie korporacyjne, jak i rządowe. Zapewniają one ochronę przed spadkiem wartości dolara. Są bezpieczniejsze niż akcje zagraniczne. Inwestować w ten sposób można za pomocą ETF (np. powielające indeksy giełdowe światowych giełd).

✔️ Towary – Obejmuje to zasoby naturalne, takie jak złoto, ropa naftowa i nieruchomości. Złoto powinno być częścią każdej zróżnicowanej inwestycji, ponieważ jest to najlepsze zabezpieczenie przed krachem na giełdzie. Z badań wynika, że ceny złota gwałtownie rosną przez okres 15 dni po krachu. To dlatego ludzie inwestują w złoto. Może być ono także dobrą obroną przed inflacją. Nie jest ono również powiązane z aktywami takimi jak akcje, czy obligacje.

W strategii dywersyfikacyjnej należy uwzględnić kapitał własny swojego domu

Rodzajem towaru, który powinien być traktowany jako szósta klasa aktywów jest kapitał zamrożony we własnym domu. Większość doradców inwestycyjnych nie liczy kapitału zaangażowanego w mieszkanie czy dom jako nieruchomość. Zakładają oni, że będziesz tam mieszkać do końca życia. Innymi słowy uważają, że jest to produkt konsumpcyjny, jak samochód lub lodówka, a nie inwestycja.

To zachęciło wielu właścicieli domów do zaciągania kredytów pod hipotekę swoich mieszkań lub domów w celu zakupu innych dóbr konsumpcyjnych. Kiedy ceny mieszkań spadły, byli winni więcej niż dom był wart. W rezultacie, podczas kryzysu finansowego wiele osób straciło domy.

Czy wiesz, że już teraz możesz…?

Posts by Lukasz

Forex jest jednym z tych obszarów, który większość ludzi uważa za skomplikowany. W rzeczywistości, podobnie jak wiele innych form inwestycji, odrobina wiedzy może być niezwykle pomocna.

Kupuj tanio i sprzedawaj drogo. Słyszałeś te rady niezliczoną ilość razy. Jest to najważniejsza wskazówka dla udanego inwestowania w akcje, wirtualna mantra doświadczonych inwestorów. Jest.

Zdywersyfikowana inwestycja to portfel różnych aktywów, który uzyskuje najwyższy zwrot przy najmniejszym ryzyku. Typowy zdywersyfikowany portfel składa się z akcji, stabilnych zysków i.

Zbilansowanie portfela inwestycyjnego funduszami inwestycyjnymi jest łatwym i właściwym sposobem „kupuj nisko i sprzedawaj wysoko”. Co jednak oznacza zbilansowanie portfela? Jak często trzeba.

Rynek giełdowy może być miejscem niebezpiecznym. W mgnieniu oka zarabia się i traci fortuny. Większość inwestorów jest generalnie bykami, co oznacza, że spodziewają się wzrostu na.

Segmentacja czasowa jest strategią, którą można wykorzystać do inwestowania w okresie emerytalnym. Polega ona na dopasowaniu inwestycji do momentu, w którym trzeba będzie je wycofać w celu.

POUCZENIE

Handel walutami obcymi (Forex) i kontraktami na różnice kursowe (CFD) ma charakter wysoce spekulacyjny, niesie ze sobą wysoki poziom ryzyka i może nie być odpowiedni dla wszystkich inwestorów. Możesz ponieść stratę części lub całości zainwestowanego kapitału, dlatego nie powinieneś spekulować kapitałem, na którego utratę nie możesz sobie pozwolić.
Pliki Cookies
Ta strona używa plików cookies w celach statystycznych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim można indywidualnie dostosować stronę do Twoich potrzeb. Możesz akceptować pliki cookies lub masz możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne dane.

INWESTORZY

Ten uczestnik programu Popularny Inwestor pochodzi z Danii, ale obecnie mieszka w Wielkiej Brytanii. Na eToro działa od ponad 4 lat, z czego 3 lata zakończył z zyskiem. Jeppe handluje wieloma instrumentami z różnych klas aktywów i utrzymuje otwarte pozycje średnio przez 6 miesięcy.

Wyniki historyczne nie gwarantują osiągnięcia podobnych wyników w przyszłości.

JAK ZACZĄĆ?

eToro to społecznościowa platforma inwestycyjna, dzięki której nigdy nie będziesz sam. Zrzesza ponad 10 mln traderów, którzy tak jak Ty, poszukują możliwości inwestowania przy zminimalizowanym ryzyku. By dowiedzieć się więcej, przejdź do serwisu eToro.


62% kont detalicznych CFD traci pieniądze.

CopyTrader to wbudowany w platformę unikatowy system pozwalający Ci podglądać i kopiować transakcje najlepszych inwestorów w etoro. Dzięki wbudowanej wyszukiwarce inwestorów, możesz z łatwością odnaleźć takich traderów, którzy spełniają Twoje oczekiwania i śledzić ich inwestycyjne transakcje, na których zarabiają.

DOŁĄCZ ZA DARMO

Ucz się od najlepszych traderów na platformie dzięki systemowi Copy Trading.

Dzięki unikalnemu forum dołączysz do największej społeczności inwestorskiej, poznasz strategie, analizy oraz metody działania najlepszych.

KONTO DEMO

Aby poznać platformę inwestycyjną i nauczyć się z niej korzystać, zarejestruj się i przejdź do całkowicie darmowego konto demonstracyjnego, na które otrzymasz wirtualne $100,000.

AKCJE

62% rachunków inwestorów detalicznych traci pieniądze inwestując z tym dostawcą. Upewnij się, czy możesz sobie pozwolić na podjęcie wysokiego ryzyka utraty pieniędzy.

WALUTY FOREX

62% rachunków inwestorów detalicznych traci pieniądze inwestując z tym dostawcą. Upewnij się, czy możesz sobie pozwolić na podjęcie wysokiego ryzyka utraty pieniędzy.

KRYPTOWALUTY

62% rachunków inwestorów detalicznych traci pieniądze inwestując z tym dostawcą. Upewnij się, czy możesz sobie pozwolić na podjęcie wysokiego ryzyka utraty pieniędzy.

COPYPORTFOLIOS

Wyniki historyczne nie gwarantują osiągnięcia podobnych wyników w przyszłości.

STRATEGIA ROZWOJU GMINY RADZYMIN NA LATA z projekcją do 2030 roku

    Klaudia Matusiak 4 lat temu Przeglądów:

2 Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin STRATEGIA ROZWOJU GMINY RADZYMIN NA LATA z projekcją do 2030 roku Grudzień 2020 r. 0

3 Wykonawca dokumentu: EU-Consult Sp. z o.o. ul. Wały Piastowskie Gdańsk 1

4 Spis treści Wstęp. 4 I. Metodologia prac nad Strategią Rozwoju Gminy Radzymin na lata z projekcją do 2030 roku. 6 II. Diagnoza społeczno-gospodarcza Gminy Radzymin raport stanu istniejącego Przestrzeń i środowisko Położenie administracyjne i geograficzne Położenie komunikacyjne Walory przyrodnicze Uwarunkowania przyrodnicze Wody powierzchniowe Wody podziemne Surowce mineralne Formy ochrony przyrody Ochrona środowiska Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii Gospodarowanie zasobami wodnymi Walory kulturowe Społeczeństwo Demografia Społeczeństwo Gospodarstwa domowe oraz źródła ich utrzymania Mieszkalnictwo Struktura zatrudnienia i rynek pracy Bezrobocie Gospodarka Rolnictwo Przedsiębiorczość Infrastruktura techniczna Infrastruktura transportowa i komunikacyjna Oświetlenie uliczne Gospodarka wodno-ściekowa Gospodarka odpadami

5 4.4. Infrastruktura elektroenergetyczna i gazowa Infrastruktura telekomunikacyjna Infrastruktura społeczna Infrastruktura edukacyjna Infrastruktura sportowa Infrastruktura kultury Infrastruktura ochrony zdrowia i opieki społecznej Infrastruktura bezpieczeństwa publicznego Jakość rządzenia Analiza zdolności inwestycyjnej Jakość kapitału społecznego E-usługi Podsumowanie analizy i diagnozy Analiza SWOT Analiza potencjału jakości życia III. Rozwój strategiczny w latach z projekcją do 2030 roku Wizja i misja Strategii Wizja i misja Strategii Rozwoju Gminy Radzymin Cele strategiczne i operacyjne Zadania w ramach poszczególnych celów strategicznych i operacyjnych Załącznik nr Analiza WiP: ważności (istotności) i prawdopodobieństwa działań strategicznych Zgodność Strategii z dokumentami strategicznymi wyższego rzędu Wpływ Strategii ZIT dla WOF , rozwój infrastrukturalny, gospodarczy, społeczny m.st. Warszawy mający wpływ na Gminę Radzymin, + strategia rozwoju obszaru metropolitarnego Warszawy + analiza konkurencyjności gmin sąsiednich System wdrażania i finansowania Strategii Ewaluacja założeń Strategii Rozwoju Gminy Radzymin na lata Źródła finansowania Strategii Rozwoju Gminy Radzymin na lata Spis tabel Spis wykresów Spis map Spis rysunków

6 Wstęp Dokument został przygotowany dla Urzędu Miasta i Gminy Radzymin w celu określenia strategicznych kierunków rozwoju społeczno gospodarczego Gminy Radzymin oraz sprecyzowania najważniejszych celów oraz zamierzeń inwestycyjnych na lata , które ściśle są skorelowane z nową perspektywą finansową Unii Europejskiej na lata Właściwie prowadzona polityka rozwoju lokalnego przyczyniać się będzie do lepszego wykorzystania środków publicznych, zarówno krajowych, jak i unijnych. Podstawowym celem działania samorządu gminnego jest osiągnięcie zrównoważonego rozwoju regionalnego, prowadzącego do poprawy jakości życia lokalnej społeczności. Szczególna rola samorządu terytorialnego została określona w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1515). Rozdział 2 ustawy o samorządzie gminnym określa zakres działania i zadania gminy. Zgodnie z art do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Zgodnie z art cytowanej wyżej ustawy do szczególnych zadań gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: 1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej; 2) gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego; 3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz; 3a) działalności w zakresie telekomunikacji; 4) lokalnego transportu zbiorowego; 5) ochrony zdrowia; 6) pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych; 6a) wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej; 7) gminnego budownictwa mieszkaniowego; 4

7 8) edukacji publicznej; 9) kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami; 10) kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych; 11) targowisk i hal targowych; 12) zieleni gminnej i zadrzewień; 13) cmentarzy gminnych; 14) porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego; 15) utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych; 16) polityki prorodzinnej, w tym zapewnienia kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej; 17) wspierania i upowszechniania idei samorządowej, w tym tworzenia warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej; 18) promocji gminy; 19) współpracy i działalności na rzecz organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r., poz z późn. zm.); 20) współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw. Głównym celem Strategii jest poprawa jakości życia w Gminie Radzymin oraz efektywne wykorzystanie jej zasobów i potencjału do kształtowania zrównoważonego rozwoju obszaru. Zakłada ona, że potencjał rozwojowy Gminy to nie tylko zasoby materialne służące dostarczaniu dóbr i usług publicznych, ale także wartości środowiskowe (w tym przyrodnicze i krajobrazowe) i niematerialne (w tym m.in. tradycja i kultura). Nowe podejście do zarządzania rozwojem – lokalnym i regionalnym- przewiduje większe zaangażowanie w działania rozwojowe przedstawicieli partnerów społeczno gospodarczych, przedstawicieli stowarzyszeń i innych organizacji pozarządowych, różnego typu szkół, instytucji (w tym instytucji badawczych) oraz podmiotów prywatnych. Rozwój Gminy powinien stać się celem wszystkich interesariuszy, a nie tylko stanowić zadanie samorządowej administracji publicznej. 5

8 I. Metodologia prac nad Strategią Rozwoju Gminy Radzymin na lata z projekcją do 2030 roku. Prace metodyczno- diagnostyczne nad opracowaniem Strategii Rozwoju Gminy Radzymin na lata rozpoczęły się w miesiącu lipcu 2020 roku. Na przełomie maja i czerwca 2020 roku został wybrany wykonawca dokumentu. Prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju zostały wykonane w oparciu o metodę partycypacyjno – ekspercką firmy wykonującej opracowanie. O pracach nad Strategią Rozwoju zostali poinformowani przedstawiciele komórek organizacyjnych Urzędu Miasta i Gminy Radzymin, jednostek organizacyjnych Gminy, mieszkańcy, przedsiębiorcy oraz organizacje pozarządowe, którym rozdystrybuowano informacje o toczących się pracach metodycznych wraz z kartami zadań inwestycyjnych. Strategia Rozwoju Gminy Radzymin na lata opracowana została w celu planowego zarządzania Gminą w zakresie rozwoju i realizacji zadań inwestycyjnych, z uwzględnieniem potencjału finansowego Jednostki oraz w celu pozyskania środków ze źródeł zewnętrznych w nowej perspektywie finansowej. Prace przygotowawcze nad opracowaniem Strategii poprzedzone zostały diagnozą stanu faktycznego obszaru. Ustalenia Strategii zostały sformułowane w postępowaniu określającym planowanie strategiczne, polegające na: a) diagnozie stanu istniejącego; b) identyfikacji problemów w zdefiniowanych obszarach tematycznych; c) opracowaniu analizy SWOT; d) identyfikacji strategicznych kierunków rozwojowych; e) określeniu optymalnych sposobów realizacji wskazanych potrzeb przy uwzględnieniu wewnętrznych i zewnętrznych uwarunkowań ich realizacji. Prace, które doprowadziły do sformułowania ustaleń Strategii, polegały w szczególności na: przeprowadzeniu wieloaspektowej diagnozy stanu oraz uwarunkowań rozwoju Gminy; dokonaniu analizy prognoz rozwojowych; przeprowadzeniu szerokich konsultacji społecznych, które pozwoliły na rozpoznanie regionalnych potrzeb i planów. Przeprowadzone analizy pozwoliły na identyfikację celów strategicznych Gminy Radzymin. Cele strategiczne wynikają z diagnozy społeczno-gospodarczej obszaru (zwłaszcza, gdy 6

9 identyfikuje się bariery, które trzeba będzie przezwyciężyć) lub z analizy prognoz (gdy prognozy wskazują na wystąpienie w przyszłości uwarunkowania tak ważnego, że zmusza do podejmowania szczególnych działań) lub też mogą wynikać z aspiracji władz i mieszkańców (czyli świadomej woli zmiany stanu obecnego na inny pożądany z powodów uznanych za ważne). Przyjęto założenie, że do zidentyfikowanych celów strategicznych i celów operacyjnych nie stosuje się hierarchii, ponieważ każdy z nich wiąże się z innym ale bardzo ważnym aspektem funkcjonowania Gminy. Cele strategiczne realizowane są za pomocą celów operacyjnych. Cele operacyjne wyznaczają kierunki działań, które generują konkretne zadania/projekty do realizacji. W ramach celów strategicznych wskazuje się także dotychczas zidentyfikowane przedsięwzięcia są to już obecnie zdefiniowane zamierzenia dotyczące realizacji konkretnego zadania (o charakterze inwestycyjnym lub nieinwestycyjnym). Przedsięwzięcia te wynikają z kierunków działań. Identyfikacja przedsięwzięć, oprócz wskazania ich wagi dla rozwoju Gminy, pełni także funkcję informacyjną i popularyzatorską uszczegóławia i indywidualizuje dokument Strategii (strategie rozwoju różnych gmin w zakresie ogólnych celów rozwoju mogą cechować się podobieństwem ustaleń identyfikacja przedsięwzięć wskazuje specyfikę obszaru). Podkreślić należy, że nie jest to pełna, a tym bardziej zamknięta lista przedsięwzięć, które Gmina Radzymin zamierza realizować. Są to przedsięwzięcia, które zostały już umieszczone w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata , a także zdefiniowane na etapie prac planistycznych nad Strategią. Możliwe jest uzupełnianie w kolejnych latach portfela projektów. Rysunek 1. Schemat analizy logicznej 7

10 Źródło: opracowanie własne Podczas prac nad przygotowaniem Strategii przeprowadzono 3 spotkania warsztatowe: a) pierwsze służące analizie diagnozy stanu obecnego oraz analizie problemów; b) drugie poświęcone analizie celów oraz analizie SWOT; c) trzecie prezentujące wypracowane założenia. Na każdym z etapów dokument podlegał procesowi konsultacji z możliwością złożenia uwag. W trakcie przygotowywania Strategii interesariusze mogli wypełniać kartę projektu prezentującą przedsięwzięcie uznawane przez nich za strategiczne. W warsztatach strategicznych brali udział pracownicy Urzędu Miasta i Gminy Radzymin, jednostek organizacyjnych Gminy, przedstawiciele sektora gospodarczego i społecznego oraz mieszkańcy. Spotkania odbyły się w dniach: 15 września 2020 roku liczba uczestników: 20 osób, 8 października 2020 roku – liczba uczestników: 15 osób, 26 listopada 2020 roku – w trakcie konsultacji społecznych projektu dokumentu: liczba uczestników: 15 osób. Karty projektu oraz ankiety były dostępne w wersji papierowej w Urzędzie Miasta i Gminy Radzymin, na stronie do dnia 30 sierpnia 2020 r. Potencjalne projekty zostały poddane analizie pod kątem komplementarności z celami Strategii oraz stopnia zaawansowania i zaangażowania finansowego i uzasadnienia merytorycznego. Ostateczna lista priorytetowych przedsięwzięć została umieszczona jako załącznik do niniejszego dokumentu. Projekt Strategii Rozwoju Gminy Radzymin na lata został opublikowany na stronie i poddany szerokim konsultacjom społecznym na podstawie Zarządzenia Nr Burmistrza Radzymina z dnia 30 października 2020 r. Każdy zainteresowany mógł wnieść uwagi zgodnie z załączonym wzorem wniesienia uwag. 8

11 II. Diagnoza społeczno-gospodarcza Gminy Radzymin raport stanu istniejącego. 1. Przestrzeń i środowisko 1.1. Położenie administracyjne i geograficzne Radzymin to gmina miejsko-wiejska, zlokalizowana w środkowej części województwa mazowieckiego, w północno zachodniej części powiatu wołomińskiego, 25 km od centrum Warszawy, przy drodze krajowej nr 8 Warszawa Białystok, która jest częścią międzynarodowej trasy relacji Warszawa – Helsinki (tzw. Via Baltica), łączącej państwa nadbałtyckie z Europą środkową i zachodnią. Lokalizacja i uwarunkowania Na Mapie nr 1 przedstawiono lokalizację Gminy Radzymin na tle województwa mazowieckiego oraz powiatu wołomińskiego. Mapa 1. Lokalizacja Gminy Radzymin na tle województwa mazowieckiego i powiatu wołomińskiego 9

12 Źródło: UMiG Radzymin Bliska lokalizacja Gminy Radzymin względem Warszawy (ok. 25 km) istotnie wpływa na kształtowanie wielu czynników społeczno-gospodarczych obszaru. Ze względu na położenie w obrębie wpływów aglomeracji warszawskiej Gminę można uznać za wyjątkowo atrakcyjną dla inwestycji komercyjnych i mieszkaniowych. Mapa 2. Lokalizacja Gminy Radzymin względem Warszawy 10

13 Źródło: UMiG Radzymin Przede wszystkim przynależność Gminy Radzymin do Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego (WOF) oraz ujęcie w kierunkach działań Strategii Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych WOF podkreślają ścisłą relację oraz powiązania gospodarczo administracyjno – przestrzenne Gminy z miastem wojewódzkim Warszawą i gminami sąsiednimi. Warszawski Obszar Funkcjonalny został zatwierdzony uchwałą Zarządu Województwa Mazowieckiego Nr 1466/391/14 z dnia 28 października 2020 r. 1. Na tej 1 Kryteria delimitacji WOF przedstawiono w dokumencie Założenia Strategii Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. Warszawski Obszar Funkcjonalny wyznaczony dla potrzeb ZIT wchodzi w skład Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Warszawy, którego zasięg opisano w dokumencie Kryteria delimitacji miejskich obszarów funkcjonalnych ośrodków wojewódzkich, MRR, luty 2020 oraz w skład Obszaru Metropolitalnego Warszawy, określonego przez Zarząd Województwa Mazowieckiego w dniu 24 stycznia 2006 r. Zasięg terytorialny Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego zasadniczo zawiera się również w delimitacji MOF ośrodka wojewódzkiego, który wynika z projektu rozporządzenia MIR w sprawie szczegółowych warunków określania obszarów funkcjonalnych i ich granic. 11

14 podstawie i dla tak wyznaczonego obszaru opracowano Strategię ZIT WOF, w którym Gmina Radzymin jest jednym z ważnych podmiotów instytucjonalnych. Mapa 3. Lokalizacja Gminy Radzymin względem Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego Źródło: Strategia ZIT WOF , wersja IV, z dnia r. Gmina Radzymin należy również do Obszaru Metropolitalnego Warszawy (OMW), który obejmuje obszar o powierzchni 620,5 tys. ha, tj. 17,2% powierzchni województwa mazowieckiego. Obszar Metropolitalny Warszawy został zdelimitowany w oparciu o szereg wskaźników funkcjonalno-przestrzennych i społeczno-gospodarczych zawartych w Studium planu zagospodarowania przestrzennego Obszaru Metropolitalnego Warszawy 2. Delimitacja OMW obejmuje m.st. Warszawę oraz 71 gmin z 13 powiatów grodziskiego, grójeckiego, legionowskiego, mińskiego, nowodworskiego, otwockiego, piaseczyńskiego, pruszkowskiego, sochaczewskiego, warszawskiego zachodniego, wołomińskiego, wyszkowskiego oraz żyrardowskiego. Mapa 4. Gminy objęte ZIT i OMW 2 Zatwierdzone przez Zarząd Województwa Mazowieckiego w październiku 2020 roku. 12

15 Źródło: Strategia Rozwoju Obszaru Metropolitalnego Warszawy Gmina znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie z następującymi jednostkami administracyjnymi: Gminą Dąbrówka (powiat wołomiński); Gminą Klembów (powiat wołomiński); Gminą Kobyłka (powiat wołomiński); Gminą Marki (powiat wołomiński); Gminą Nieporęt (powiat legionowski); Gminą Wołomin (powiat wołomiński); Gminą Serock (powiat legionowski). W skład Gminy wchodzą: miasto Radzymin oraz wsie: Arciechów, Borki, Cegielnia, Ciemne, Dybów Kolonia, Emilianów, Łąki, Łosie, Mokre, Nadma, Nowe Załubice, Nowy Janków, 13

16 Popielarze, Ruda, Rżyska, Sieraków, Słupno, Stare Załubice, Stary Dybów, Stary Janków, Wiktorów, Zawady, Zwierzyniec. Gmina tworzy 28 sołectw. Gmina Radzymin należy do powiatu wołomińskiego. Gmina zajmuje obszar ha, z czego użytki rolne zajmują 56,6%, lasy i grunty leśne 23,9%, grunty zabudowane i zurbanizowane 15,3% a pozostałe grunty (w tym nieużytki) zajmują 4,2% powierzchni Gminy (na podstawie danych z rejestru ewidencji gruntów i budynków). Mapa 5. Podział administracyjny Gminy Radzymin 14

17 1.2. Położenie komunikacyjne Źródło: Gmina Radzymin posiada dogodne położenie komunikacyjne względem Warszawy odległość od centrum stolicy wynosi niecałe 25 km. Układ drogowy – wewnętrzny i zewnętrzny- obsługujący Gminę tworzą: – droga ekspresowa S8 łącząca aglomeracje: wrocławską, łódzką, warszawską i białostocką; trasa na odcinku Wrocław Ostrów Mazowiecka stanowi polską część 15

18 trasy europejskiej E 67, natomiast odcinek Warszawa – Ostrów Mazowiecka to polski odcinek trasy Via Baltica; – drogi wojewódzkie o numerach 631, 635 i 636; – drogi powiatowe; – drogi gminne. Taka strategiczna lokalizacja generuje intensywny ruch tranzytowy. Przez teren Gminy przechodzą drogi o dużym natężeniu ruchu, m.in.: droga Warszawa Białystok (droga krajowa nr 8) wraz z obwodnicą Radzymina, droga Wołomin Radzymin (droga wojewódzka nr 631, 635, 636). Łączna długość dróg wojewódzkich wynosi 36 km, powiatowych 67 km, a gminnych 225 km. W trakcie budowy jest droga ekspresowa S8 od Węzła „Marki” (bez węzła) do węzła Radzymin Płd.. Projekt ten ma zapewnić rozwój połączenia lądowego Państw Bałtyckich z Polską centralną, uprawnić ruch osobowy z uwagi na bardzo wysokie dobowe migracje do Warszawy, głównie transportem indywidualnym a także ma zwiększyć płynność ruchu tranzytowego. Należy podkreślić, że jest to ostatni fragment spinający strategiczną sieć drogową włączając przy tym Radzymin do europejskiej sieci dróg krajowych i autostrad. System transportu publicznego w Gminie Radzymin opiera się przede wszystkim na połączeniach autobusowych organizowanych przez przewoźników publicznych i prywatnych. Ogromny wpływ na wysoką dostępność komunikacyjną Gminy Radzymin ma funkcjonowanie połączeń transportowych realizowanych przez Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie. Linie podmiejskie ZTM umożliwiają mieszkańcom zarówno bezpośredni dojazd do Warszawy, jak również przemieszczanie się pomiędzy sąsiednimi gminami. Przez obszar Gminy wiodą trasy 3 linii podmiejskich ZTM: 738, 734, 740. Od 2020 roku, w ramach rozwoju i usprawnienia gminnego transportu publicznego, na podstawie tzw. Wspólnego Biletu, będzie można podróżować nową linią lokalną L 31. Nowa linia organizowana jest przez Zarząd Transportu Miejskiego Warszawa we współpracy z Gminą Radzymin i innymi gminami ościennymi. Autobusy kursować będą na trasie: Urząd Gminy Nieporęt -Wólka Radzymińska – Sieraków – Słupno – Cegielnia – Radzymin Łąki – Białobrzegi. Celem przedsięwzięcia jest podniesienie efektywności i wzrost stopnia integracji transportu zbiorowego w regionie. Funkcjonowanie systemu Wspólnego Biletu pozwoli na złagodzenie barier komunikacyjnych w obszarze Gminy Radzymin oraz gmin sąsiednich. Sukcesywny rozwój i modernizacja transportu zbiorowego ma istotny wpływ na zapewnienie 16

19 dostępności przestrzennej, czasowej i ekonomicznej mieszkańcom Gminy. Efektem dodatkowym będzie również podniesienie poziomu spójności społeczno-gospodarczej obszaru, a także lepsze wykorzystanie potencjału turystycznego Ziemi Radzymińskiej. Na obszarze Gminy funkcjonują pasażerskie i towarowe przewozy kolejowe. Linia kolejowa numer 10 łączy Legionowo z Tłuszczem i przebiega przez Wieliszew, Nieporęt, Radzymin, Emilianów i Krusze. Jej długość wynosi 37,4 km. Połączenia te posiadają niewielkie obciążenia ruchem pasażerskim. Szczegółowe dane na temat infrastruktury drogowej zostały opisane w kolejnych rozdziałach diagnozy społeczno-gospodarczej obszaru. Podsumowując aspekty dotyczące położenia komunikacyjnego Gminy Radzymin należy jednoznacznie podkreślić, że dogodne położenie komunikacyjne, działania na rzecz poprawy dostępności komunikacyjnej, systematyczna rozbudowa i modernizacja infrastruktury drogowej, usprawniające komunikację z Warszawą oraz sąsiednimi jednostkami terytorialnymi, daje możliwości dynamicznego rozwoju społecznego gospodarczego jej obszaru oraz kształtowania i podnoszenia jakości życia lokalnej społeczności. Wymienione działania stanowią także ważny element polityki zrównoważonego transportu, wzmacniając alternatywne względem samochodu prywatnego środki transportu, a także zachęcając do odbywania podróży z wykorzystaniem komunikacji publicznej Walory przyrodnicze Uwarunkowania przyrodnicze Gmina Radzymin znajduje się w obrębie trzech mezoregionów Niziny Środkowomazowieckiej. Przeważająca część Gminy znajduje się w obrębie północnozachodniej część Równiny Wołomińskiej. Północna część obszaru leży w Dolinie Dolnego Bugu, a zachodnia część na terenie Kotliny Warszawskiej. Teren Gminy jest płaski, wznoszący się lekko w kierunku południowo wschodnim. Najbardziej charakterystycznymi elementami rzeźby terenu są wydmy paraboliczne i wałowe. Gmina Radzymin wchodzi w skład dużej jednostki tektonicznej we wschodnim krańcu platformy waryscyjskiej (synklinorium brzeżne). Nieckę tworzą słabo sfałdowane utwory mezozoiczne. Osady młodsze (czwartorzęd) reprezentują piaski pochodzenia rzecznego a także utwory pochodzenia glacjalnego tj. gliny zwałowe, piaski, iły i mułki. Najmłodszymi osadami (holocen) są torfy występujące w nieckach deflacyjnych. 17

20 Gleby w Gminie Radzymin charakteryzują się dużym zróżnicowaniem przestrzennym ze względu na warunki gruntowo wodne i rzeźbę terenu. Grunty orne dzieli się na obszary występowania gleb o dużych, średnich, oraz słabych wartościach użytkowych. Gleby o dużych wartościach użytkowych stanowią kompleks pszenny dobry i żytni bardzo dobry i są to gleby bielicowe i pseudobielicowe z glin lekkich, średnich, piasków gliniastych oraz iłów. Ze względu na bogatą różnorodność i duże walory przyrodnicze część Gminy Radzymin włączono w granice Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Obszar Gminy graniczy z terenami Natura 2000: Ostoja Nadbużańska SOO ( Specjalne Obszary Chronione), Dolina Dolnego Bugu OSO (obszary Specjalnej Ochrony). Korytarz ekologiczny o znaczeniu ponadregionalnym wyznaczono wzdłuż Bugu, Zalewu Zegrzyńskiego i rzeki Rządzy Wody powierzchniowe Północna część obszaru Gminy Radzymin leży w Dolinie Dolnego Bugu, a zachodnia część na terenie Kotliny Warszawskiej. Gmina znajduje się w strefie oddziaływania dużych dolin rzecznych Bugu i Narwi. Głównym odbiornikiem wód powierzchniowych jest Zalew Zegrzyński, z którym Gmina bezpośrednio graniczy. Ponadto obszar znajduje się w strefie oddziaływania rzeki Narew. Część północna i północno-wschodnia Gminy odwadniana jest do Zalewu za pośrednictwem rzeki Bug i rzeki Rządzy, których odcinki ujściowe znajdują się w północno-zachodniej części Gminy. Nadmiar wód powierzchniowych z centralnych i południowych obszarów odprowadzany jest poza jej granice sztucznym ciekiem Beniaminówką i rzeką Czarną w kierunku zachodnim do kanału Żerańskiego, który również prowadzi wody do Zalewu Zegrzyńskiego. Lokalnymi odbiornikami wód powierzchniowych na terenie Gminy są nieliczne sztuczne zbiorniki wodne (glinianki) zgrupowane głównie w cegielniach na południe od Radzymina. Stan czystości rzek przepływających przez obszar gminy jest niezadowalający. Rzeka Bug prowadzi wody klasy IV ze względu na zanieczyszczenia fizykochemiczne, saprobowość i zanieczyszczenia bakteriologiczne powstałe głównie poza granicami Gminy. Podobnie rzeka Rządza w ocenie ogólnej nie klasyfikuje się wysoko ze względu na zanieczyszczenia fizykochemiczne. Stosunkowo najczystsze wody prowadzi rzeka Czarna. Zanieczyszczenie rzek przepływających przez obszar Gminy rzutuje niekorzystnie na czystość wód Zalewu Zegrzyńskiego, stanowiących źródło zaopatrzenia w wodę Wodociągu Północnego dla Warszawy. 18

21 Do najczęstszych źródeł zanieczyszczeń wód powierzchniowych na terenie Gminy należą: spływy powierzchniowe z terenów rolnych, nieuregulowane spływy wód deszczowych z terenów zurbanizowanych i uprzemysłowionych, niesprawnie działający system urządzeń melioracyjnych, ścieki komunalne i przemysłowe powodujące wzrost stężenia azotu azotynowego, fosforanów i fosforu ogólnego. Gmina Radzymin charakteryzuje się bogatą różnorodnością przyrodniczą. Występują tutaj charakterystyczne dla tego regionu bory sosnowe o różnej przynależności fitosocjologicznej oraz bory mieszane, lipa drobnolistna, a także roślinność torfowiskowa i piaskowa. Bezpośredni wpływ na powstawanie określonych naturalnych zbiorowisk roślinnych mają czynniki środowiska przyrodniczego tj. budowa geologiczna, klimat, gleby oraz stosunki wodne. Roślinność terenów równin tarasów zalewowych stanowią lasy łęgowe oraz zarośla łozowe. Na obszarach tarasów nadzalewowych, tarasu zastoiskowego i wysoczyzny polodowcowej występują bory mieszane świeże oraz grądy. Wydmy paraboliczne i wały piaskowe porośnięte są borem suchym, a równiny torfowe borem bagiennym Wody podziemne Gmina Radzymin, należąca pod względem hydrogeologicznym do makroregionu Wschodni Niż Polski i regionu Północnomazowieckiego, zalicza się do obszarów stosunkowo zasobnych w wody podziemne. W regionie wyróżnia się trzy podstawowe piętra wodonośne: piętro wodonośne górnej kredy, trzeciorzędu oraz czwartorzędu. Piętro wodonośne górnej kredy, występujące na głębokości od kilkudziesięciu do ponad 200m jest słabo rozpoznane. Przewodność wodna systemu kredowego jest niewielka, a utwory kredowe zawierają wody o podwyższonej mineralizacji. W tej warstwie znajdują się także zasoby wód termalnych, które wymagają lepszego udokumentowania. Piętro wodonośne trzeciorzędu tworzą dwa poziomy: poziom mioceński i poziom oligoceński. Poziom mioceński charakteryzuje się stopniem mineralizacji 04-0,5 g/l. Ze względu na trudną do likwidacji barwę wody, poziom ten jest rzadko użytkowany. Oligoceński poziom wodonośny użytkowany jest od wielu lat, głównie w aglomeracji warszawskiej. W 1993 r. na terenie Radzymina (przy zbiegu ulic Żeligowskiego i Batorego) oddano do użytku studnię oligoceńską, stację uzdatniania wody i punkty czerpalne zlokalizowane na terenie miasta. Ujęcie wody oligoceńskiej wraz ze stacją 19

22 jej uzdatniania i lokalną siecią wodociągową stanowiło w tym czasie, zgodnie z przeznaczeniem, jedyne publiczne źródło zaopatrzenia ludności miasta w wodę. Po roku 1995, wraz z rozwojem ogólnomiejskiej sieci wodociągowej, rola wodociągu zasilanego z ujęcia oligoceńskiego zaczęła tracić na znaczeniu. Przede wszystkim przyczynił się do tego fakt, że jakościowe parametry wody w sieci ogólnomiejskiej znacznie przewyższały parametry wody uzyskiwanej z urządzeń uzdatniających zastosowanych na stacji wody oligoceńskiej. W 2001 roku, ze względu na niską efektywność procesu uzdatniania, ujęcie oligoceńskie przestało być użytkowane. W 2003 roku, na podstawie umowy dzierżawy między Gminą Radzymin a Państwowym Instytutem Geologicznym z siedzibą w Warszawie, studnia oligoceńska wraz ze stacją uzdatniania wody weszła w skład stacji hydrogeologicznej prowadzącej prace naukowe związane z obserwacją wód podziemnych. Dla Gminy Radzymin (podobnie jak dla całego województwa mazowieckiego) charakterystyczne są stosunkowo duże zasoby wód podziemnych poziomu czwartorzędowego, stanowiące główne źródło wody dla celów komunalnych i przemysłowych. Piętro wodonośne czwartorzędu występujące na całym obszarze Gminy, cechuje się dostępnością, dużą pojemnością zbiorników wód podziemnych i dobrą odnawialnością zasobów. Gminne ujęcie wody dla wodociągu składa się ze studni, ujmujących wodę z utworów czwartorzędowych, zlokalizowanych w rejonie Stacji Uzdatniania Wody, która została oddana do użytku w 1993 roku. Charakterystycznym ujęciem czwartorzędowego poziomu wodonośnego jest studnia głębinowa w miejscowości Ciemne. Studnia została wybudowana w 1966 roku, ma głębokość 40 m. Ze względu na dobrą i trwałą jakość wody, ujęcie publiczne w Ciemnem należy do najbardziej znanych w regionie Surowce mineralne Gmina Radzymin charakteryzuje się dość powszechnym występowaniem surowców okruchowych i ilastych do produkcji ceramiki budowlanej. Są to głównie iły i muły zastoiskowe (warwowe) tzw. zastoiska warszawskiego. Zostały one dość szczegółowo rozpoznane i są przedmiotem wieloletniej intensywnej eksploatacji. W oparciu o udokumentowane złoża kopalin, działają na terenie Gminy zakłady produkcji ceramiki budowlanej (cegielnie). Ze względu jednak na wyczerpywanie się złóż surowców, bariery funkcjonalno- przestrzenne oraz sytuację na rynku budowlanym – zakłady produkcji ceramiki czerwonej są sukcesywnie likwidowane. Obecnie większość terenów górniczych jest w fazie rekultywacji, a czynne zakłady produkcyjne i działalność górnicza zlokalizowane są na gruntach wsi Łosie, Mokre i Zawady. 20

23 Formy ochrony przyrody Na obszarze Gminy Radzymin znajdują się następujące formy ochrony przyrody: Obszary chronionego krajobrazu, które obejmują 6816,00 ha (dane GUS), Pomniki przyrody. W obrębie Gminy Radzymin wyróżniono 32 pomniki przyrody oraz ok. 300 drzew posiadających wymiary pomnikowe. Pomniki przyrody reprezentuje przede wszystkim dąb szypułkowy. Ponadto występują pojedyncze egzemplarze wiązu szypułkowego, wiązu górskiego, sosny pospolitej oraz lipy drobnolistnej. Dodatkowo na terenie Gminy Radzymin występują drzewa pomnikowe, do których należy m.in.: dąb przy Placu Wolności oraz klony srebrzyste przy ulicy 11 Listopada w Radzyminie Tabela 1. Wykaz pomników przyrody zlokalizowanych na obszarze Gminy Radzymin 3 Lp. Miejscowość Bliższa lokalizacja 1 Arciechów 2 Arciechów 3 Arciechów 4 Arciechów 5 Arciechów Arciechów- Dąbrowa Arciechów- Dąbrowa Arciechów- Dąbrowa p. Mieczysław Materski, p. Jan Rosłon/pomiędzy działkami Urząd Gminy Radzymin/na terenie byłego majątku Wincentów, po zachodniej stronie drogi Wolica- Arciechów p. Mieczysław Materski/w pobliżu zabudowań mieszkalno gospodarczych p. Mieczysław Materski/pastwisko po przeciwnej stronie drogi niż zabudowania mieszkalne i gospodarcze p. Władysław Pachulski/na pastwisku, w pobliżu zabudowań p. Tadeusz Chojnacki/w pobliżu wału, ok. 100 m od zabudowań p. Emilii Kraśnickiej, na gruntach rolnych p. Władysława i Franciszek Marciniak/łąka ok. 40 m od wału p. Tadeusz Więcek, p. Władysław Cieszkowski/ok. 70 m od wału Obiekt poddany ochronie drzewo grupa drzew grupa drzew grupa drzew grupa drzew drzewo drzewo grupa drzew Nazwa gatunkowa polska dąb szypułkowy dąb szypułkowy dąb szypułkowy (2 szt.); wiąz szypułkowy dąb szypułkowy (3 szt.) dąb szypułkowy (2 szt.) dąb szypułkowy dąb szypułkowy dąb szypułkowy (2 szt.) Obwód [cm] Wysokość [m] , 290, 265, 290, 470, 525, , 265; , 360, , ; 22 27, 25, 25 27, , , 25 3 Nazewnictwo miejscowości zgodne jest z Załącznikiem do Rozporządzenia nr 27 Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 lipca 2009 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego Nr 124). 21

24 9 Ciemne teren działki p. Henryki Sulejewskiej 10 Dąbrowa p. Tadeusz Dąbrowski/łąka 11 Łosie 12 Łosie 13 Łosie 14 Radzymin 15 Radzymin 16 Radzymin 17 Ruda 18 Struga 19 Wolica Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare p. Daniel Kamiński/na łące, obok działki rekreacyjnej p. Edwarda Ostapiuk/działka rolna p. Janusz Noiński/działka rekreacyjna Nadleśnictwo Drewnica Leśnictwo Czarna Struga przy szosie Struga-Nieporęt około 100m na północ od siedziby Leśnictwa Struga po wschodniej stronie ulicy, obok torowiska nieczynnej kolejki wąskotorowej teren osady leśniczego w Strudze, pod lasem, około 150m od szosy Warszawa Radzymin po północnej stronie drogi przy posesji p. Ignacego Dąbrowskiego teren byłej osady gajowego w odległości około 800m od szosy Struga Nieporęt p. Jan Gruczek/na niezabudowanej działce, obok przystanku PKS i posesji nr 3 p. Jan Sieradzki/miedza pomiędzy polami ornymi p. Mariana Sokołowskiego i p. Jana Sieradzkiego p. Marian Kaza, p. Julian Prelak/na miedzy między polami ornymi, na skraju lasu p. Marian Sokołowski/na miedzy pomiędzy polami p. Mariana Sokołowskiego i p. Jana Sieradzkiego p. Wacław Klusek/na łące, w szpalerze drzew p. Jan Rosłan/na skraju pastwiska p. Stanisław Trawicki/na granicy lasu z polami uprawnymi p. Eugeniusz Hojnacki/pole orne, przy pastwisku p. Marian Kaza/na polu ornym przy drodze grupa drzew grupa drzew drzewo grupa drzew grupa drzew drzewo drzewo grupa drzew dąb szypułkowy (2 szt.) dąb szypułkowy (2 szt.) dąb szypułkowy dąb szypułkowy (2 szt.) dąb szypułkowy (2 szt.) sosna pospolita wiąz szypułkowy dąb szypułkowy (2 szt.) 290, , , , , , , 24 drzewo wiąz górski grupa drzew drzewo drzewo drzewo drzewo drzewo drzewo drzewo drzewo drzewo dąb szypułkowy (20 szt.) lipa drobnolistna dąb szypułkowy dąb szypułkowy dąb szypułkowy dąb szypułkowy dąb szypułkowy dąb szypułkowy dąb szypułkowy dąb szypułkowy

25 Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare Załubice Stare p. Czesław Polak/na skraju pola ornego, przy ogrodzonym pastwisku p. Franciszek Sokołowski/na skraju lasu, obok pastwiska i pól ornych p. Mirosław Sokołowski/na skraju lasu, przy polach ornych p. Anna Wyszyńska/na polu ornym p. Leokadia Sokołowska/na terenie obejścia gospodarskiego Źródło: RDOŚ Warszawa r. grupa drzew grupa drzew grupa drzew grupa drzew grupa drzew dąb szypułkowy (2 szt.) dąb szypułkowy (3 szt.) dąb szypułkowy (3 szt.) dąb szypułkowy (2 szt.) dąb szypułkowy (2 szt.) 335, , 370, , 370, , , , 26 24, 22, 22 24, 26, 25 25, 22 22, 26 Warszawski Obszar Chronionego Krajobrazu ustanowiony został rozporządzeniem Wojewody Warszawskiego z dnia 29 sierpnia 1997 r. w sprawie utworzenia obszaru chronionego krajobrazu na terenie województwa warszawskiego (Dz. Urz. Woj. Warszawskiego Nr 43 z 1997 r. poz. 149) i zmieniony rozporządzeniem Nr 3 Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 lutego 2007 r. opublikowanym w Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 42 z 2007 r. poz. 870 ze zm. Warszawski Obszar Chronionego Krajobrazu na terenie Gminy Radzymin obejmuje północne, zachodnie i południowe tereny. Zajmuje 65% powierzchni gminy. Na obszarze Gminy Radzymin nie występują obszary wchodzące w skład sieci Natura 2000, natomiast w sąsiedztwie znajdują się następujące formy ochrony: Rezerwat Przyrody Puszcza Słupecka, Rezerwat Przyrody Łęgi Czarnej Strugi, Rezerwat Przyrody Dębina, Białe Błota PLH140038, Łęgi Czarnej Strugi PLH140009, Krogulec PLH140008, Dolina Dolnego Bugu PLB

26 Mapa 6. Formy ochrony przyrody zlokalizowane w pobliżu Gminy Radzymin 4 Źródło: zmienione Ochrona środowiska Ocena stanu jakości powietrza Na podstawie art. 87 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1232, t. j. z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 sierpnia 2020 r. w sprawie stref, w których dokonuje się oceny jakości powietrza (Dz. U. z 2020 r., poz. 914), w województwie mazowieckim wyznaczone zostały 4 strefy, dla których przeprowadzana jest coroczna ocena jakości powietrza. Gmina Radzymin została zaliczona do strefy strefa mazowiecka. Strefa ta została utworzona ze względu na przekroczenie dopuszczalnej częstości przekroczeń dopuszczalnego poziomu 24-godz. pyłu PM10, PM2,5, ozonu oraz przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym. 4 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin z 2020 roku 24

27 Strefa mazowiecka jest powierzchniowo największą strefą znajdującą się w centrum województwa mazowieckiego i otacza strefę aglomeracja warszawska, w południowej części strefę miasto Radom, a w północno zachodniej części strefę miasto Płock. Wyniki bazowej inwentaryzacji źródeł ciepła, energii elektrycznej i paliw gazowych umieszczone w Planie Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin Jako punkt odniesienia dla planów ograniczenia emisji dwutlenku węgla do roku 2020 o co najmniej 20%, przyjęto emisje z roku Bilans zużycia nośników energii oraz emisji CO 2 na obszarze Gminy Radzymin przedstawiono poniżej 5. Tabela 2. Bilans zużycia nośników energii na obszarze Gminy Radzymin w 2020 r. Nośnik energii Energia Węgiel Sektor Węgiel Olej elektryc podbitumic Gaz ziemny Drewno bitumiczny opałowy zny [Mg/rok] [m 3 [m 3 zna /rok] [Mg/rok] /rok] [MWh/ [Mg/rok] rok] Użyteczność publiczna Budynki mieszkalne Oświetlenie uliczne Usługi i Produkcja Transport gminny 0,00 0,00 9, ,10 0, ,78 Inne paliwa [Mg/rok] , ,43 203, , ,91 981,62 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, ,00 397,00 0,00 0, ,00 60,17 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, ,11 SUMA , ,43 213, , , , ,11 Źródło: PGN dla Gminy Radzymin 0,00 0,00 Tabela 3. Bilans emisji CO 2 na obszarze Gminy Radzymin w 2020 r. [Mg CO 2 /rok] Nośnik energii [Mg CO 2 /rok] Sektor emisji Węgiel Energia Węgiel Olej Gaz Drew Inne SUMA podbitumi elektryc bitumiczny opałowy ziemny no paliwa czny zna Użyteczność publiczna 0,00 0,00 25, ,04 0, ,70 0, ,03 Budynki mieszkalne , ,99 606, ,48 0,00 797,07 0, ,16 Oświetlenie uliczne 0,00 0,00 0,00 0,00 0, ,77 0, ,77 Usługi i Produkcja 728,02 0,00 0, ,50 0,00 0,00 0, ,52 Transport gminny 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , ,99 SUMA , ,99 632, ,03 0, , , ,48 Źródło: PGN dla Gminy Radzymin 5 Plan Gospodarski Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin 25

28 Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii Poniższe informacje zostały oparte na analizie umieszczonej w Planie Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin. Odnawialne źródła energii (OZE) stanowią alternatywę dla konwencjonalnych nośników energii (paliwa kopalne). Ich wykorzystanie nie wiąże się z trwałym deficytem ich źródeł, ponieważ są praktycznie niewyczerpalne – zasoby OZE uzupełniane są nieustannie w procesach naturalnych. Wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych może w znacznym stopniu przyczynić się do poprawy jakości powietrza atmosferycznego. Ponadto rozwój energii odnawialnej jest jednym z priorytetów krajowej polityki ekologicznej ( Polityka energetyczna Polski do 2030 r.). Jej celem nadrzędnym w tym zakresie jest zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii, co najmniej do poziomu 15% w 2020 roku oraz dalszy wzrost tego wskaźnika w kolejnych latach. Racjonalne wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych jest bardzo ważnym komponentem zrównoważonego rozwoju. Wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowo- energetycznym przyczynia się do racjonalnego korzystania z zasobów przyrody, oszczędzania tradycyjnych zasobów surowców energetycznych i poprawy stanu środowiska naturalnego. Potencjał energetyki odnawialnej na terenie Gminy Radzymin określono w oparciu o istniejące opracowania dotyczące w szczególności potencjału energetyki solarnej, geotermalnej, wodnej, wiatrowej oraz potencjału biomasy. Rozwój energetyki odnawialnej przynosi wiele korzyści ekologicznych, prośrodowiskowych, społecznych i gospodarczych. W szczególności wiąże się to: z ograniczeniem emisji zanieczyszczeń, gazów cieplarnianych, w szczególności dwutlenku węgla; z wdrożeniem przedsięwzięć opartych na wykorzystaniu paliw ekologicznych; z likwidacją indywidualnych źródeł węglowych, powodujących tzw. niską emisję ; z obniżeniem kosztów pozyskania energii. Niezbędne jest więc podejmowanie różnego rodzaju przedsięwzięć mających na celu wspieranie rozwoju OZE. Promowanie energii odnawialnej jest jednym z elementów polityki lokalnego rozwoju w Gminie Radzymin. Energia słoneczna Województwo mazowieckie położone jest w strefie o korzystnych warunkach solarnych, dlatego kolektory słoneczne są popularne ze względu na ich opłacalność. W regionalnych warunkach klimatycznych energię słoneczną wykorzystuje się w sezonie letnim przede 26

29 wszystkim do podgrzewania wody użytkowej, w suszarnictwie oraz do podgrzewania wody w basenach kąpielowych. Natomiast w przypadku wykorzystywania energii słonecznej przez cały rok, wykorzystywane są coraz częściej układy skojarzone, np. z pompami ciepła. Instalacje związane z energetyką słoneczną cieszą się więc dużym zainteresowaniem, zarówno wśród podmiotów publicznych, jak i gospodarczych oraz osób fizycznych. Gmina nie dysponuje dokładnymi informacjami dotyczącymi ilości kolektorów w budynkach prywatnych. Coraz większą popularnością cieszą się również ogniwa fotowoltaiczne, wykorzystywane do produkcji energii elektrycznej (metoda fotowoltaiczna polega na przemianie energii promieniowania słonecznego w energię elektryczną). Jeszcze kilka lat temu zastosowanie ogniw pociągało za sobą wysokie nakłady inwestycyjne i nie było opłacalne. Jednak stały rozwój technologii ogniw fotowoltaicznych wpływa na sukcesywne obniżanie kosztów tego typu inwestycji. Energia geotermalna Obszar Gminy Radzymin położony jest na Niżu Polskim ( w niecce warszawskiej), w okręgu geotermalnym grudziądzko – warszawskim. Wody geotermalne występują w pokładach triasowych, kredowych i jurajskich. Energia geotermalna występuje w postaci ciepła, powstającego w głębi naszej planety przy rozpadzie pierwiastków promieniotwórczych. Za najbardziej perspektywiczne obszary występowania energii geotermalnej uważa się piaskowce jury dolnej. W wyniku analizy dostępnych informacji geologicznych typuje się kilka perspektywicznych zbiorników wód podziemnych: zbiornik dolno- triasowy, górnotriasowy, dolno- jurajski, środkowo- jurajski, górno- jurajski i dolno- kredowy. Rejon Warszawy charakteryzuje się temperaturą wód od 30 do 50 C. Moc cieplną z głębokich otworów (odwierty na terenie Mazowsza były wykonywane od lat pięćdziesiątych w celu poszukiwania ropy naftowej i gazu ziemnego; w Radzyminie wykonano w latach siedemdziesiątych odwiert Radzymin – 1) dla powiatu wołomińskiego szacuje się na 6,7 MW. ( źródło: na podstawie Atlasu zasobów energii geotermalnej na Niżu Polskim W. Góreckiego oraz Możliwości redukcji niskiej emisji poprzez wykorzystanie energii geotermalnej w województwie łódzkim i mazowieckim Technika Poszukiwań Geologicznych Geosynoptyka i Geotermia. 4/ Barbary Uliasz Misiak). Biorąc pod uwagę fakt, iż dla powiatu płockiego wynosi ona 207,9 MW ( źródło – jak przytoczono wcześniej), warunki wykorzystania energii geotermalnej na terenie Gminy Radzymin określa się jako przeciętne. Według dostępnych informacji, woda termalna może być również używana do celów balneologicznych i rekreacyjnych. Opłacalność wykorzystania energii 27

30 geotermalnej zależy od wyników przeprowadzonych badań, wielkości zasobów tej energii, jej usytuowania (tj. głębokości zalegania warstw i składu chemicznego wód podziemnych oraz lokalnych warunków geologicznych), jak i fizycznej zdolności złoża do oddawania energii ( np. średnicy otworu do odbioru i zatłaczania wód). W pełni uzasadnione jest natomiast wykorzystywanie na terenie Gminy energii wód podskórnych i ciepła ziemi przy zastosowaniu indywidualnych pomp ciepła w celu zaspokajania potrzeb cieplnych do ogrzewania oraz do klimatyzacji. Pompy ciepła wykorzystują, poprzez kolektor gruntowy, ciepło niskotemperaturowe – ciepło gruntu, ciepło pochodzące z wód gruntowych oraz powierzchniowych, a także z powietrza atmosferycznego. Systemy z pompami ciepła, przy odpowiedniej ich budowie i konfiguracji mogą być stosowane, począwszy od niewielkich budynków jednorodzinnych, do dużych obiektów mieszkaniowych, budynków użyteczności publicznej, włączając szkoły i obiekty sportoworekreacyjne. Energia wodna Na terenie Gminy Radzymin brak jest korzystnych warunków do budowania dużych elektrowni wodnych. Lokalne warunki hydrologiczne determinują rozwój sektora energii wodnej związany wyłącznie z małymi elektrowniami wodnymi. Na terenie powiatu wołomińskiego nie funkcjonuje żadna elektrownia wodna. Należy podkreślić, iż w obrębie parków krajobrazowych nie jest możliwa lokalizacja dużych zbiorników wodnych, natomiast zalecana jest odbudowa historycznych młynów wodnych. Energia wiatru Na podstawie opracowanych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej map wietrzności wynika, że nizinna część Polski, w tym Mazowsze, są terenami uprzywilejowanymi pod względem wietrzności i występują na nich korzystne warunki lokalizacji siłowni wiatrowych. Jednakże przed podjęciem decyzji o przedmiotowej inwestycji należy dokładnie zbadać zasoby energetyczne wiatru, analizując takie czynniki jak: ukształtowanie terenu, temperaturę powietrza,, różnego rodzaju bariery i przeszkody terenowe, a także lokalne uwarunkowania formalno – prawne ( planistyczne). Bardzo duże zainteresowanie inwestycjami w małe elektrownie wiatrowe występuje wśród rolników, a także innych inwestorów indywidualnych. 28

31 Biomasa Biomasę, materiały organiczne pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, wykorzystuje się na cele energetyczne przede wszystkim w procesach bezpośredniego spalania (np. drewno, słoma), poprzez przetwarzanie na paliwo ciekłe (np. alkohol, czy estry oleju rzepakowego), a także przetwarzanie na paliwo gazowe (np. biogaz rolniczy, gaz wysypiskowy, biogaz z oczyszczalni ścieków). Ważnym czynnikiem inwestowania w biomasę jest odległość dostępnych zasobów od kotłowni, co jest związane z dużymi kosztami transportu w kosztach całkowitych pozyskania paliwa. Powiat wołomiński wyróżnia się dostępnością zasobów biomasy. Na tej podstawie szacuje się, iż biomasa ma największy potencjał energetyczny do lokalnego wykorzystania. Należy przy tym dodać, iż dane o istniejących czy projektowanych ( głównie przez podmioty prywatne ) odnawialnych źródłach energii są na terenie Gminy w niedostateczny sposób udokumentowane. W związku z tym planuje się stworzenie systemu informacyjnego o lokalnym potencjale i rozwoju energetyki odnawialnej, który pozwoli na skoordynowanie czynności mających na celu monitorowanie wykorzystania OZE w sposób optymalny dla lokalnych uwarunkowań społeczno- gospodarczych Gospodarowanie zasobami wodnymi Teren Gminy Radzymin cechuje, ze względu na budowę geologiczną, wysoki poziom wód gruntowych. W podłożu występują osady czwartorzędowe, wśród których pod względem stratygraficzno-genetycznym, wyróżnić należy m.in. stosunkowo płytko zalegające i praktycznie nieprzepuszczalne iły warwowe, jak również gliny zwałowe. Poza tym obszar Gminy znajduje się w strefie wpływów aglomeracji warszawskiej, której typową cechą jest duża presja urbanistyczna i rozbudowa infrastruktury osadniczej. Z intensywną zabudową terenów rolniczych związane są różnego typu bariery przestrzenne. Niekwestionowanym faktem jest, że obserwowany intensywny rozwój społeczno- gospodarczy skutecznie zaburzył naturalny spływ wód. Zmeliorowane tereny rolnicze stają się w coraz większym stopniu terenami pod zabudowę rozproszoną i zwartą oraz miejscem rozwoju lokalnego przemysłu. Obecnie prężnie rozwijające się miejscowości praktycznie nie posiadają skutecznych rozwiązań dotyczących powierzchniowego odprowadzania wody. Niezbędne są więc spójne działania zmierzające do przywrócenia właściwego stanu wód powierzchniowych na terenie Gminy. Docelowo planuje się kompleksowe rozwiązania z zakresu gospodarki wodnej, obejmujące sukcesywne odtwarzanie, modernizację, odbudowę i cykliczną konserwację 29

32 całego systemu odwadniającego najbardziej zagrożone podtopieniami rejony Gminy. Takie przedsięwzięcie wymaga wielu zintegrowanych działań formalno – prawnych i organizacyjnych, jak również zaangażowania dużych środków finansowych. Niezbędna jest również efektywna współpraca organów Gminy z organami Starostwa Powiatowego w Wołominie, gmin sąsiednich oraz utworzonymi, na mocy ustawy Prawo wodne, instytucjami i podmiotami, jak również różnorodna partycypacja i zaangażowanie ze strony samych mieszkańców i właścicieli gruntów. Na terenie Gminy Radzymin, pomimo dobrych warunków naturalnych, jest bardzo ograniczona retencja i magazynowanie wód. Ze względu na lokalne uwarunkowania przestrzenne system osuszania i nawadniania obszarów rolniczych należy powiązać z gospodarką wodną całej zlewni, a gospodarowanie zasobami wodnymi musi uwzględniać ich dużą zmienność, uzależnioną od serii lat mokrych i suchych. Obecnie zakres melioracji w większym stopniu wyznaczany jest przez kryteria środowiskowe, umożliwiające utrzymywanie w nim równowagi. Działania melioracyjne, oprócz zwiększania retencji winny uwzględniać także potrzebę zachowania walorów przyrodniczych oraz ochronę krajobrazu. System melioracji powinien być ukierunkowany na działania regulujące stosunki wodne. W racjonalnym gospodarowaniu zasobami wodnymi istotną rolę mogą odegrać suche poldery. Polder jest to osuszony, depresyjny teren, stanowiący obszar retencyjny, który może być zalewany w czasie wezbrań, zwykle w sposób kontrolowany. Do najważniejszych zadań polderów należy zaliczyć: ochronę przeciwpowodziową obszarów leżących poniżej, regulacje stosunków wodnych, funkcje rekreacyjne i funkcje obszaru edukacji ekologicznej. Wskazane jest więc zwiększenie działań promujących i edukacyjnych w tym zakresie. Bardzo ważny jest bowiem wzrost świadomości społecznej na temat roli jaką może pełnić mała retencja. Szczególnie istotne jest dotarcie bezpośrednio do mieszkańców, którzy na swoim własnym terenie mają glinianki, stawy i oczka wodne, które zamiast wzbogacać i wpływać pozytywnie na ekosystem i na wzrost poczucia estetyki otoczenia – zbyt często zasypywane są różnego rodzaju odpadami. Zagrożenie powodziowe Na terenie Gminy wyznaczono tereny bezpośredniego i potencjalnego zagrożenia powodzią. Rzeka Czarna oraz rzeka Rządza nie są obwałowane i w ich dolinach wskazane zostały obszary bezpośredniego zagrożenia powodzią. Na terenach tych występują ograniczenia w zabudowie zgodnie z przepisami odrębnymi (ustawa Prawo wodne). W północnej części 30

33 Gminy występuje potencjalne zagrożenie powodzią. Zgodnie z diagnozą obszaru województwa mazowieckiego, zawartą w Strategii rozwoju województwa mazowieckiego do 2030 roku: najwięcej obszarów cennych zagrożonych zalaniem znajduje się w powiatach pułtuskim, wyszkowskim, grójeckim, nowodworskim, piaseczyńskim, wołomińskim oraz w Płocku i Siedlcach. Ograniczona skuteczność ochrony przed zjawiskiem powodzi związana jest z niedostatecznymi nakładami na utrzymanie, modernizację i budowę wałów przeciwpowodziowych, zbiorników, międzywałów i koryt rzecznych oraz występowaniem licznych obszarów objętych ochroną prawną (rezerwaty przyrody, obszary Natura 2000). Mając na uwadze powyższe zasadne i konieczne są działania z zakresu przywracania naturalnych obszarów zalewowych (odsunięcie obwałowań od rzeki), ograniczenia ich zabudowy, tworzenia nowych miejsc do kontrolowanych zalewów oraz wzrost lesistości w zlewni i realizacja inwestycji odwodnieniowych Walory kulturowe Radzymin leży w centrum historycznego Mazowsza. W Radzyminie występują obszary o pewnych znamionach dawnego rozplanowania urbanistycznego. Można stwierdzić, iż założenia urbanistyczne miasta to jedne z najcenniejszych obiektów w środowisku kulturalnym regionu. Są to między innymi: ślady osady targowej – obszar Starego Rynku; tereny przyłączone po lokacji- obszar Placu Wolności; zabudowa wzdłuż osi miasta- obszar ulicy Konstytucji 3-go Maja; pozostałości głównych ciągów komunikacyjnych; pojedyncze budynki będące w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków; układy zieleni miejskiej Pl. Wolności, Pl. T. Kościuszki, ul. Norwida, ul. Warszawska (obecnie Al. Jana Pawła II ); cmentarze: wojenny ( z okresu wojny w 1920 r.), parafialny, żydowski, ewangelicki przy ul. Polnej. W celu właściwej ochrony zabytków wpisano do rejestru i ewidencji Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków obiekty według aktualnego stanu. Obiekty określone, znajdujące się w ewidencji Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, są obiektami wykazującymi 31

34 znaczące walory zabytkowe i stanowią podstawę gminnej ewidencji zabytków, prowadzonej w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu Gminy, objętych wojewódzką ewidencją zabytków. Poniższe zestawienie przedstawia wszystkie te obiekty w podziale na wsie, w tym obiekty wpisane do rejestru zabytków i podlegające pełnej ochronie konserwatorskiej. Pozostałe obiekty powinny zostać objęte ochroną w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Tabela 4. Lista obiektów wpisanych do rejestru Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Numer na rysunku Studium Numer rejestru zabytków, data wpisu / / / A Cmentarz parafialny Nagrobki Ogrodzenie Drzewostan Nazwa obiektu Kościół Przemienienia Pańskiego Dzwonnica Szkoła, dawne koszary, (obecnie: Zespół Szkół Ogólnokształcących w Radzyminie – Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida oraz Gimnazjum z oddziałami dwujęzycznymi) Dawny szpital z 1830 r., od 1870 r. siedziba władz powiatu radzymińskiego, od 1952 liceum pedagogiczne (obecnie siedziba komórek organizacyjnych Urzędu MiG Radzymin i jednostek organizacyjnych Gminy oraz Wydz. Budownictwa Starostwa Powiatowego w Wołominie) Park krajobrazowy z aleją i budynkiem administratora murowano-drewnianym, pozostałość po założeniu pałacowoparkowym w stylu angielskim Cmentarz Wojenny Kaplica Brama Nagrobki Groby żołnierzy Kwatery Drzewostan Budynek dozorcy cmentarza Radzymin ul. P.O.W. 1 Adres Radzymin Plac T. Kościuszki Radzymin ul. Konstytucji 3 Maja 26 Radzymin ul. Konstytucji 3 Maja 19 Radzymin ul. Gen L. Żeligowskiego Radzymin ul. Warszawska 64 ( obecnie: Al. Jana Pawła II 64) Radzymin ul. Warszawska 64 ( obecnie: Al. Jana Pawła II 64) 4A Kamienica z początku XX w. Radzymin ul. Konstytucji 3 Maja 4 32

35 Obiekty wpisane do gminnej ewidencji zabytków z miasta Radzymina: 1) remiza strażacka – ul. Strzelców Kaniowskich 2, 2) willa – ul. Batorego 3, 3) budynek – ul. Daszyńskiego 2, 4) budynek – ul. Daszyńskiego 10, 5) budynek – ul. Kilińskiego 7, 6) budynek – ul. Kilińskiego 9, 7) budynek – l. Kilińskiego 11, 8) budynek – ul. Kilińskiego 13, 9) budynek – ul. Kilińskiego 15, 10) budynek – ul. Kilińskiego 17, 11) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 4, 12) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 5, 13) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 14, 14) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 6, 15) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 7, 16) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 8, 17) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 10, 18) budynek – ul. Konstytucji 2 Maja 12, 19) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 14, 20) kino – ul. Konstytucji 3 Maja 15, (obecnie: Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Radzymin oraz Miejska Sala Koncertowa im. F. Chopina), 21) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 16, 22) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 17, 23) budynek – ul. Konstytucji 3 Maja 20, 24) szkoła – ul. 11 Listopada 5, 25) budynek – ul. 11 Listopada 7, 26) willa – ul. Ks. E. Czartoryskiej 2, 27) budynek – ul. Polna 2, 28) budynek – ul. Kard. Wyszyńskiego 2, 29) budynek – ul. Kard. Wyszyńskiego 3 b, 30) budynek – ul. Kard. Wyszyńskiego 3 b, 31) budynek – ul. Traugutta 1, 32) budynek – ul. Traugutta 3, 33

36 33) budynek – ul. Traugutta 6, 34) dworzec PKS – ul. Warszawska 5 (obecnie Al. Jana Pawła II 5 ), 35) budynek – ul. Warszawska 24 a ( obecnie Al. Jana Pawła II 24 a), 36) budynek – ul. Warszawska 26 (obecnie Al. Jana Pawła II 25), 37) plebania Plac T. Kościuszki, 38) brama kościelna – Plac T. Kościuszki, 39) budynek – Plac Wolności 15, 40) budynek – Plac Wolności 17, 41) łaźnia miejska ul. Zduńska 22, 42) budynek – ul. Zduńska 24, 43) budynek – ul. Żeromskiego 1. Obiekty wpisane do ewidencji zabytków: 1. kapliczka – Dybów, 2. kapliczka – Nadma. Obiekty rekomendowane do objęcia ewidencją Konserwatora Zabytków: 1. cmentarz żydowski, Radzymin, ul. Mickiewicza. 2. cmentarz ewangelicki, Radzymin, ul. Polna, 3. cmentarz ewangelicki, Wiktorów, 4. parkowy układ wodny, Radzymin pomiędzy ulicami 11 Listopada, Daszyńskiego, Żeligowskiego, 5. kapliczka na Górze Świętego Antoniego na granicy z Markami, 6. kapliczka grota z otoczeniem przy ul. Warszawskiej (obecnie Al. Jana Pawła II), (dawna Wioska Radzymińska), 7. liczne krzyże i kapliczki przydrożne na terenie miasta i gminy, 8. mogiły żołnierskie na terenie miasta i gminy, 9. pozostałości parku krajobrazowego przy ul. Eleonory Czartoryskiej w Radzyminie. Ponadto wyznaczono także strefę ochrony konserwatorskiej obejmującej obszar historycznego rozplanowania miejskiego centrum Radzymina. Ochroną obejmuje się: historyczne rozplanowanie miejskie, w tym układ ulic i trzech placów miejskich; zachowane pierzeje ulic; skalę i charakter zabudowy; osie widokowe z kościołem p.w. Przemienienia Pańskiego jako dominantą. 34

37 Szczegółowe wytyczne i granice stref ochrony konserwatorskiej dla zabytków archeologicznych są ustalane na etapie sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Godne uwagi i podkreślenia są również pomniki, tablice, mogiły i inne formy upamiętniające dziedzictwo kulturowe Gminy Radzymin, do których należą między innymi: Pomnik Wincentego Witosa w 1920 roku, zlokalizowany na Placu Wolności w Radzyminie; Pomnik Cypriana Kamila Norwida, zlokalizowany na Placu T. Kościuszki w Radzyminie; Pomnik upamiętniający pierwszy w Polsce Motocyklowy Rajd Szosowy, zlokalizowany na Placu T. Kościuszki w Radzyminie; Tablica upamiętniająca czyn zbrojny Żołnierzy 1920 r. pod Krzyżem na wzgórzu w Cegielni; Mogiła Pomnik Żołnierzy AK na Cmentarzu Poległych w Radzyminie; Obelisk ku czci mjr Stefana Waltera w Mokrem; Tablica pamiątkowa upamiętniająca mieszkańca Radzymina Izaaca Singera laureata literackiej Nagrody Nobla, ul. Stary Rynek 7 w Radzyminie; Tablica upamiętniająca lecie radzymińskiej kolejki wąskotorowej Radzymińskiej Ciuchci, na terenie byłego dworca kolejki wąskotorowej; Pomnik upamiętniający czyn radzymińskich kolejarzy w bitwie o Radzymin z Bolszewikami w sierpniu 1920 r., na terenie byłego dworca kolejki wąskotorowej; Kurhan powstania styczniowego w miejscu, gdzie Rosjanie stracili czterech mieszkańców Radzymina za udział w Powstaniu Styczniowym, zlokalizowany przy Placu Konstytucji 3 Maja w Radzyminie; Tablica pamiątkowa na gmachu Liceum Ogólnokształcącego im. C. K. Norwida w Radzyminie, gdzie nauczał Roman Żuliński, członek Rządu Narodowego Romualda Traugutta; Pomnik upamiętniający Żołnierzy AK Radzymińskiego Obwodu Rajski Ptak, zlokalizowany przy ul. Grzybowej w Radzyminie w Rejentówce, gdzie odbywały się 35

38 ćwiczenia radzymińskich Żołnierzy AK i gdzie kwaterował Oddział Specjalny AK Tadeusza Abramskiego Szarugi. Wyjątkowym pomnikiem w Radzyminie jest Droga Golgoty Narodu Polskiego, wzdłuż której ustawione są repliki Krzyży Virtuti Militari, upamiętniające pułki Wojska Polskiego, mieszkańców Radzymina i wybitnych dowódców związanych z Bitwą o Radzymin w sierpniu 1920 roku. Droga Golgoty Narodu Polskiego stanowi także Wotum dziękczynne dla Ojca Świętego za jego dar wizyty w Radzyminie. Droga Golgoty prowadzi z Kolegiaty Przemienienia Pańskiego ( centrum Radzymina ) do Cmentarza Poległych z 1920 roku. Pomysłodawcą tego niezwykłego pomnika, jak i wielu innych przedsięwzięć z zakresu pielęgnowania dziedzictwa kulturowego i historycznego Ziemi Radzymińskiej, jest Towarzystwo Przyjaciół Radzymina – stowarzyszenie aktywnie działające od 1998 roku. Znamiennym wydarzeniem we współczesnej historii Radzymin była wizyta Ojca Świętego Jana Pawła na Cmentarzu Poległych 1920 roku w dniu 13 czerwca 1999 roku. Wotum wdzięczności za dar wizyty Ojca Świętego stanowi wznoszony od kilku lat, głównie ze składek społecznych, kościół na radzymińskiej Victorii, posiadający rangę diecezjalnego Sanktuarium Św. Jana Pawła II. Charakterystyka najcenniejszych zabytków kultury materialnej Gminy Radzymin: Archeologiczne relikty osadnicze – zachowane w ziemi pozostałości dawnych obozowisk, osad, cmentarzysk, bardzo licznie występujących w Gminie Radzymin. Znaleziska reprezentują osadnictwo począwszy od starszej epoki kamienia – tj. około 9000 lat p.n.e., po okres średniowieczny i nowożytny (XV-XVII wiek). Pod względem ilości zarejestrowanych stanowisk archeologicznych (323) Gmina zajmuje drugie miejsce w województwie mazowieckim. Stanowiska archeologiczne, mało widoczne w krajobrazie, są zagrożone różnego typu zanieczyszczeniami, eksploatacją surowców mineralnych i rekreacyjnym użytkowaniem terenu. Z tych powodów wraz z upływem czasu mogą one ulec zniszczeniu. Cmentarze: Cmentarz parafialny parafii rzymsko-katolickiej p.w. Przemienienia Pańskiego w Radzyminie – założony w 1706 roku, układ na planie krzyża, ze stosunkowo dużą ilością drzewostanu. Zespół cmentarza (rozplanowanie, nagrobki, ogrodzenie i drzewostan) wpisany jest do rejestru zabytków pod nr Występują tu najstarsze nagrobki klasycystyczne z 1830 r. i 1831 r. Cmentarz ogrodzony jest murem 36

39 z granitowego kamienia z kutą bramą z I połowy XVIII wieku. Najokazalszym pomnikiem jest grobowiec Aleksandra Trussona – oficera wojsk rosyjskich francuskiego pochodzenia – wybudowany w 1855 roku. Cmentarz Poległych z 1920 roku – cmentarz grzebalny parafii rzymsko-katolickiej z kaplicą (tzw. „nowy cmentarz”). Na cmentarzu pochowani są żołnierze uczestniczący w walkach w 1920, 1939, 1944 roku. Na jego terenie znajdują się groby zasłużonych Polaków, a także symboliczna mogiła ks. Majora Ignacego Skorupki. Na cmentarzu występują liczne zbiorowe mogiły żołnierzy polskich: poległych pod Radzyminem, Nieporętem i Mokrem w sierpniu 1920, mogiła żołnierzy z 1939 roku oraz groby żołnierzy konspiracyjnych z lat wojny Na terenie obiektu znajduje się kaplica cmentarna z obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej, pamiątkowymi tablicami, urnami z ziemią z Katynia oraz z cmentarzy żołnierzy polskich poległych w 1920 r. w Grodnie, Nowogródku i Wołkowysku. Na bramie cmentarnej i mogiłach umieszczone są tablice upamiętniające bohaterskie pułki walczące o Radzymin. Od 1989 roku cmentarz jest miejscem państwowych corocznych uroczystości upamiętniających Cud nad Wisłą z sierpnia 1920r. i stanowi zakończenie szerokiej promenady tzw. Drogi Golgoty prowadzącej z Kolegiaty Przemienienia Pańskiego w centrum Radzymina. W czerwcu 1999 r. Papież Jan Paweł II odwiedził Radzymin i na tymże cmentarzu wygłosił przemówienie ku czci poległych w wojnie w 1920 r. – Cmentarz żydowski (nieczynny) – Powstanie cmentarza należy wiązać z najstarszymi wzmiankami na temat osadnictwa żydowskiego. Widoczny jest on na mapie Królestwa Polskiego z okresu Obecnie teren ten zagrożony jest zmianą sposobu użytkowania. Nie został wpisany do rejestru zabytków. Cmentarz jest jednym z nielicznych świadectw bardzo bogatej tradycji judaistycznej w Radzyminie. Żydzi mieszkali w Radzyminie już w XVII wieku i przez wiele lat stanowili ponad połowę ludności miasta. Miejscowość była znanym ośrodkiem chasydyzmu, a do radzymińskiego cadyka Jakuba Arie Gutermana, zwanego „cudotwórcą”, pielgrzymowali wierni nie tylko z Polski, ale też spoza jej granic. Władze samorządowe Gminy nawiązały współpracę z Komisją Rabinistyczną ds. Cmentarzy Żydowskich Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie w celu podjęcia wspólnych działań mających na celu upamiętnienie Społeczności Żydowskiej, która przez kilkaset lat obecności na Ziemi Radzymińskiej była jej istotną częścią, a po której obecnie w Radzyminie 37

40 pozostało już niewiele śladów. Aktualnie głównym problemem do rozwiązania jest wznowienie prac związanych z wyznaczeniem historycznych granic cmentarza żydowskiego z uwzględnieniem rozwiązań przyjętych w 2020 r. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego – tak, aby teren cmentarza mógł zostać w należyty sposób rewitalizowany, oznaczony i upamiętniony. Wydzielenie terenu cmentarza pozwoli poprowadzić poza jego terenem drogi lokalne, umiejscowić tablice informacyjne, stworzyć lapidarium oraz zakończyć, prowadzoną obecnie przez Komisję Rabiniczną ds. cmentarzy, budowę pomnika ohelu, który powstaje na podstawie uchwały Rady Miejskiej Nr 458/XXXIX/2020 z dnia 17 czerwca 2020 r. w sprawie wzniesienia pomnika. Podjęte partnerskie działania pozwolą stworzyć godne miejsce pamięci i umieszczenie cmentarza żydowskiego na mapie zasobów historycznych Gminy. – Cmentarze ewangelickie (nieczynne) – Powstanie cmentarzy należy wiązać z osadnictwem niemieckim (ewangelickim), począwszy od 1869 roku. Zachowały się ślady po dwóch cmentarzach ewangelickich: w Radzyminie przy ulicy Polnej i w Wiktorowie. Najstarszy zachowany nagrobek na cmentarzu przy ul. Polnej pochodzi z 1926 roku. Jest to mogiła 11 Polaków rozstrzelanych przez hitlerowców 4 grudnia 1939 r. Na cmentarzu w Wiktorowie nie zachowały się żadne nagrobki. Ponadto na terenie miasta i gminy są mogiły żołnierskie, będące świadectwem wojny polskobolszewickiej z 1920 roku i II wojny światowej. Kapliczki: Trzy kapliczki na terenie Gminy Radzymin objęte są ochroną konserwatorską. Są to: – kapliczka Na Zjawieniu z otaczającym terenem i krzyżem, położona na północny zachód od centrum Radzymina przy ulicy Wróblewskiego. Kapliczka została postawiona w miejscu poprzedniej, otoczonej kultem drewnianej kapliczki ze studnią wewnątrz, która według przekazów była miejscem objawienia się Matki Boskiej. Obecna kapliczka, murowana z początków XX wieku, zbudowana została w stylu zakopiańskim według projektu Feliksa Michalskiego na początku XX wieku. – kapliczka na tzw. Górze Świętego Antoniego, wyeksponowana na wydmowym wzniesieniu przy trasie Warszawa Białystok. – kapliczka grota na terenie dawnej Wioski Radzymińskiej (obecnie w granicach Radzymina, Al. Jana Pawła II ) w otoczeniu zbiornika wodnego i starodrzewu. 38

41 Pomniki: – Pomnik Tadeusza Kościuszki z 1920 roku, który znajduje się na Placu Tadeusza Kościuszki, został ufundowany dla uczczenia odzyskania niepodległości; przy pomniku dnia 18 sierpnia 1920 roku odbyła się podniosła uroczystość odznaczenia żołnierzy I Armii Wojska Polskiego orderem Virtuti Militari za bohaterstwo w bitwie pod Radzyminem. – figura Świętego Jana Nepomucena z XVIII wieku – stojąca przed kościołem parafialnym w Radzyminie. Pole bitewne Bitwy o Radzymin Losy wojny polsko – bolszewickiej z 1920 roku rozstrzygnęły się w dniach od 13 do 17 sierpnia 1920 roku na wschodnich przedpolach stolicy, na terenach miasta Radzymina, Mokrego, Ossowa i Nieporętu. Jest to najważniejszy fakt historyczny, silnie wyróżniający miasto i okolicę. Ranga bitwy zwanej Cudem nad Wisłą, Bitwą Warszawską lub Bojem o Radzymin jest wyjątkowo wysoka. Radzymin był w tej bitwie miejscem kluczowym. Bitwa o Radzymin uznana została za jedną z najważniejszych we współczesnej historii spośród tych, które decydowały o losach Europy. Toteż stanowi najwyższą wartość historyczną środowiska kulturowego Ziemi Radzymińskiej. Zwycięski Bój o Radzymin w sierpniu 1920 roku jest symbolem patriotyzmu i walki o najważniejsze wartości. Jest częścią naszych historycznych korzeni i największym dziedzictwem na skalę europejską i światową. Cmentarz Żołnierzy Poległych 1920 roku oraz kaplica Pomnik jest szczególnym miejscem pamięci narodowej. Budowle w stylu klasycystycznym: – klasycystyczny kościół z lat p.w. Przemienienia Pańskiego i wolno stojąca dzwonnica wzniesiony według projektu Jana Chrystiana Kamsetzera, architekta króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Kościół został ufundowany przez księżną Eleonorę Czartoryską. Była to budowla murowana, jednonawowa, dekorowana trójkątnym szczytem. W latach kościół został przebudowany i powiększony o nawy boczne, prezbiterium, kaplice i zakrystię wg projektu Konstantego Wojciechowskiego. Fasada została wzbogacona dwiema wysokimi wieżami. Obok kościoła znajduje się plebania z drugiej połowy XVIII wieku i cmentarz. Zespół kościelny otoczony jest ceglanym murem i żeliwnym ogrodzeniem. W 1992 roku ksiądz Biskup Kazimierz Romaniuk podniósł świątynię radzymińską do godności Kolegiaty. 39

42 – budynek szkoły elementarnej i przytułku dla ubogich z 1779 r. (tzw. „przy świętym Janie”), który znajduje się obok kościoła. Ufundowany został przez księżną Eleonorę Czartoryską, założony przez ks. Kazimierza Narbutta. Przed budynkiem znajduje się barokowa figura św. Jana Nepomucena z drugiej połowy XVIII wieku. – szpital wojskowy neoklasycystyczny z 1843 r. według projektu Henryka Marconiego. W latach wojen, powstań i zaborów budynek przechodził kolejno z rąk do rąk Niemców i Rosjan, pełniąc zawsze funkcje starostwa powiatowego. Obecnie znajduje się tam siedziba między innymi: Ośrodka Pomocy Społecznej, Urzędu Stanu Cywilnego, Referatu Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta i Gminy Radzymin, a także Wydziału Budownictwa Starostwa Powiatowego w Wołominie. – szkoła późnoklasycystyczna z lat według projektu Antonio Corazziego. W latach była placówką kształcenia nauczycieli szkolnictwa poziomu podstawowego. Obecnie w budynku tym jest siedziba Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Radzyminie – Liceum Ogólnokształcącego im. C. K. Norwida oraz Gimnazjum. – XVIII- wieczny dworek myśliwski księżnej Eleonory Czartoryskiej z resztkami parku krajobrazowego – budynek dawnego Domu Administratora przy ul. 11- go Listopada w Radzyminie. Strefa ochrony konserwatorskiej obejmuje obszar historycznego rozplanowania miejskiego centrum Radzymina, do którego należą: – układ ulic i trzech placów miejskich, – zachowane pierzeje ulic, – skala i charakter zabudowy, – osie widokowe z kościołem p.w. Przemienienia Pańskiego. Podsumowanie Rozdziału Przestrzeń i Środowisko: Przestrzeń i środowisko, stanowiące jeden z najważniejszych filarów rozwoju Gminy, składa się w szczególności z następujących elementów: dogodne położenie komunikacyjne Gminy Radzymin względem Warszawy, bliskość do ośrodka wojewódzkiego Warszawy, powiązania funkcjonalno-przestrzenne z Warszawskim Obszarem Funkcjonalnym, 40

43 duży potencjał turystyczny i historyczny Gminy Radzymin jako determinanta do rozwoju gospodarczego obszaru, liczne pomniki przyrody na terenie Gminy Radzymin, obecność Warszawskiego Obszaru Ochronionego Krajobrazu, wysokie zanieczyszczenie środowiska naturalnego, niskie wykorzystanie technologii odnawialnych źródeł energii. 2. Społeczeństwo 2.1. Demografia Obecnie na terenie Gminy Radzymin zameldowanych na pobyt stały jest mieszkańców wg danych na r. Należy podkreślić, iż faktyczna liczba osób zamieszkujących teren Gminy jest wyższa. W 2020 roku na terenie Gminy mieszkało mieszkańców, a gęstość zaludnienia na 1 km 2 wynosiła 194 osoby ( dla porównania: w 2020 roku gęstość zaludnienia miała wartość 189 osób na 1 km 2 ). Liczba mieszkańców w Gminie w ciągu ostatnich 4 lat ( ) powiększyła się o 1874 osoby, co stanowi wzrost o 8,08%. Ogół liczby mieszkańców w porównaniu z liczbą mieszkańców w Powiecie Wołomińskim kształtuje się następująco: mieszkańców rok Powiat Wołomiński, mieszkańców 2020 rok Gmina Radzymin, co stanowi 10, 8 % ogółu mieszkańców Powiatu. W ogólnej liczbie mieszkańców Gminy przeważają kobiety ( według stanu na koniec roku 2020 ) osób, względem mężczyzn, których liczba w tym okresie wynosiła osób. Wskaźnik wzrostu liczby mieszkańców Gminy jest dodatni i jest spowodowany migracjami oraz dodatnim przyrostem naturalnym, który w 2020 roku wyniósł 119 osób. 41

44 Wykres 1. Liczba mieszkańców Gminy Radzymin w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS Głównym czynnikiem powodującym wzrost liczby mieszkańców jest bliskie sąsiedztwo dużego miasta (Warszawy) i związana z tym możliwość podjęcia pracy. Według danych GUS przewiduje się dalszy wzrost liczby ludności w Powiecie Wołomińskim w najbliższych latach. Dane te są pozytywnym czynnikiem dla Gminy, ponieważ powiększająca się liczba osób stanowi potencjał obszaru i pozwala ukierunkowywać i dostosować działania społeczno-gospodarcze do trendów demograficznych i potrzeb mieszkańców. Prognoza demograficzna dla Powiatu Wołomińskiego na lata przedstawia się następująco: 2020 rok: tys. mieszkańców; 2025 rok: tys. mieszkańców; 2030 rok: tys. mieszkańców. Należy zaznaczyć, że stan ludności mieszkańców Powiatu Wołomińskiego na 2020 rok wyniósł tys. osób, a w kontekście prognoz ludności zarówno dla roku 2020, jak i 2025 oraz 2030 liczba ta systematycznie rośnie, co pozytywnie kształtuje potencjał społeczny. Na taką sytuację ma duży wpływ bliskość Warszawy jako znaczącego ośrodka gospodarczego, który daje możliwość edukacji na poziomie wyższym oraz szanse na zatrudnienie. 42

45 Tabela 5. Gęstość zaludnienia w Powiecie Wołomińskim oraz Gminie Radzymin w latach ludność na 1 km² Jednostka terytorialna osoba osoba osoba osoba Powiat wołomiński Gmina Radzymin Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS Gęstość zaludnienia w ciągu ostatnich 4 lat systematycznie wzrasta, zarówno w Powiecie Wołomińskim jak i Gminie Radzymin. W latach wskaźnik ten dla Gminy wzrósł o 16 osób, dla Powiatu o 10 osób. Analiza potencjału demograficznego w Gminie Radzymin w podziale na grupy ekonomiczne Według danych Głównego Urzędu Statystycznego liczba mieszkańców w Gminie Radzymin, w podziale na wiek przedprodukcyjny, produkcyjny, poprodukcyjny kształtowała się następująco: w wieku przedprodukcyjnym w wieku produkcyjnym w wieku poprodukcyjnym Jednostka terytorialna ogółem ogółem ogółem Gmina Radzymin Źródło: Bank danych lokalnych, GUS Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym systematycznie wzrasta. W latach liczba osób w tej grupie wzrosła o 506 osób, co stanowi zmianę o 9,4 %. Trend wskazuje dalszą tendencję wzrostową. Wykres 2. Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym w Gminie Radzymin w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS 43

46 Liczba osób w wieku produkcyjnym w latach wykazuje tendencję wzrostową, co jest pozytywnym zjawiskiem demograficznym w porównaniu z danymi z większości jednostek terytorialnych. Wskaźnik zmian jest stosunkowo dynamiczny. W ciągu 4 lat liczba osób w tej grupie wzrosła o 953 osoby, co stanowi zmianę o 6,37 %. Wykres 3. Liczba osób w wieku produkcyjnym w Gminie Radzymin w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Liczba osób w wieku poprodukcyjnym w 2020 roku wynosiła 2387 osób i w porównaniu z danymi za rok: 2020, rok 2020 i rok 2020 stanowi znaczący wzrost. Zmiana wyniosła 415 osób, co stanowi wzrost o 14,44 % i wskazuje na dalszą tendencję wzrostową. Wykres 4. Liczba osób w wieku poprodukcyjnym w Gminie Radzymin w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS 44

47 Podsumowując analizę demograficzną dla Gminy Radzymin należy wskazać następujące wnioski: systematyczny wzrost liczby mieszkańców; dodatni przyrost naturalny; korzystna prognoza demograficzna dla Powiatu Wołomińskiego do 2030 roku; wzrost liczby osób w wieku przedprodukcyjnym, daje szanse i korzystną prognozę do rozwoju społeczno-gospodarczego Gminy; wzrost liczby osób produkcyjnym pozytywnie wpływa na ocenę potencjału demograficznego Gminy; wzrost liczby osób w wieku poprodukcyjnym Społeczeństwo Charakterystyka społeczeństwa zamieszkującego teren Gminy Radzymin została opracowana przy uwzględnieniu następujących danych: A. szczegółowy podział mieszkańców na grupie wiekowe; B. poziom wykształcenia mieszkańców; C. dochody i wydatki na 1 mieszkańca. 45

48 Ad. A. Podział osób na poszczególne grupy wiekowe kształtował się w 2020 roku następująco: Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Liczba osób w wieku stanowiła największy udział w ogóle mieszkańców Gminy. Mieszkańcy w wieku 45-64, czyli w wieku aktywności zawodowej, również dominowali względem pozostałych grup. Znacząca grupa to osoby w wieku powyżej 65 roku, która na przestrzeni najbliższych 10 lat będzie się systematycznie powiększała. Warto podkreślić, iż liczba dzieci i młodzieży do 19 roku życia stanowi łącznie 6442 osoby, co stanowi 25,71 % ogółu mieszkańców Gminy. Ad. B. Analiza poziomu wykształcenia mieszkańców została dokonana na podstawie danych z Narodowego Spisu Powszechnego z 2020 roku dane dla Powiatu Wołomińskiego. Największa grupa osób to mieszkańcy z wykształceniem średnim i policealnym, która wynosiła osoby. Mieszkańców z wykształceniem wyższym było osób, a z wykształceniem zasadniczym zawodowym osób. 46

49 Wykres 5. Poziom wykształcenia mieszkańców Powiatu Wołomińskiego Źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny z 2020r. Ad. C. Dochody i wydatki na 1 mieszkańca Według danych za 2020 rok dochód na 1 mieszkańca w Gminie Radzymin wyniósł: 1 699,59 zł. Dla porównania: przeciętny dochód dla wszystkich gmin w Polsce wyniósł 1 370,70 zł. z dochodów własnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2020 r. tak wynika z danych opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny. Dochody ogółem na 1 mieszkańca, zarówno w Gminie Radzymin, jak w Powiecie Wołomińskim systematycznie wzrastają. Wskaźniki dla Gminy są porównywalne względem danych dla Powiatu. Tabela 6. Dochody ogółem na 1 mieszkańca dla Powiatu Wołomińskiego oraz Gminy Radzymin w odniesieniu do danych wojewódzkich i krajowych Dochody ogółem na 1 mieszkańca Jednostka terytorialna zł zł zł Powiat Wołomiński 2759, , ,26 Gmina Radzymin 2524, , ,

50 Region centralny 3339,42 Województwo mazowieckie 3373,84 Powiat Wołomiński 3115,26 Gmina Radzymin 2851,48 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS Podobnie kształtuje się tendencja w zakresie wydatków ogółem na 1 mieszkańca zarówno w Gminie Radzymin, jak w Powiecie Wołomińskim, która systematycznie wzrasta. Wydatki w 2020 roku dla Gminy Radzymin uległy dużemu wzrostowi. Tabela 7. Wydatki ogółem na 1 mieszkańca dla Powiatu Wołomińskiego oraz Gminy Radzymin Wydatki ogółem na 1 mieszkańca Jednostka terytorialna zł zł zł Powiat Wołomiński 2771, , ,36 Gmina Radzymin 2291, , ,81 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS 2.3. Gospodarstwa domowe oraz źródła ich utrzymania Na podstawie danych uzyskanych z Urzędu Miasta i Gminy Radzymin liczba gospodarstw domowych na terenie Gminy systematycznie wzrasta. W okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 września 2020 r. było gospodarstw domowych, w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. – już 5 843, a do 28 września 2020 roku liczba gospodarstw domowych wzrosła do Źródłem utrzymania jest zatrudnienie w okolicznych firmach, a w szczególności w Warszawie, która daje szerokie możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Ważnym i znaczącym sposobem na utrzymanie jest własna działalność gospodarcza. Sektor prywatny tworzą w Gminie podmioty, które generują pracę dla jej mieszkańców. Zatrudnienie oferuje również 39 podmiotów z sektora publicznego. Źródłem zarobku i sposobem na zaspokajanie potrzeb życiowych są również indywidualne gospodarstwa rolne. 48

51 2.4. Mieszkalnictwo Budynki mieszkalne zlokalizowane na terenie Gminy Radzymin obejmują przede wszystkim zabudowę jednorodzinną, a w mniejszym stopniu wielorodzinną. Zabudowa ta ma charakter rozproszony i skupia się w Radzyminie i 28 lokalizacjach. Według danych z Głównego Urzędu Statystycznego ogólna liczba mieszkańców Gminy w 2020 r. wynosiła , liczba budynków mieszkalnych jednorodzinnych wynosiła szt. (dane z UMiG Radzymin z czerwca 2020 roku). Zasoby mieszkaniowe znajdujące się na terenie Gminy Radzymin wykazują trend rosnący w ciągu ostatnich trzech lat. Powiększająca się liczba mieszkańców stwarza potrzebę rozbudowy funkcji mieszkalnych, w tym również budownictwa komunalnego na terenie Gminy. Nośnikami energii wykorzystywanymi przez sektor mieszkalny do ogrzewania pomieszczeń oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej są głównie: węgiel, gaz i drewno. Na terenie Gminy Radzymin działa 25 wspólnot mieszkaniowych i jedna spółdzielnia mieszkaniowa. Szczegółowy wykaz dotyczący budynków wielorodzinnych zestawiono w tabeli poniżej. Jako źródło ciepła wykorzystywane są kotły gazowe, a także indywidualne piece zamontowane w mieszkaniach członków wspólnot. Tabela 8. Wykaz budynków wielorodzinnych na terenie Gminy Radzymin Lp. Nazwa Adres 1 Wspólnota Mieszkaniowa 1 Maja w Radzyminie Radzymin, ul 1 Maja 9 2 Wspólnota Mieszkaniowa „SILIKATY Radzymin, ul. Weteranów 74 3 Wspólnota Mieszkaniowa Reymonta 12 CDE w Radzyminie 4 Wspólnota Mieszkaniowa Reymonta 12FGH 5 6 Wspólnota Mieszkaniowa przy ul Reymonta 23 i 25 w Radzyminie Wspólnota Mieszkaniowa Budynków 61, 63,65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, przy Słowackiego w Radzyminie 7 Wspólnota Mieszkaniowa w Radzyminie Radzymin, ul Reymonta 12 CDE Radzymin, ul. Reymonta 12 FGH Radzymin, ul. Reymonta 25 Radzymin, ul. Słowackiego 63 ADM Radzymin, Al. Jana Pawła II 24B 8 Wspólnota Mieszkaniowa Kilińskiego 21 w Radzyminie Radzymin, ul. Kilińskiego 21 9 Wspólnota Mieszkaniowa w Radzyminie Radzymin, ul Ogrodowa 6 10 Wspólnota Mieszkaniowa Reymonta 12, 12 A, 12B Radzymin, ul. Reymonta 12 49

52 11 Wspólnota Mieszkaniowa Wyszyńskiego w Radzyminie Radzymin, ul. Wyszyńskiego 2b 12 Wspólnota Mieszkaniowa „Słowackiego 51″ w Radzyminie Radzymin, ul. Słowackiego Wspólnota Mieszkaniowa Słowackiego 53 w Radzyminie Radzymin, ul. Słowackiego Społeczna Wspólnota Mieszkańców w Radzyminie Radzymin, ul. Jana Pawła II 8A 15 Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. Wyszyńskiego 52 w Radzyminie Radzymin, ul. Wyszyńskiego Wspólnota Mieszkaniowa Falandysza 3 w Radzyminie, Radzymin, ul. Falandysza 3 17 Wspólnota Mieszkaniowa Jana Pawła II 14 w Radzyminie Radzymin, ul. Jana Pawła II Wspólnota Mieszkaniowa Stary Rynek 23 Radzymin, Stary Rynek Wspólnota Mieszkaniowa OSIEDLE CENTRUM PARK I ul. Falandysza 11 Radzymin, ul. Falandysza Wspólnota Mieszkaniowa Tetmajera 1-55 Radzymin, ul. Tetmajera Wspólnota Mieszkaniowa Mistrza i Małgorzaty 1-42 Radzymin, ul. Mistrza Małgorzaty Wspólnota Mieszkaniowa Falandysza 6 w Radzyminie Warszawa, ul. Monte Casino 8 23 Wspólnota Mieszkaniowa Falandysza 8 w Radzyminie Radzymin, ul. Kotowskiego Wspólnota Mieszkaniowa Centrum Park II Radzymin, ul. Armii Krajowej 4,6, Komitet Mieszkaniowy ” WETERANÓW ” Radzymin, ul. Weteranów Spółdzielnia Mieszkaniowa „Zorza” Radzymin, ul. Stary Rynek 25 Źródło: dane z UMiG Radzymin Na terenie Gminy Radzymin nie funkcjonują mieszkania socjalne. Gospodarka mieszkaniowa obejmuje szereg lokali, których właścicielem bądź współwłaścicielem jest Gmina. Łącznie Gmina Radzymin zarządza 123 komunalnymi lokalami mieszkalnymi. Tabela 9. Zasób mieszkaniowy Gminy Radzymin Wyszczególnienie Liczba lokali w m² 1. Budynki mieszkalne stanowiące współwłasność Gminy Stary Rynek 23 /od 2000 r. budynek w zarządzie wspólnoty 2 69,88 ul. Ogrodowa 6 B ,7 2. Budynki mieszkalne stanowiące własność Gminy 2 niezamieszk ałe 128,09 przeznaczony do sprzedaży Cegielnia 7 Al. Jana Pawła II 10a 1 69,79 Kolonie Nasze

53 Ogrodowa Ogrodowa 2 A 8 ul. Pagórkowa 17 a 2 37,68 ul. Polna ,65 ul. Polna 2 A 2 67,5 ul. Polna ,88 ul. Stary Rynek ,5 ul. Strzelców Wileńskich ul. Traugutta ,63 ul. Wiejska ,15 ul. Zduńska ,05 ul. Weteranów ,58 ul. Weteranów 1 A 4 145,04 3. Budynki mieszkalne będące w samoistnym posiadaniu Gminy Radzymin ul. Norwida 33 A 6 152,97 ul. Traugutta ,21 Źródło: dane z UMiG Radzymin Dane statystyczne dotyczące mieszkalnictwa kształtują się następująco: przeciętna powierzchnia użytkowa na 1 mieszkania wynosi: dla Gminy Radzymin: 93,9 m², dla Powiatu Wołomińskiego: 84,3 m², przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania na 1 osobę wynosi: dla Gminy Radzymin: 28,8 m², dla Powiatu Wołomińskiego: 26,4 m². Dane statystyczne dotyczące warunków lokalowych zaprezentowano poniżej, w ujęciu porównawczym względem danych krajowych i regionalnych. Tabela 10. Warunki lokalowe porównanie Jednostka terytorialna przeciętna powierzchnia użytkowa 1 mieszkania przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania na 1 osobę m² m Region centralny 70,6 28,5 Województwo mazowieckie 71,7 29,1 Powiat wołomiński 84,3 28,8 Gmina Radzymin 93,9 26,4 Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS 51

54 W związku z systematycznym wzrostem liczby mieszkańców w Gminie Radzymin oraz potrzebami społecznymi mieszkańców, w planach inwestycyjnych zawarto rozwój budownictwa socjalnego oraz dalszą budowę mieszkań komunalnych Struktura zatrudnienia i rynek pracy Na koniec 2020 roku liczba pracujących w Gminie wynosiła 5353 osoby. Należy jednak pamiętać, że liczba ta nie obejmuje osób zatrudnionych w mikroprzedsiębiorstwach (do 9 osób) oraz pracujących w indywidualnych gospodarstwach rolnych. Liczba ta w ciągu ostatnich 4 lat wzrastała z niewielkim spadkiem w 2020 roku. Dynamika wzrostu zatrudnienia jest mocno zauważalna zarówno wśród kobiet jak i mężczyzn. Wykres 6. Liczba osób pracujących w Gminie Radzymin w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Liczba osób pracujących w ciągu ostatnich 4 lat wzrosła o 133 osoby, co stanowi wzrost o 2,54 %. Duży spadek zanotowano w 2020 roku, który już w 2020 roku mocno się wyrównał. Tabela 11. Pracujący w podziale na płeć w latach w Gminie Radzymin mężczyźni kobiety Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS 52

55 Powyższe dane wskazują większą liczbę pracujących mężczyzn względem kobiet. Liczba kobiet zatrudnionych w ujęciu 4 letnim systematycznie wzrasta. W 2020 roku pracowało o 211 kobiet więcej w stosunku do 2020 roku. W grupie mężczyzn sytuacja jest zróżnicowana, ponieważ liczba zatrudnionych w 2020 roku była niższa względem danych z 2020 roku, ale wyższa w porównaniu z 2020 roku. Porównawczo liczba osób pracujących na 1000 mieszkańców w Gminie Radzymin za 2020 rok wyniosła 214 osób, a dla Powiatu Wołomińskiego 155 osób Bezrobocie Bezrobocie jako czynnik społeczny ściśle powiązany jest z aspektami gospodarczymi obszaru, na którym występuje. Czas pozostawania bez pracy oraz przyczyny bezrobocia i skutki, które powoduje brak zatrudnienia implikuje szereg oddziaływań na sferę społeczną. Dostępność do ofert pracy, możliwości do nabycia kwalifikacji oraz praktycznej wiedzy, poziom rozwoju gospodarczego obszaru stanowią jedno z wielu czynników mających wpływ na wielkość i strukturę bezrobocia w Gminie. Tabela 12. Liczba osób bezrobotnych Gminie Radzymin, Powiecie Wołomińskim i Województwie Mazowieckim ogółem Jednostka terytorialna osoba osoba osoba Województwo mazowieckie Powiat Wołomiński Gmina Radzymin Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Liczba osób bezrobotnych w Gminie Radzymin w 2020 roku wynosiła 1356 osób, co stanowiło 11,67 % ogółu bezrobotnych w Powiecie Wołomińskim, a 0,54 % w ogólnej liczbie bezrobotnych w województwie mazowieckim. Stopa bezrobocia dla Powiatu Wołomińskiego w 2020 roku wynosiła 15,8 %, na koniec czerwca 2020 roku wynosiła 14,4 %. Stopa bezrobocia zarówno dla powiatu, województwa oraz całego kraju ma tendencję malejącą. 53

56 Źródło: Sprawozdanie z działalności PUP w Wołominie za 2020r. Udział osób bezrobotnych w Gminie Radzymin względem liczby osób w wieku produkcyjnym wyniósł w 2020 roku 8,53 %, a w roku 2020 wskaźnik ten wynosił 10,19 %. Liczba bezrobotnych w Gminie w latach spadła o 244 osoby, co stanowi spadek o 17,99 %. Wykres 7. Stopa bezrobocia w latach w Gminie Radzymin stosunek liczby bezrobotnych względem liczby osób w wieku produkcyjnym Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Poniżej przedstawiono dane dotyczące liczby bezrobotnych w gminach należących do Powiatu Wołomińskiego w 2020 roku. 54

57 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z PUP Wołomin: Największa liczbę osób bezrobotnych w 2020 roku zanotowano w Gminie Wołomin, Gminie Radzymin oraz Gminie Tłuszcz. Należy jednak wziąć pod uwagę ogólną liczbę mieszkańców: w Gminie Wołomin zamieszkuje około 51 tys. mieszkańców ( pierwsze miejsce w powiecie), a w Gminie Radzymin ponad 25 tys. (czwarte miejsce w powiecie). Oznacza to, iż potencjalnie liczba osób bezrobotnych (w ujęciu stricte liczbowym) będzie znacząca w stosunku do tych gmin, w których liczba mieszkańców jest znacznie niższa. Nie wynika z tego zatem, iż na terenie Gminy Radzymin problem bezrobocia znacząco zakłóca i negatywnie obniża rozwój obszaru. Jest to jednak obszar wymagający wsparcia i dywersyfikacji działań na najbliższe lata tak, aby dalej minimalizować liczbę osób pozostających bez pracy. 55

58 Porównawczo poniżej zaprezentowano procentowy wskaźnik liczby osób bezrobotnych względem liczby osób w wieku produkcyjnych w gminach Powiatu Wołomińskiego. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Wśród bezrobotnych na terenie Gminy Radzymin przeważali mężczyźni, bez pracy pozostawało 762 mężczyzn, więcej o 168 osób względem kobiet. Trend wzrostowy zanotowano zarówno wśród mężczyzn jak i kobiet w latach W 2020 roku zaobserwowano duży spadek liczby bezrobotnych w ujęciu ogólnym, zarówno wśród mężczyzn jak i kobiet. Biorąc pod uwagę powyższe dane należy wskazać, iż bezrobocie w Gminie ma tendencję malejącą. Wykres 8. Liczba osób bezrobotnych w podziale na płeć w latach w Gminie Radzymin Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS 56

59 Bezrobotni zamieszkujący teren Gminy Radzymin obsługiwani są przez Powiatowy Urząd Pracy, posiadający swoją siedzibę w Wołominie oraz dwie filie: w Radzyminie oraz Tłuszczu. Osoby pozostające bez pracy mają do dyspozycji szereg programów i mechanizmów wspierających ich kompetencje oraz umiejętności. Dzięki temu wzrastają ich szanse na rynku pracy i w efekcie podejmują pracę zarobkową. Zgodnie z dostępnymi danymi najwięcej osób korzystających ze szkoleń, to mieszkańcy Gminy Wołomin (120 osób), Gminy Tłuszcz (72 osoby) oraz Gminy Radzymin (71 osób). Wszystkie osoby, które zgłosiły się na szkolenia ukończyły pozytywnie kurs. Dodatkowo 97 osób z terenu Gminy Radzymin skorzystało z płatnych staży organizowanych przez PUP Wołomin, a 2 osoby skierowane zostały na staż w ramach bonu stażowego do przedsiębiorców. Z mechanizmu wsparcia rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej z terenu Gminy Radzymin skorzystały 24 osoby. Dla porównania najwięcej osób, które skorzystało z tego typu dofinansowania z Powiatowego Urzędu Pracy zameldowanych było w Gminie Wołomin ( 52 osoby), Gminie Ząbki ( 22 osoby ), Gminie Marki ( 29 osób). Tabela 13. Rodzaje wsparcia udzielonego przez PUP w Wołominie na rzecz osób bezrobotnych w Gminie Radzymin w 2020 roku. Rodzaj pomocy/wsparcia Liczba osób Prace interwencyjne 21 Roboty publiczne 6 Staż 97 Jednorazowe środki na podjęcie działalności 19 gospodarczej Wyposażenie i doposażenie stanowiska pracy 23 Prace społeczne i użyteczne 0 Szkolenia 71 Bon szkoleniowy 2 Bon stażowy 2 Razem 241 Źródło: Sprawozdanie z działalności PUP w Wołominie za 2020r. W 2020 roku na terenie Gminy Radzymin utworzonych zostało, przy wsparciu PUP w Wołominie, 23 nowe miejsca pracy. To najwięcej nowych stanowisk pracy zaraz po Gminie Wołomin. 57

60 3. Gospodarka 3.1. Rolnictwo Gmina zajmuje obszar ha, z czego użytki rolne zajmują 56,6 %, lasy i grunty leśne 23,9 %, grunty zabudowane i zurbanizowane 15,3 % a pozostałe grunty (w tym nieużytki) zajmują 4,2 % powierzchni Gminy (na podstawie danych z rejestru ewidencji gruntów i budynków). Gmina ma charakter miejsko-wiejski z uwagi na położenie oraz wielkość użytków rolnych. Wielkość użytków rolnych w ogólnej powierzchni Gminy wpływa na fakt, iż rolnicza działalność produkcyjna staje się jedną z form utrzymania gospodarstwa domowego. W 2020 roku liczba indywidualnych gospodarstw wynosiła 1546, w tym 862 podmioty to gospodarstwa prowadzące działalność rolniczą, co stanowi 55,7 % ogółu gospodarstw. Według stanu na koniec września 2020 roku na terenie Gminy Radzymin działało już gospodarstw rolnych a nieruchomości rolnych było Liczba gospodarstw rolnych powiększyła się o 631 podmiotów, co stanowi wzrost o 9,75 % Przedsiębiorczość W Gminie Radzymin na koniec 2020 roku działało podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON. Liczba ta wzrosła względem danych za 2020 rok o 79 podmiotów. W sektorze dotyczącym rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa oraz rybactwa liczba podmiotów spadła w 2020 roku względem roku poprzedniego. Dane w tym sektorze. wynosiły: w 2020 roku – 24 podmioty, a w 2020 roku – 33 podmioty. Najwięcej podmiotów gospodarczych działa w handlu hurtowym i detalicznym, niezwiązanym z przemysłem i budownictwem. Odpowiednio 724 zarejestrowane podmioty działały w branżach związanych z przemysłem oraz budownictwem. Pozostałą działalność świadczy 2139 podmiotów – z trendem wyraźnie narastającym. Podmioty gospodarcze dzielą się na dwa sektory: publiczny oraz prywatny. W sektorze publicznym w 2020 roku działało 39 podmiotów i liczba ta wzrosła o 2 względem danych z 2020 roku. Sektor prywatny, jako dominujący w gospodarce, obejmował w 2020 roku podmiotów Liczba ta wzrosła o 75 podmiotów w porównaniu z danymi z 2020 roku, co stanowi wzrost o 2,70 %. Dynamika wzrostu w sektorze prywatnym jest mocno zauważalna wraz z korzystnym trendem na kolejne lata. Na pewno lokalizacja Radzymina względem 58

61 Warszawy oraz przynależność Gminy do Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego oraz Obszaru Metropolitalnego Warszawy daje duże szanse na rozwój przedsiębiorczości oraz dalszą dywersyfikację sektora prywatnego. Tabela 14. Podmioty według sektorów własnościowych Jednostka terytorialna ogółem sektor publiczny sektor prywatny Gmina Radzymin Źródło: Dane z GUS, BDL Wykres 9. Dynamika wzrostu podmiotów w sektorze prywatnym wraz z trendem Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Dane wyraźnie wskazują tendencję wzrostową wśród podmiotów z sektora prywatnego. W ciągu ostatnich 4 lat liczba podmiotów prywatnych powiększyła się o 397, co stanowi zmianę o 16,21 %. Najwięcej podmiotów gospodarczych zarejestrowanych jest w następujących sekcjach: Sekcja G – HANDEL HURTOWY I DETALICZNY; NAPRAWA POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH, WŁĄCZAJĄC MOTOCYKLE 858 podmiotów; Sekcja F BUDOWNICTWO: 359 podmiotów; Sekcja C PRZETWÓRSTWO PRZEMYSŁOWE 334 podmioty; Sekcja M – DZIAŁALNOŚĆ PROFESJONALNA, NAUKOWA I TECHNICZNA 248 podmiotów; Sekcja H TRANSPORT, GOSPODARKA MAGAZYNOWA podmioty; 59

62 Sekcja T – GOSPODARSTWA DOMOWE ZATRUDNIAJĄCE PRACOWNIKÓW; GOSPODARSTWA DOMOWE PRODUKUJĄCE WYROBY I ŚWIADCZĄCE USŁUGI NA WŁASNE POTRZEBY oraz Sekcja S – POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA 153 podmioty; Sekcja N – DZIAŁALNOŚĆ W ZAKRESIE USŁUG ADMINISTROWANIA I DZIAŁALNOŚĆ WSPIERAJĄCA podmiotów; Sekcja P EDUKACJA podmiotów; Sekcja J- INFORMACJA I KOMUNIKACJA – 86 podmiotów; Sekcja Q OPIEKA ZDROWOTNA I SPOŁECZNA – 82 podmioty; Sekcja I – DZIAŁALNOŚĆ ZWIĄZANA Z ZAKWATEROWANIEM I USŁUGAMI GASTRONOMICZNYMI – 71 podmiotów; Sekcja K – DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA I UBEZPIECZENIOWA – 73 podmioty. Warto również dodać, iż liczba osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą na terenie Gminy Radzymin systematycznie wzrasta, a dane prezentują się następująco: w 2020 roku podmiotów; w 2020 roku podmiotów; w 2020 roku podmioty. Z Raportu gminnego o przedsiębiorcach działających na terenie Gminy Radzymin wynika, iż na dzień 1 grudnia 2020 roku działało podmiotów prywatnych osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Ponadto, zgodnie z aktualnymi danymi, na terenie Gminy przeważają przedsiębiorcy o następujących profilach działalności: Transport drogowy towarów podmioty; Sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet podmiotów; Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami podmiotów; Wykonywanie pozostałych robót budowlanych wykończeniowych podmiotów; Malowanie i szklenie podmiotów; Zakładanie stolarki budowlanej podmiotów; 60

63 Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niespecjalizowanych sklepach podmiotów; Pozostałe niespecjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane podmioty; Tynkowanie podmiotów; Posadzkarstwo, tapetowanie i oblicowywanie ścian podmiotów; Konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli podmioty; Wykonywanie instalacji elektrycznych: 261 podmiotów. Szczegółowe dane na temat poziomu przedsiębiorczości zawarte są w Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej. Największe firmy prowadzące działalność na terenie Gminy Radzymin: CEDERROTH POLSKA S.A. ul. Polna 21, Radzymin; TAGO Przedsiębiorstwo Przemysłu Cukierniczego Tadeusz Gołębiewski ul. Wołomińska 125, Ciemne, Radzymin; Coca-Cola HBC Polska Sp. z o.o. ul. Przemysłowa 2, Radzymin; „Bona-Agra” Sp. z o.o. ul. Szkolna 11, Nadma; PHU El Trans Elżbieta Sierocka, ul. Weteranów 100, Radzymin. Porównawczo zaprezentowano wskaźniki przedsiębiorczości dla Gminy Radzymin oraz Powiatu Wołomińskiego, które pokazują obecny potencjał oraz obszar do tworzenia mechanizmów usprawniających przedsiębiorczość i rozwój prywatnego sektora. Niezbędnym i pożądanym działaniem wraz z finansowym wsparciem dla przedsiębiorców jest tworzenie warunków dla rozwoju gospodarczego. W miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego Gminy Radzymin wyznaczono duży areał gruntów pod działalność przemysłową i usługową, co daje szanse na rozwój gospodarczy Gminy. Kolejnym działaniem będzie uzbrojenie i kompleksowe przygotowanie tych terenów pod docelowe zagospodarowanie. Pozwoli to na stworzenie atrakcyjnej oferty dla inwestorów. 61

64 Tabela 15. Wskaźniki przedsiębiorczości Jednostka terytorialna podmioty wpisane do rejestru REGON na 10 tys. ludności jednostki nowo zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności podmioty wpisane do rejestru na 1000 ludności podmioty na 1000 mieszkańców w wieku produkcyjnym osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na 1000 ludności podmioty nowo zarejestrowane na 10 tys. ludności w wieku produkcyjnym Powiat Wołomiński , Gmina Radzymin , Źródło: opracowanie na podstawie danych GUS, BDL. 4. Infrastruktura techniczna 4.1. Infrastruktura transportowa i komunikacyjna Gmina Radzymin położona jest w środkowej części województwa mazowieckiego, w północno zachodniej części powiatu wołomińskiego, około 25 km od Warszawy, na trasie Warszawa Białystok, która jest częścią międzynarodowej trasy relacji Warszawa – Helsinki (tzw. Via Baltica ), łączącej państwa nadbałtyckie z Europą środkową i zachodnią. Infrastruktura komunikacyjna Powiązania komunikacyjne w Gminie Radzymin odbywają się w oparciu o układ dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Przez teren Gminy przechodzą drogi o dużym natężeniu ruchu, m.in.: droga Warszawa Białystok (droga krajowa nr 8) wraz z obwodnicą Radzymina; Wołomin Radzymin (droga wojewódzka nr 635). W trakcie budowy jest droga ekspresowa S8 od Węzła „Marki” (bez węzła) do węzła Radzymin Płd.. Projekt ten ma zapewnić rozwój połączenia lądowego Państw Bałtyckich z Polską centralną, uprawnić ruch osobowy z uwagi na bardzo wysokie dobowe migracje do Warszawy, głównie transportem indywidualnym, a także ma zwiększyć płynność ruchu tranzytowego. Należy podkreślić, że jest to ostatni fragment spinający strategiczną sieć drogową, włączając przy tym Radzymin do europejskiej sieci dróg krajowych i autostrad. Przez obszar Gminy przechodzą następujące drogi wojewódzkie: nr DW 631, DW 635 oraz DW

65 Długość dróg powiatowych przebiegających przez Gminę Radzymin wynosi: 65, 747 km. Szczegółowe zestawienie dróg powiatowych w Gminie znajduje się poniższej tabeli. Tabela 16 Zestawienie dróg powiatowych na terenie Gminy Radzymin Lp. Nr drogi Relacja drogi Długość w mb W ul.korczaka Wiktorów od skrzyż z DW nr 635 gr. z Gminą Klembów W Jana Pawła II- Kardynała Wyszyńskiego od skrzyż z DW Nr. 635 do Zwierzyńca do DP Nr. 4317W W Wolica Załubice Stare Opole od granicy powiatu Legionowo do granicy z Gminą Dąbrówka W Załubice Arciechów od skrzyż. z DP Nr 4338W W Wróblewskiego Rejnetówka Ruda-Stare Załubice od skrzyż. z ul. Weteranów do DP Nr 4338 W W ul. Weteranów Beniaminów od ronda DP 4356W Nr do granicy z Powiatem Legionowskim 7 Brak ul. Żeromskiego Sieraków ul. Sienkiewicza od Dk nr numeru Słupno do granicy z Powiatem Legionowskim 8 Brak Ekologiczna od skrzyż. z ul. Żeromskiego do DW nr numeru do granicy powiatu wołomińskiego W ul. Norwida, ul.polna, ul. Szkolna od DW nr 635 do Słupna skrzyż. z ul. Żeromskiego W ul. Leśna Mokre- Łosie od skrzyż. z DP Nr 4306W do gr Z Gminy Dąbrówka W ul. P.O.W- Zawady Guzowatka od skrzyż z DW nr ul.p.o.w do granicy z Gminą Dąbrówka W Zawady Zwierzyniec- Emilianów od skrzyż. z DP nr W do DK nr W Nadma- Kobyłka (ul.stara) od DK nr 8 do granicy z Gminą Kobyłka W Janków- Kozia Góra Słupno od DW Nr 635- do DK nr W Helenów Rżyska od granicy z Gminą Wołomin do granicy z gminą Klembów W Emilianów- Zwierzyniec od DK Nr 8 do granicy z Gminą Klembów W Łąki Radzymińskie Borki Trzciana od skrzyż. z DP Nr W do skrzyż. z DP Nr 4302 W RAZEM Źródło: UMiG Radzymin Na terenie Gminy najbardziej rozwinięta jest sieć dróg gminnych, których długość wynosi 225,438 km. Są to drogi o klasie technicznej: L lokalne oraz D dojazdowe. 63

66 Tabela 17. Zestawienie dróg gminnych Lp. Numer drogi Nazwa drogi Długość (km) Klasa techniczna W Załubice Stare-Wolica 2,173 L W Załubice Stare-Dąbrowa 3,759 L W Załubice Stare-Opole Dąbrowa 2,402 L W Opole – gr. gminy Radzymin 1,717 L W Borki Siwek – (DP 1811W) 1,833 L W Borki Siwek 1,543 L W Borki Teresin-(DP 1811W) 0,561 L W Ruda 0,859 L W Ruda-Łosie Parcele-(DP 4305W) 2,663 L W Łosie-(DP 4305W na wschód) 1,424 L W Mokre-Radzymin Rejentówka 2,187 L W Mokre-Radzymin 1,093 L W Nowe Mokre 0,907 L W Mokre – Kpt. J.Rogowskiego 0,495 L W Mokre – Dybów Górki 2,358 L W Dybów Górki 0,719 L W Zawady – (DP 4306W) 0,632 L W Zawady – (DP 4306W) 0,890 L W Zwierzyniec – (DP 4307W) 0,361 L W Dybów ul. Szwoleżerów 1,213 L W Dybów Stary 1,878 L W Dybów Folwark 1,583 L W Dybów Kolonia-Ciemne 2,441 L W Wiktorów-ul. Radosna 1,455 L W Dybów Kolonia-Janków Stary 3,229 L W Janków Stary -gr gminy 0,687 L W Rżyska-Kraszew Dzielny 1,798 L W Rżyska 0,964 L W Rżyska-Zagościniec 1,033 L W Ciemne-Radzymin Cmentarz 1,390 L W Słupno-Nadma 1,274 L W Słupno 0,891 L W Słupno-Nadma 2,220 L W Słupno-Janków Nowy 3,245 L W Nadma ul. Ceglana 0,974 L W Nadma Kozłówek-Nadma 1,329 L W Nadma – Nadma Jaworówka 1,637 L W Nadma 1,252 L W ul. Gajówka 0,479 L W Nowe Słupno – (DK 8) 1,370 L W Słupno ul. Gościniec 3,606 L W Słupno ul. Ceglana 1,451 L 64

67 W Cegielnia 3,132 L W Aleja Armii Krajowej 0,779 L W Batalionów Chłopskich 1,399 L W Borkowska 0,280 L W Stefana Batorego 0,365 L W Władysława Broniewskiego 0,434 L W Cicha 0,524 L W Księżnej E. Czartoryskiej 0,283 L W Ignacego Daszyńskiego 0,417 L W Dobra 0,333 L W Dolna 0,139 L W Dębowa 1,141 L W Dzielna 0,243 L W Folwarczna 0,289 L W Glinkowska 0,104 L W Bartosza Głowackiego 0,837 L W Gen. Józefa Hallera 0,550 L W Dr. mjr Tadeusza Koliski 0,372 L W Jana Kilińskiego 0,246 L W Jana Kochanowskiego 0,215 L W Kolejowa 0,292 L W Kolonia Pod Lasem 0,460 L W Komunalna 0,482 L W Marii Konopnickiej 0,995 L W Mikołaja Kopernika 0,096 L W Kotkowskiego 0,608 L W Plac Tadeusza Kościuszki 0,179 L W Kredytowa 0,359 L W Brzozowa 0,294 L W Grzybowa 0,265 L W Letniskowa 0,427 L W Pagórkowa 0,538 L W Piaskowa 0,381 L W Rzeczna 0,780 L W Sosnowa 0,362 L W Ks. Edwarda Lubomirskiego 0,273 L W Leśna 1,373 L W Letnia 0,346 L W Legionów 0,260 L W 11-ego Listopada 0,307 L W Łąkowa 0,430 L W 1-ego Maja 0,249 L W Stanisława Marszała 0,215 L W Gen. Stanisława Maczka 1,576 L W Jana Matejki 0,122 L W Adama Mickiewicza 0,435 L 65

68 W Miła 0,189 L W Gabriela Narutowicza 0,143 L W Ks. Kazimierza Narbutta 0,203 L W Nowa 2,568 L W Ogrodowa 1,099 L W Elizy Orzeszkowej 0,218 L W Józefa Piłsudskiego 0,877 L W Kpt. S. Pogonowskiego 0,173 L W Ignacego Paderewskiego 0,127 L W Partyzantów 0,801 L W Patriotów 0,347 L W Przejazdowa 0,102 L W Przemysłowa 0,451 L W Reymonta 0,583 L W Ks. Ignacego Skorupki 0,090 L W Henryka Sienkiewicza 0,131 L W Marii Skłodowskiej 0,216 L W Słoneczna 0,328 L W Juliusza Słowackiego 1,083 L W Stary Rynek 0,165 L W Strzelców Kaniowskich 0,200 L W Strzelców Wileńskich 0,303 L W Strzelców Grodzieńskich 0,076 L W Sybiraków 0,708 L W Szkolna 0,650 L W Świerkowa 0,223 L W Traugutta 0,651 L W Wiejska 0,600 L W Waltera 0,447 L W Wąska 0,248 L W Wincentego Witosa 2,241 L W Plac Wolności 0,044 L W Wierzbowa 0,182 L W Wczasowa 0,513 L W Wspólna 0,350 L W Wycinki 0,614 L W Wyszkowska 0,655 L W Władysława IV 0,327 L W Wronia 0,082 L W Zaciszna 0,332 L W Zielona 0,306 L W Kpt. R. D. Zapolskiego 0,142 L W Zduńska 0,238 L W Zwycięska 1,653 L W Stefana Żeromskiego 0,111 L W Gen. Lucjana Żeligowskiego 0,385 L 66

69 X Zwierzyniec (ul. Żurawia) 0,258 D X Zwierzyniec (ul. Żurawia) 0,251 D X Stare Załubice (ul. Wolicka) 1,079 D X Stare Załubice (dz.ew. 142/13) 0,177 D X Stare Załubice (dz. 363/4) 0,228 D X Nowe Zał.(ul. Wiolinowa) 0,152 D X Nowe Zał.(ul. Majówki) 0,550 D X Nowe Zał.(ul. Muzyków) 0,113 D X Nowe Zał.(ul. Gwiaździsta) 0,303 D X Nowe Zał.(ul. Lazurowa) 0,246 D X Nowe Zał.(ul. Pomarańczowa) 0,147 D X Nowe Zał.(ul. Wakacyjna) 0,230 D X Nowe Zał.(ul. Kalinowa) 0,363 D X Nowe Zał.(ul. Jodłowa) 0,135 D X Nowe Zał.(ul. Krucza) 0,225 D X Nowe Zał.(ul. Hetmańska) 0,344 D X Nowe Zał.(ul. Plażowa) 0,333 D X Nowe Zał.(ul. Dąbrowszczaków) 1,353 D X Nowe Zał.(ul. Szumiących Traw) 1,079 D X Nowe Zał.(ul. Stokrotki) 0,173 D X Nowe Zał.(ul. Dereniowa) 0,096 D X Nowe Zał.(ul. Bratnia) 1,847 D X Nowe Zał.(ul. Piwna) 1,275 D X Słupno (ul. Adama Asnyka) 0,209 D X Słupno (ul. Fryderyka Chopina) 0,271 D X Słupno (ul. Jesionowa) 0,473 D X Słupno (ul. K. K. Baczyńskiego) 0,373 D X Słupno (ul. Mikołaja Reja) 0,355 D X Słupno (ul. Bolesława Prusa) 0,378 D X Słupno (ul. Jana Brzechwy) 0,852 D X Słupno (ul. Czesława Miłosza) 0,128 D X Słupno (ul. Bł. B. Markiewicza) 1,360 D X Słupno (ul. Poprzeczna) 0,340 D X Słupno (ul. Sadowa) 0,305 D X Słupno (ul. J.Ch. Andersena) 0,082 D X Słupno (ul. Lipowa) 0,363 D X Słupno (ul. Sąsiedzka) 0,199 D X Słupno (ul. Przyjazna) 0,187 D X Słupno (ul. Pod Sosnami) 0,193 D X Słupno (ul. Magnolii) 0,411 D X Słupno (ul. Chabrowa) 0,345 D X Słupno (ul. Agawy) 0,375 D X Słupno (ul. Jaśminowa) 0,254 D X Słupno (ul. Kubusia Puchatka) 0,375 D X Słupno (ul. Polnej Róży) 0,377 D X Słupno (ul. Przeskok) 0,195 D 67

70 X Słupno (ul. Okrężna) 0,551 D X Słupno (ul. Bluszczowa) 0,080 D X Słupno (ul. Cedrowa) 0,113 D X Słupno (ul. Widok) 0,109 D X Słupno (ul. Rajska) 0,119 D X Słupno (ul. Przytulna) 0,186 D X Słupno (ul. Szczęścia) 0,140 D X Słupno (ul. Nastrojowa) 0,423 D X Słupno (ul. Rodzinna) 0,268 D X Słupno (ul. Wspólna) 0,988 D X Słupno (ul. Mała) 0,158 D X Słupno (ul. Młodzieńcza) 0,409 D X Słupno (ul. Wiosenna) 0,404 D X Słupno (ul. Górki) 0,265 D X Słupno (ul. Wilcza) 0,298 D X Słupno (ul. Bieszczadzka) 0,660 D X Słupno (ul. S. Moniuszki) 0,212 D X Słupno (ul. Jana Kiepury) 0,139 D X Słupno (ul. Graniczna) 0,223 D X Słupno (ul. Ogrodowa) 0,154 D X Słupno (ul. Leśna) 0,169 D X Słupno (ul. Brzozowa) 0,167 D X Słupno (ul. Porannej Rosy) 0,747 D X Słupno (ul. Szczęśliwa) 0,128 D X Sieraków(ul. D. Jurandówny) 0,420 D X Sieraków(ul. Zbyszka.z Bogdańca) 0,103 D X Sieraków(ul. Juranda ze Spychowa) 0,153 D X Sieraków(ul. A. Krasieńskiej) 0,213 D X Sieraków(ul. M. Wołodyjowskiego) 0,166 D X Sieraków(ul. E. Nowowiejskiej) 0,185 D X Sieraków(ul.J.Sobieskiego) 0,095 D X Sieraków(ul. B. Jeziorkowskiej) 0,266 D X Ruda (ul. Boczna) 0,448 D X Ruda (ul. Bystrzycka) 0,185 D X Ruda (ul. Grabowa) 1,700 D X Ruda (ul. Borkowska) 2,141 D X Ruda (ul. Jagodowa) 0,211 D X Ruda (ul. Leszczyńska) 0,300 D X Ruda (ul. Róży Wiatrów) 0,123 D X Ruda (ul. Sowy) 0,204 D X Ruda (ul. Leszczynowa) 0,471 D X Nadma (ul. Szkolna) 0,984 D X Nadma – (ul. Poziomkowa) 0,481 D X Nadma – (ul. Czarna) 1,314 D X Nadma – (ul. Platanowa) 0,411 D X Nadma – (ul. Modrzewiowa) 0,168 D 68

71 X Nadma – (ul. Złota) 0,210 D X Nadma – (ul. Bazyliowa) 0,459 D X Nadma – (ul. Malinowa) 0,561 D X Nadma – (ul. Tulipanowa) 0,483 D X Nadma – (ul. Madery) 0,260 D X Mokre – (ul. Strażacka) 0,204 D X Łosie – (ul. Sójki) 0,331 D X Łosie – (ul. Kortowa) 0,187 D X Łosie – (ul. Basi) 0,373 D X Łosie – (ul. Skowronka) 0,160 D X Łosie – (ul. Szyszkowa) 0,616 D X Łosie – (ul. Dzięcioła) 0,523 D X Łosie – (ul. Wiewiórki) 0,510 D X Łosie – (ul. Jaworowa) 0,646 D X Łosie – (ul. Pliszki) 0,739 D X Łosie (ul. Piotrusia Pana) 0,233 D X Łąki (ul. Biedronki) 0,278 D X Łąki (ul. Przylesie) 0,263 D X Łąki (ul. Pasikonika) 0,172 D X Łąki (ul. Zajęcza) 0,249 D X Łąki (ul. Leśnej Jagody) 0,156 D X Łąki (ul. Konika Polnego) 0,378 D X Łąki (ul. Cisowa) 0,245 D X Łąki (ul. Bukowa) 0,081 D X Łąki (ul. Poligonowa) 1,379 D X Łąki (ul. Sasankowa) 2,456 D X Emilianów (ul. Objazdowa) 1,509 D X Emilianów (ul. Wesoła) 1,110 D X Stary Dybów (ul. Myśliwska) 0,376 D X Stary Dybów (ul. Żołnierska) 0,740 D X Stary Dybów (ul. Pielgrzyma) 0,211 D X Stary Dybów (ul. Litewska) 0,525 D X Stary Dybów (ul. Rycerska) 0,934 D X Stary Dybów (ul. Przyjacielska) 0,349 D X Ciemne (ul. Urocza) 0,868 D X Ciemne (ul. Laskowa) 0,209 D X Ciemne (ul. Wygodna) 0,927 D X Ciemne (ul. Zgodna) 0,145 D X Ciemne (ul. Puszysta) 0,308 D X Ciemne (ul. Jesienna) 0,153 D X Ciemne (ul. Dziennikarska) 0,279 D X Ciemne (ul. Piękna) 0,283 D X Ciemne (ul. Zawilców) 0,284 D X Ciemne (ul. Azaliowa) 0,505 D X Ciemne (ul. Familijna) 0,236 D X Cegielnia (ul. Gen.W. Andersa) 0,267 D 69

72 X Cegielnia (ul. Poranna) 0,133 D X Cegielnia (ul. Osiedlowa) 0,142 D X Cegielnia (ul. Bajkowa) 0,193 D X Cegielnia (ul. Miodowa) 0,220 D X Cegielnia (ul. Rumiankowa) 0,185 D X Cegielnia (ul. Różana) 0,184 D X Cegielnia (ul. Kwiatowa) 0,179 D X Cegielnia (ul. Konwaliowa) 0,107 D X Cegielnia (ul. Klonowa) 0,274 D X Cegielnia (ul. Wrzosowa) 0,105 D X Cegielnia (ul. Lipowa) 0,466 D X Cegielnia (ul. Topolowa) 0,120 D X Cegielnia (ul. Wawrzyna) 0,377 D X Cegielnia (ul. Kronnenbergów) 0,201 D X Cegielnia (ul. Słowicza) 0,321 D X Cegielnia (ul. Orla) 0,349 D X Cegielnia (ul. Promykowa) 0,405 D X Borki (ul. Kasztelańska) 0,294 D X Borki (ul. Żabia) 0,168 D X Borki (ul. Kani) 0,169 D X Borki (ul. Podlaska) 0,081 D X Borki (ul. Podleśna) 0,221 D X Borki (ul. Czeremchowa) 0,469 D X Arciechów (ul. Jaworowa) 0,716 D X Arciechów (ul. Mirabelki) 0,120 D X Arciechów (ul. Motylkowa) 0,218 D X Arciechów (ul. Przystań) 0,233 D X Arciechów (ul. Orzechowa) 0,166 D X Stare Załubice (ul. Wojciechowskiego) 0,854 D X Arciechów (ul. Kapitańska) 0,860 D X Akacjowa 0,594 D X Zielna 0,168 D X Żwirkowa 0,169 D X Aleja Wrzosowa 0,396 D X Bażancia 0,354 D X Ziemowita 0,414 D X Waniliowa 0,220 D X Książęca 0,130 D X Braterska 0,088 D X Brylantowa 0,421 D X Bursztynowa 0,199 D X Szafirowa 0,171 D X Rubinowa 0,335 D X Turkusowa 0,280 D X Diamentowa 0,410 D X Perłowa 0,238 D 70

73 X Szmaragdowa 0,301 D X Żulińskiego 0,249 D X Czapury 0,080 D X Wiśniowa 0,106 D X Czereśniowa 0,118 D X Gródki 0,260 D X Husarska 0,169 D X Juliusza Kossaka 0,749 D X Królewska 0,166 D X Krótka 0,098 D X Kwiatów Polskich 0,265 D X Kwitnąca 0,339 D X Lawendowa 0,197 D X Lecha Falandysza 0,305 D X Makowa 0,103 D X Malownicza 0,137 D X Marii Dąbrowskiej 0,215 D X Miłosna 0,476 D X Mistrza i Małgorzaty 0,378 D X Oliwkowa 0,229 D X Orła Białego 0,111 D X Pionierska 0,259 D X Piotra Skargi 0,181 D X Platynowa 0,074 D X Prosta 0,278 D X Romantyczna 0,304 D X Skrajna 0,206 D X Wadery 0,124 D X Zdrojowa 0,177 D X Źródlana 0,096 D X Borówkowa 0,397 D X Kameliowa 0,038 D X Księżycowa 1,414 D X Łodygowa 0,171 D X Łosia 0,139 D X Morelowa 0,362 D X Pogodna 0,348 D X Szlachecka 0,593 D X Tęczowa 0,391 D X Św. Augustyna 0,227 D X Tadeusza Różewicza 0,140 D X Włodzimierza Tetmajera 0,215 D X Arciechów (ul. Bukietowa) 0,269 D X Arciechów (ul. Starych Dębów) 0,116 D X Arciechów (ul. Pod Dębami) 0,274 D X Arciechów (ul. Pod Świerkami) 0,789 D 71

74 X Arciechów (ul. Serocka) 2,058 D X Arciechów (dz. ewid. nr 387) 0,717 D X Arciechów (dz. ewid. nr 75) 0,178 D X Arciechów (dz. ewid. nr 73) 0,377 D X Arciechów (ul. Okrąglicka) 0,977 D X Arciechów (ul. Bosmańska) 0,542 D X Arciechów (ul. Ogólna) 1,813 D X Arciechów (ul. Dąbrowiecka) 1,952 D X Arciechów (ul. Starorzecze) 1,240 D X Borki (ul. Na Skarpie) 0,204 D X Borki (ul. Siwkowa) 0,798 D X Borki (ul. Morenowa) 0,371 D X Cegielnia (ul. Baśniowa) 0,068 D X Cegielnia (ul. Parkowa) 0,528 D X Cegielnia (ul. Bajeczna) 0,312 D X Ciemne (ul. Aksamitna) 0,148 D X Ciemne (ul. Żuczka) 0,483 D X Łąki (ul. Babiego Lata) 0,171 D X Łąki (ul. Baśniowych Dębów) 0,264 D X Łąki (ul. Runa Leśnego) 0,429 D X Łosie (ul. Aleja Sosnowa) 0,553 D X Łosie (ul. Jeżowa) 0,516 D X Łosie (ul. Kosa) 0,263 D X Łosie (ul. Nad Łąkami) 0,440 D X Łosie (ul. Sikoreczki) 0,344 D X Łosie (ul. Tobiaszowa) 0,156 D X Łosie (ul. Wilgi) 0,824 D X Łosie (dz. ewid. Nr 486/11) 0,318 D X Mokre (Osiedle Pod Lasem) 0,481 D X Nadma (ul. Jarzębinowa) 0,203 D X Nadma (ul. Ks. J. Popiełuszki) 0,101 D X Nadma (ul. Torfowa) 0,138 D X Ruda (ul. Sarny) 0,190 D X Ruda (ul. Truskawkowa) 0,239 D X Sieraków (ul. J. Zychówny) 0,488 D X Sieraków (ul. Longinusa Podbipięty) 0,060 D X Słupno (ul. M. Konopnickiej) 0,130 D X Słupno (ul. Spokojna) 0,512 D X Słupno (ul. Storczykowa) 0,230 D X Słupno (ul. Żwirki i Wigury) 0,178 D X Janków Stary – Rżyska 2,167 D X Nowe Załubice (Kościelna) 2,089 D X Nowe Załubice (Niezapominajki) 0,269 D X Nowe Załubice (Pancerna) 0,181 D X Stare Zał. (Pod Świerkami) 1,061 D X Stare Zał. (Nowinkowa) 1,415 D 72

75 X Łosie – (Czyżyka) 0,597 D RAZEM: 225, 438 km Źródło: UMiG Radzymin Ruch samochodowy na terenie Gminy odbywa się przede wszystkim na drogach E 67 (S 8), DW 636, DW 635, DW 631. System transportu publicznego w Gminie Radzymin opiera się przede wszystkim na połączeniach autobusowych organizowanych przez przewoźników publicznych i prywatnych. Ogromny wpływ na wysoką dostępność komunikacyjną Gminy ma funkcjonowanie połączeń transportowych, realizowanych przez Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie. Linie podmiejskie ZTM umożliwiają mieszkańcom zarówno bezpośredni dojazd do Warszawy, jak również przemieszczanie się pomiędzy sąsiednimi gminami. Przez obszar Gminy wiodą trasy 3 linii podmiejskich ZTM: 738, 734, 740. Od 2020 roku, w ramach rozwoju i usprawnienia gminnego transportu publicznego, na podstawie tzw. Wspólnego Biletu, będzie można podróżować nową linią lokalną L 31. Nowa linia organizowana jest przez Zarząd Transportu Miejskiego Warszawa we współpracy z Gminą Radzymin i innymi gminami ościennymi. Autobusy kursować będą na trasie: Urząd Gminy Nieporęt -Wólka Radzymińska – Sieraków – Słupno – Cegielnia – Radzymin Łąki – Białobrzegi. Celem przedsięwzięcia jest podniesienie efektywności i wzrost stopnia integracji transportu zbiorowego w regionie. Funkcjonowanie systemu Wspólnego Biletu pozwoli na złagodzenie barier komunikacyjnych w obszarze Gminy Radzymin oraz gmin sąsiednich. Sukcesywny rozwój i modernizacja transportu zbiorowego ma istotny wpływ na zapewnienie dostępności przestrzennej, czasowej i ekonomicznej mieszkańcom Gminy. Efektem dodatkowym będzie również podniesienie poziomu spójności społeczno-gospodarczej obszaru, a także lepsze wykorzystanie potencjału turystycznego Ziemi Radzymińskiej. Na obszarze Gminy funkcjonują pasażerskie i towarowe przewozy kolejowe. Linia kolejowa numer 10 łączy Legionowo z Tłuszczem i przebiega przez Wieliszew, Nieporęt, Radzymin, Emilianów i Krusze. Jej długość wynosi 37,4 km. Połączenia te posiadają niewielkie obciążenia ruchem pasażerskim. Radzymin posiada dogodne połączenia autobusowe z Warszawą, Wołominem i Wyszkowem. 73

76 Tabela 18. Wykaz linii komunikacyjnych przebiegających przez Gminę Radzymin Lp. Linie autobusowe przez: 1. Warszawa – Brańszczyk Radzymin, Wyszków 2. Warszawa Nowy Lubiel Radzymin, Wyszków, Rząśnik 3. Warszawa Rząśnik Radzymin, Wyszków 4. Warszawa Wyszków Radzymin, 5. Warszawa Lasków – Głuchy Radzymin, Guzowatka 6. Warszawa Poręba Wieś Radzymin, Wyszków 7. Warszawa Nowy Lubiel Wyszków, Długosiodło 8. Warszawa Radzymin- Wyszków – Udrzyn 9. Warszawa – Obryte Radzymin, Wyszków 10. Warszawa Somianka Radzymin, Wyszków 11. Warszawa Wyszków – Rząśnik 12. Warszawa Radzymin Wyszków – Psary 13. Warszawa Radzymin Wyszków – Pniewo 14. Warszawa – Wąsewo Długosiodło, Goworowo 15. Radzymin – Wołomin 16. Warszawa – Czarnów Radzymin, Guzowatka 17. Warszawa – Tłuszcz Radzymin, Roszczep 18. Warszawa Czarnów Radzymin, Ślężany 19. Warszawa Kuligów Radzymin, Guzowatka 20. Warszawa Sokołówek Radzymin, Łosie 21. Warszawa Krusze Radzymin, Stary Kraszew 22. Warszawa Chajęty Radzymin Lasków 23. Warszawa Krusze Radzymin, Wola Rasztowska 24. Warszawa – Ostrołęka 25. Emilianów Nowy Dwór Mazowiecki 26. Warszawa – Radzymin Źródło: UMiG Radzymin Zgodnie z przeprowadzonymi analizami w Planie Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin transport samochodowy, kolejowy i autobusowy generuje duże zanieczyszczenie dla środowiska naturalnego i obciążenie dwutlenkiem węgla. Emisja CO 2 wpływa niekorzystnie na zdrowie, zasoby przyrodnicze oraz jakość życia mieszkańców. Gmina Radzymin planuje podjąć działania mające na celu ograniczenie emisji CO 2, w szczególności poprzez m.in. rozbudowę sieci ścieżek rowerowych, promocję zbiorowego transportu pasażerskiego, wymianę oświetlenia na energooszczędne, promocję ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów, a także poprzez realizację programów edukacyjnych na rzecz zrównoważonego rozwoju. Zadania inwestycyjne obejmują między innymi rozbudowę i modernizację wewnętrznego układu drogowo – ulicznego dla obsługi miasta Radzymin. Zgodnie z kierunkami rozwoju komunikacji, określonymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania 74

77 przestrzennego, w planie zagospodarowania przestrzennego miasta Radzymin (Etap 5) projektowana jest droga zbiorcza równoległa do ulicy Przemysłowej w kierunku wschodnim, a w planie zagospodarowania przestrzennego Radzymina (Etap 6) – projektowana jest droga zbiorcza równoległa do torów kolejowych w kierunku zachodnim – do granic gminy Nieporęt. Obie projektowane drogi zbiorcze mają za zadanie przeniesienie ruchu kołowego z centrum miasta (szczególnie z ulicy Weteranów i Al. Jana Pawła II) do terenów inwestycyjnych położonych w północnej części Radzymina i przy drodze krajowej nr 8. Wzrost obciążenia sieci drogowej w mieście spowodowany jest w dużej mierze dynamicznym wzrostem motoryzacji i rosnącą liczbą mieszkańców. Infrastruktura drogowa wymaga ciągłych nakładów inwestycyjnych. Gmina intensywnie planuje i realizuje nowe inwestycje drogowe, a także modernizację oraz przebudowę istniejących ciągów drogowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Działania te wpływają na sukcesywną poprawę bezpieczeństwa wszystkich użytkowników dróg, zwiększają płynność i dostępność komunikacyjną, usprawniają ruch kołowy oraz komunikację wewnątrz Gminy, a także pozwalają stopniowo ograniczać emisję CO 2. Podsumowując aspekty dotyczące położenia komunikacyjnego Gminy Radzymin należy jednoznacznie podkreślić, że dogodne położenie komunikacyjne, działania na rzecz poprawy dostępności komunikacyjnej, systematyczna rozbudowa i modernizacja infrastruktury drogowej, usprawniające komunikację z Warszawą oraz sąsiednimi jednostkami terytorialnymi, daje możliwości dynamicznego rozwoju społecznego gospodarczego jej obszaru oraz kształtowania i poprawy jakości życia lokalnej społeczności. Wymienione działania stanowią także ważny element polityki zrównoważonego transportu, wzmacniając alternatywne względem samochodu prywatnego środki transportu, a także zachęcając do odbywania podróży z wykorzystaniem komunikacji publicznej Oświetlenie uliczne Nieodłącznym elementem infrastruktury komunikacyjnej jest oświetlenie, które wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo użytkowników infrastruktury komunikacyjnej.system oświetlenia jest oparty na dwóch rodzajach podziału majątkowego. Gmina jest właścicielem obwodów wydzielonych, które sama budowała i do których zakupiła oprawy oświetleniowe. Gmina wykorzystuje również słupy linii abonenckich PGE, podwieszając na nich linie oświetleniowe. 75

78 Na podstawie przeprowadzonej diagnozy oświetlenia ulicznego, zawartej w Planie Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin, stan obecnego oświetlenia ulicznego oceniono jako średnio zadowalający i wymagający modernizacji. System oświetleniowy jest przestarzały i energochłonny. Duża część opraw jest wyeksploatowana, a ich wiek niekiedy przekracza 20 lat. Szacuje się, że Gmina Radzymin zużywa rocznie MWh na zapewnienie mieszkańcom oświetlenia na terenach publicznych. Zużycie energii elektrycznej wraz z emisją dwutlenku węgla z oświetlenia ulicznego przedstawiono w tabeli 18. Tabela 19. Zużycie energii elektrycznej i emisja CO 2 związana z jej użytkowaniem w systemie oświetlenia ulicznego w roku 2020 r. Wyszczególnienie Wartość Jednostka Łączna moc zamontowanych opraw 455,11 kw Roczne zużycie energii na cele oświetleniowe MWh Wskaźnik emisji CO 2 0,812 Mg CO 2 /MWh Emisja CO ,772 Mg/rok Źródło: Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin Rozwiązaniem, które znacząco nie będzie obciążać budżetu i wpłynie na ograniczenie emisji CO 2 jest wymiana oświetlenia na energooszczędne, opartego o nowoczesne technologie, w tym odnawialne źródła energii. Takie działanie wpisano do realizacji na najbliższe lata, zgodnie z założeniami Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin Gospodarka wodno-ściekowa W imieniu Gminy Radzymin zadania związane z gospodarką wodno-ściekową realizuje Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Radzyminie. Obecnie miejska sieć wodociągowa obejmuje około 90% terenów miasta Radzymin oraz wsie Słupno, Sieraków, Nadma, Cegielnia, Dybów Kolonia, Dybów Stary, Dybów Folwark, Wiktorów, Łosie, Mokre, Zwierzyniec, Nowy Janków, Łąki. Sieć kanalizacyjna obejmuje około 90% ulic miasta Radzymin oraz wsie Cegielnia i część wsi Słupno. 76

79 Ścieki z obszaru Gminy Radzymin odprowadzane są do Miejskiej Oczyszczalni Ścieków Komunalnych w Radzyminie, która jest eksploatowana przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Radzyminie. Ścieki oczyszcza się metodą mechaniczno-biologiczną. Oprócz ścieków komunalnych do oczyszczalni trafiają również ścieki przemysłowe. W wyniku eksploatacji oczyszczalni ścieków powstają następujące rodzaje odpadów: – skratki 135 Mg – zawartość piaskowników 70 Mg – zawartość tłuszczowników 1,0 Mg – osad wtórny 2111 Mg Oczyszczalnia w latach została poddana modernizacji i rozbudowie w ramach projektu: Budowa kanalizacji sanitarnej wraz z zagospodarowaniem osadów w Gminie Radzymin, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Funduszu Spójności, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Gminy Radzymin oraz Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Radzyminie. Po rozbudowie oczyszczalnia ścieków pracuje w oparciu o niskoobciążony osad czynny, a modernizacja pozwoliła uzyskać przepustowość 4400 m 3 /dobę. Poprzez zwiększenie objętości reaktorów biologicznego oczyszczania zwiększono bezpieczeństwo prowadzenia procesu technologicznego. Zastosowano hermetyzację obiektów oraz dezodoryzację powietrza, przez co ograniczono emisję uciążliwych substancji zapachowych. Proces technologiczny jest w pełni zautomatyzowany, zastosowano również wizualizację pracy oczyszczalni, co pozwala na nieskomplikowaną obsługę i nadzór wszystkich obiektów. Dzięki archiwizacji danych uzyskano możliwość dokładnej analizy procesu oczyszczania oraz optymalizacji pracy urządzeń. Rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków w Radzyminie zwiększyła efektywność usuwania związków biogennych, co wiąże się z uzyskaniem klarownego i czystego ścieku oczyszczonego. W Gminie Radzymin znajduje się Stacja Uzdatniania Wody oddana do użytku w 1996 r. Technologia polega na utlenieniu żelaza i manganu za pomocą aeratorów, a także przez dodanie podchlorynu sodu. Kolejny etap polega na przepuszczaniu wody przez filtry, gdzie trójtlenek żelaza pozostawał na złożu a tlenki manganu absorbowane były przez masę katalityczną. Wydajność stacji wynosi obecnie około 5000 m³/dobę. Szybka urbanizacja Radzymina spowodowała, że podczas upalnych dni znacznie zwiększyło się zapotrzebowanie na wodę. W 2020 r. przeprowadzono badania i dobrano odpowiednie złoże katalityczne, które pozwoli uzyskać jakość wody zgodną z normami unijnymi. Dokonano także wielu inwestycji 77

80 polegających m.in. na wybudowaniu nowych ujęć wody, wymianie rur stalowych doprowadzających wodę ze studni na rury z PE, zainstalowaniu kabli komunikacyjnych między studniami. Rozbudowano także monitoring procesu technologicznego. W 2020 oraz w 2020 roku dokonano modernizacji Stacji Uzdatniania Wody poprzez demontaż istniejących czterech hydroforów, montaż trzech nowych filtrów, wymianę orurowania istniejących filtrów, modernizację i rozbudowę układu zasilania, automatyki, dozowania podchlorynu sodu, płukania filtrów. Zwiększona została wydajność Stacji ze 140m 3 /h do 210 m 3 /h. Wszystkie te działania umożliwiły prowadzenie uzdatniania w sposób ciągły przy gwarancji określonych parametrów jakościowych. Obok usług opartych o zasady o zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. świadczy usługi odbioru ścieków taborem asenizacyjnym z obszaru Gminy Radzymin i gmin ościennych. Tabela 20. Charakterystyka urządzeń sieciowych – wodociągi i kanalizacja z terenu Gminy Radzymin Wyszczególnienie Jednostka Wartość za 2020 r. Wodociągi Długość czynnej sieci rozdzielczej km 132 Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania szt Woda dostarczona gospodarstwom domowym dam 3 556,8 Ludność korzystająca z sieci wodociągowej osoba Korzystający z instalacji w % ogółu ludności % 65,76 Zużycie wody w gospodarstwach domowych ogółem na 1 mieszkańca m 3 35,23 Kanalizacja Długość czynnej sieci kanalizacyjnej km 68,8 Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania szt Ścieki odprowadzone dam 3 382,2 Ludność korzystająca z sieci kanalizacyjnej osoba Korzystający z instalacji w % ogółu ludności % 52,31 Źródło: opracowanie na podstawie danych GUS, BDL 78

81 Szczegółowe dane dotyczące obecnej i planowanej rozbudowy infrastruktury wodnokanalizacyjnej prezentują się następująco (stan na 2020 rok): długość sieci wodociągowej (bez przyłączy): 139,7 km, planowana do budowy długość sieci wodociągowej (Ruda, Załubicie, Borki): ok. 23 km, długość sieci kanalizacyjnej (bez przykanalików): 72,56 km, planowana do budowy długość sieci kanalizacyjnej (Słupno, Sieraków, Stary Dybów, Ciemne, Radzymin zlewnie w ul. Ogrodowej, ul. Korczaka, ul. Batalionów Chłopskich, ul. Nowej, Witosa, Patriotów, Zacisznej): ok 70 km, Ilość istniejących pompowni ścieków: 22 szt, Ilość planowanych pompowni ścieków: 37 szt. W wyniku realizacji zaplanowanych na okres inwestycji planuje się zwodociągować nowopowstałe ulice w już istniejących systemach sieci poszczególnych miejscowości oraz wybudować sieć wodociągową we wsiach Ruda, Załubice, Borki. Plan inwestycyjny zakłada rozbudowę sieci kanalizacyjnej w zlewniach ul. Korczaka, Ogrodowej, Batalionów Chłopskich, Nowej, Witosa, Patriotów, Zacisznej w Radzyminie oraz rozbudowę istniejącej sieci o krótkie odcinki nowo zabudowanych nieruchomości. Plan zakłada także budowę sieci kanalizacyjnej we wsiach Słupno, Sieraków, Dybów Stary, Ciemne. Na obszarach, w których zbiorcza sieć kanalizacyjna nie będzie efektywna kosztowo zaplanowano budowę przydomowych oczyszczalni ścieków Gospodarka odpadami System gospodarki odpadami w Gminie Radzymin opiera się o znowelizowaną ustawę z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U j.t.), która nałożyła na gminy obowiązek przyjęcia odpadów od mieszkańców. Z dniem 1 lipca 2020 roku Gmina Radzymin przejęła odpady od mieszkańców nieruchomości zamieszkałych. W systemie zostały ujęte nieruchomości zamieszkałe (około nieruchomości), na których zamieszkuje ponad mieszkańców. 79

82 Na terenie Gminy funkcjonuje selektywna zbiórka odpadów, działa także stacjonarny Punkt Selektywnej Zbiorki Odpadów, do którego mieszkańcy mogą dostarczać nieodpłatnie problemowe odpady, które nie mogą być wrzucane do pojemnika z odpadami komunalnymi. Od roku Gmina przejęła odpady z nieruchomości niezamieszkałych (m.in. z działek rekreacyjnych, od firm, instytucji). Dnia 23 listopada 2020 roku Rada Miejska w Radzyminie podjęła Uchwałę Nr 170/XIV/2020, na podstawie której Gmina nie będzie już odbierać odpadów komunalnych z cmentarzy i nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej Infrastruktura elektroenergetyczna i gazowa Sieć gazowa Dystrybutorem gazu na terenie Gminy Radzymin jest Polska Spółka Gazownictwa (PSG Sp. z o.o.) z Oddziałem Zakładu Gazowniczego w Warszawie, która poprzez system sieci i urządzeń gazowniczych dostarcza gaz ziemny dla celów komunalno-bytowych mieszkańców, usług i handlu oraz do celów grzewczych. Jest to gaz wysokometanowy z grupy E, o parametrach zgodnych z Polską Normą PN-C Charakterystykę sieci gazowej w obszarze Gminy Radzymin, według danych GUS, przedstawia Tabela 21. Z sieci gazowej w 2020 r. korzystało mieszkańców, co stanowi około 75,98% ogólnej liczby mieszkańców. Zdecydowana większość miejscowości na terenie Gminy jest zgazyfikowana. Gazowa sieć dystrybucyjna na terenie Gminy Radzymin zasilana jest w zdecydowanej większości poprzez stację wysokiego ciśnienia w/c Wolka Radzymińska, częściowo również poprzez stacje w/c Grabie Stare i Marki. Szczegółowe dane dotyczące charakterystyki sieci gazowej i zużycia paliwa gazowego na terenie Gminy Radzymin w roku 2020, według danych dostarczonych przez PSG Sp. z o.o. w Warszawie przedstawiono poniżej. Tabela 21. Charakterystyka sieci gazowej w Gminie Radzymin (stan na rok 2020) Gmina Radzymin Czynne połączenia do budynków Odbiorcy gazu Odbiorcy gazu ogrzewający mieszkania gazem Ludność korzystająca z sieci gazowej % ludności Gminy korzystająca z sieci szt. gosp. dom. gosp. dom. osoba % ,98 Źródło: Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin 80

83 Tabela 22. Zużycie gazu sieciowego w Gminie Radzymin w roku 2020 Typ odbiorcy Ilość przyłączy Zużycie gazu [mln m 3 ] Gospodarstwa domowe (w tym ogrzewanie mieszkań) ,376 Wszyscy odbiorcy ( w tym przemysł, handel, ,6 usługi, budynki użyteczności publicznej ) Źródło: Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin, zmienione Na terenie Gminy Radzymin znajduje się sieć gazociągów średniego ciśnienia o długości 173,8 km. W miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego wyznaczono strefy kontrolowane i określono odpowiednie ograniczenia w zagospodarowaniu i zabudowie, zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów. Obecnie sieć gazociągów utrzymana jest w odpowiednim stanie technicznym i jest na bieżąco poddawana konserwacji i modernizacji. W ostatnich latach dokonano przebudowy stacji gazowej na obszarze Radzymina, a obecnie prowadzona jest rozbudowa sieci gazowej w miejscowości Borki (sołectwo Siwek). Planuje się przebudowę kolejnej stacji gazowej w Radzyminie. Istnieje możliwość podłączenia nowych odbiorców do sieci gazowej. Należy także zaznaczyć, iż przez teren Gminy Radzymin przebiega Rurociąg Przyjaźń największy na świecie system rurociągów, łączący Syberię i Europę Środkową. Przez obręby Wiktorów, Dybów Kolonia, południowe obręby miasta Radzymin, Cegielnię i Sieraków przebiegają rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej nazywane rurociągiem naftowym Przyjaźń łączące Syberię z Europą Środkową. Decyzje o jego budowie podjęto 18 grudnia 1958 roku na 10 sesji RWPG w Pradze, a oddany został do użytkowania w 1964 roku. 5 stycznia 1959 roku Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów (KERM) zdecydował o budowie Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych w Płocku. W chwili obecnej realizowana jest tzw. trzecia nitka odcinka wschodniego rurociągu Przyjaźń z Adamowa przy granicy z Białorusią do Płocka. Prace budowlane trwają na terenie Gminy. W celu zapewnienia ochrony obszaru oraz mieszkańców w związku z przebiegiem dalekosiężnych rurociągów przesyłowych naftowych Przyjaźń analogicznie zaplanowano szczegółowe rozwiązania techniczno-przyrodnicze zapewniające należyte bezpieczeństwo w obszarze oddziaływania inwestycji. Ze względu na coraz szersze zastosowanie gazu jako paliwa alternatywnego do celów grzewczych, liczba odbiorców i długość sieci gazowej sukcesywnie wzrasta. Wynika to również z rozwoju społecznego gospodarczego gminy i postępującej urbanizacji. W oparciu o dostępne dane nie przewiduje się istotnych ograniczeń wynikających z dostępu do zasobów 81

84 gazu ziemnego, mogą wystąpić jednak ograniczenia czasowe dotyczące możliwego tempa wzrostu dostaw, które są związane z logistyką kontraktów importowanych i inwestycji sieciowych. Zadaniem samorządu gminnego w zakresie zaopatrzenia w gaz ziemny jest zbieranie informacji w zakresie zwiększającego się zapotrzebowania na gaz ziemny, stały monitoring zapotrzebowania na ten rodzaj paliwa. Aktualnie zakłada się dalszą rozbudowę sieci gazowej na terenie Gminy. Podkreślenia wymaga również fakt, iż w międzynarodowych planach inwestycyjnych ujęto projekt: Interkonektor Polska Litwa. Projekt o znaczeniu wspólnotowym realizowany będzie przez GAZ- SYSTEM S.A (Polska) oraz AB Amber Grid (Litwa). Zakres prac po stronie polskiej jest następujący: budowa gazociągu Rembelszczyzna do granic RP wraz z infrastrukturą towarzyszącą, typu: rozbudowa tłoczni Rembelszczyzna (w województwie mazowieckim), budowa tłoczni Gustorzyn. Zakres terytorialny planowanej inwestycji obejmuje również Gminę Radzymin. Przedsięwzięcie służy dywersyfikacji i bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego w Basenie Morza Bałtyckiego. Połączenie przyczyni się przede wszystkim do rozwiązania problemów związanych z dostawą gazu, brakiem konkurencji oraz izolacją państw bałtyckich od unijnego rynku gazu. Interkonektor pomiędzy Polską a Litwą umożliwi pełną integrację krajów bałtyckich z rynkiem gazu Unii Europejskiej przez co zapewni im bezpieczeństwo dostaw oferowanych na rozwiniętych rynkach gazu Zachodniej Europy poprzez Polskę. Połączenie przyniesie również techniczną możliwość przesyłu rewersowego ( rewerse flow ) w kierunku Polski. Ważna korzyścią dla społeczności lokalnej będzie corocznie odprowadzany przez GAZ- SYSTEM S.A. podatek od nieruchomości w wysokości 2% wartości odcinka gazociągu zlokalizowanego na terenie danej gminy. Warto więc podkreślić, iż przebieg gazociągu zaplanowano przez Gminę Radzymin. Zatem wpływ z podatku będzie regularną kwotą wpływającą do budżetu Gminy, którą będzie można przeznaczyć na potrzeby mieszkańców. Reasumując, w ramach przedmiotowego projektu zostanie wybudowany gazociąg o długości około 534 km, w tym po stronie polskiej około 357 km, po stronie litewskiej około 177 km. Energia elektryczna Województwo mazowieckie jest trzecim w kraju producentem energii elektrycznej Zapewnienie pełnej dostawy energii i rezerwy mocy realizowane jest z Krajowego Systemu 82

85 Elektroenergetycznego. Operatorem systemu dystrybucyjnego na terenie Gminy Radzymin jest PGE Dystrybucja S.A. Oddział Warszawa. Gmina Radzymin zaopatrywana jest w energię elektryczną przez rejon Legionowo i rejon Wyszków. Zasilanie w energię elektryczną odbywa się za pomocą linii elektroenergetycznych napowietrznych i kablowych (110 kv, 15 kv, 0,4 kv). Na terenie Gminy zlokalizowana jest stacja transformatorowo- rozdzielcza WN/SN 110/15 kv. Gmina Radzymin zaopatrywana jest w energię elektryczną przez Polską Grupę Energetyczną Dystrybucja S.A. Oddział Warszawa oraz PKP Energetyka. Wszystkie miejscowości Gminy Radzymin posiadają stosunkowo dobrą dostępność do sieci elektroenergetycznej. Sieć elektroenergetyczna oraz urządzenia z nią związane, znajdujące się na terenie Gminy, stanowią własność i są w eksploatacji PGE Dystrybucja S.A. Oddział Warszawa. W poniższych tabelach zestawiono dane dotyczące sieci energetycznej oraz ilości odbiorców zamieszkujących na terenie Gminy Radzymin. Tabela 23. Stacje 110/15/ kv zasilające teren Gminy Radzymin Lp. Nazwa GPZ Moc zainstalowanych trafo. [MVA] Obciążenia w szczycie 2020 [MW] 2020 [MW] 2020 [MW] 1 RDN 2x Źródło: Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin Tabela 24. Wykaz linii 15kV zasilających teren Gminy Radzymin Lp. Nazwa linii 15kV Obciążenie w szczycie [%] Ilość przyłączonych stacji transformatorowych [szt.] 1. PKP Coca Cola Piekarnia Małopole Wola Rasztowska Supercolor PKP Wołomin Miasto Emilianów Legionowo Marki Miasto Dąbrówka Beniaminów Ślężany Rynia Coca Cola Silikaty Supercolor

86 Źródło: Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin Suma stacji transformatorowych zasilających teren gminy wynosi 315 szt. Tabela 25. Ilość odbiorców w rozbiciu na indywidualnych i przemysłowych oraz sumaryczna ilość zużytej przez nich energii elektrycznej. Rok Odbiorcy zasilani z sieci 110kV Odbiorcy zasilani z sieci 15kV Odbiorcy zasilani z sieci 0,4kV ilość odbiorców zużycie energii ilość odbiorców zużycie energii ilość odbiorców zużycie energii [GWh] [GWh] [GWh] , ,848 Źródło: Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Radzymin Mazowsze jest regionem o największej (poza Śląskiem) konsumpcji energii przy ograniczonych możliwościach produkcji energii w stosunku do potrzeb. Cechuje go znaczna dysproporcja stanu infrastruktury przesyłowej pomiędzy obszarami o wysokim i niskim stopniu urbanizacji, co powoduje problemy z przesyłem energii i dostarczeniem jej dla przedsiębiorców i nowopowstających obiektów infrastrukturalnych. W Gminie Radzymin, podobnie jak w innych gminach województwa mazowieckiego, które cechuje wysoki stopień urbanizacji, występuje stale rosnące zapotrzebowanie na energię. Prognozę zapotrzebowania na energię elektryczną w Gminie określono w Aktualizacji Prognozy zapotrzebowania na paliwa i energię do roku 2030, wrzesień Zgodnie z prognozą zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrośnie we wszystkich sektorach gospodarki. Szacuje się, ze zużycie energii elektrycznej w gminie Radzymin w roku 2030 wyniesie 70,35 GWh/rok, a prognozowane zapotrzebowanie mocy szczytowej – około 18,5 MW. Kształtowanie się popytu na energie elektryczna w okresie do 2030 roku zależeć będzie od takich czynników jak: rozwój budownictwa mieszkaniowego, wzrost liczby ludności, rozwój sektora gospodarczego, a także racjonalnej gospodarki energią. PGE Dystrybucja S.A. Oddział Warszawa planuje na terenie Gminy Radzymin do 2020 roku rozbudowę oraz modernizację systemu energetycznego. W polityce energetycznej na szczeblu gminnym bardzo ważna jest współpraca Zakładów Energetycznych z Gminą w zakresie współtworzenia infrastruktury elektryczno- energetycznej. W przygotowywaniu projektów realizacji inwestycji elektroenergetycznych bardzo ważne są bowiem dwa dokumenty planistyczne, których opracowanie należy do wyłącznej kompetencji gminy. Gmina Radzymin stara się wywiązywać z tego obowiązku poprzez aktualizację planów zagospodarowania przestrzennego oraz posiadanie takiego dokumentu planistycznego jak Założenia do planu 84

87 zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe. Dokument jest aktualnie na końcowym etapie opracowania i będzie przedłożony Radzie Miejskiej do uchwalenia Infrastruktura telekomunikacyjna Sieć telefoniczna jest obecnie obsługiwana przez kilku operatorów. Zapotrzebowanie na stacjonarne odbiorniki telefoniczne jest w pełni zaspokojone. Na terenie Gminy znajdują się kilka ogólnopolskich telefonii komórkowych, które pozwalają na stosunkowo sprawną komunikację oraz dowolność wyboru operatora. Należy jednak w dalszym ciągu podejmować prace nad polepszeniem jakości tej komunikacji na terenie całej Gminy. Analiza dostępności do szerokopasmowego internetu Z analizy danych zawartych w opracowaniu: Rozwój społeczeństwa informacyjnego na Mazowszu raport okresowy wynika, że 75,3% gospodarstw domowych Mazowsza posiada dostęp do Internetu szerokopasmowego, co przy zestawieniu z wartością 78,7% gospodarstw posiadających dostęp za pośrednictwem dowolnej technologii oznacza, że w województwie mazowieckim tylko 3,4% gospodarstw domowych, mających połączenie z Internetem, surfuje z wykorzystaniem łączy wąskopasmowych. Nie zmienia to jednak faktu, iż łącznie z gospodarstwami domowymi nieposiadającymi w ogóle dostępu do Internetu blisko 1/4 mazowieckich gospodarstw domowych nie wykorzystuje możliwości oferowanych przez sieć szerokopasmowego Internetu, co potwierdza również analiza wskaźników monitorujących NPS. Zgodnie z założeniami Narodowego Planu Szerokopasmowego (NPS) oznacza to konieczność kontynuowania i zintensyfikowania działań zorientowanych na zapewnienie każdemu gospodarstwu domowemu możliwości połączenia z Internetem za pomocą łącza szerokopasmowego o szybkości przesyłu danych większej niż 30 Mbps (cel do zrealizowania dla całej Polski do roku 2020). Przekładając wartości opisanych parametrów na formę graficzną mapy województwa mazowieckiego, zauważalny jest bardzo duży poziom penetracji infrastruktury telekomunikacyjnej w aglomeracji warszawskiej oraz w największych miastach powiatowych. Województwo mazowieckie charakteryzuje się bardzo wyraźnym skupieniem linii i węzłów światłowodowych, ale zlokalizowanych w m.st. Warszawie i najbliższych, podwarszawskich powiatach. Im dalej od stolicy, tym sieć światłowodowa pojawia się rzadziej, tworząc na mapie województwa białe plamy. Najwięcej jest ich na obrzeżach województwa, które są 85

88 w przeważającej mierze terenami bezpośrednio graniczącymi z województwami o najuboższej infrastrukturze służącej do tworzenia szerokopasmowych połączeń internetowych: warmińsko-mazurskim, podlaskim, łódzkim i świętokrzyskim. Już w odległości km od stolicy sieć światłowodowa województwa mazowieckiego zaczyna się wyraźnie rozrzedzać. Pozostałe obszary wciąż są mało zagospodarowane pod względem infrastruktury telekomunikacyjnej i wymagają znacznych inwestycji będących wyzwaniem dla władz samorządowych. Internet szerokopasmowy ma obecnie ogromne znaczenie dla spójności społecznej oraz wzrostu gospodarczego i innowacyjności wszystkich sektorów gospodarki. Współczesne potrzeby przepustowości są jednak dużo większe, co dostrzegła Komisja Europejska i zgodnie z celami Europejskiej Agendy Cyfrowej, zatwierdzonej w Polsce przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji w Narodowym Planie Szerokopasmowym (NPS) 6, należy: zapewnić powszechny dostęp do Internetu o przepustowości co najmniej 30 Mbps do końca 2020 roku, doprowadzić do wykorzystania usług dostępu o przepustowości co najmniej 100 Mbps przez połowę gospodarstw domowych do końca 2020 roku. Podstawowymi parametrami mierzącym możliwość oceny dostępności Internetu zgodnie z celami NPS jest Wskaźnik Dostępności Infrastruktury Szerokopasmowej (WDIS), określający dostępność Internetu o przepustowości większej niż 2 Mbps oraz Wskaźnik Penetracji Usługami Szerokopasmowymi (WPUS), określający liczbę usług świadczonych w budynkach mieszkalnych w stosunku do całkowitej liczby lokali w danym obszarze. Uśrednione wyniki pokazują WDIS2 na poziomie od 0,4 do 0,81, przy średniej 0,56, z czego 17 powiatów jest poniżej średniej, niemniej pokrycie dostępnością do sieci szerokopasmowej jest tam zbliżone do 50%. Najtrudniejsza sytuacja jest pod tym względem w powiecie sokołowskim, gdzie tylko 4% lokali może być przyłączone do sieci szerokopasmowej. Powiaty o najlepszym wskaźniku, tj. od 0,8 do 0,65, sąsiadują z największymi miastami województwa, tj. Warszawą, Siedlcami, Radomiem, Płockiem, Ostrołęką, gdzie wskaźnik pokrycia wynosi ponad 90%. Dość niekorzystnie wygląda jednak możliwość posiadania przez użytkownika końcowego dostępu do łącza o przepustowości do 30 Mbps. W skali województwa, z wyłączeniem 6 Narodowy Plan Szerokopasmowy: _ _przyjety_przez_rm.pdf. 86

89 największych aglomeracji, pokrycie wynosi jedynie 13%, a w trzynastu z trzydziestu siedmiu pozostałych powiatów zasięg nie przekracza 10%. Szczególna uwaga należy się powiatowi żuromińskiemu, który pod tym względem jest białą plamą. Zauważalna jest też pewna korelacja między powiatami poniżej średniej dla WDIS2 i WDIS30. Tam, gdzie WDIS2 jest poniżej średniej, sytuacja z dostępnością Internetu o przepustowości do 30 Mbps wymaga uwagi, tj. powiat sokołowski, przysuski, ostrołęcki, lipski, makowski, pułtuski, płoński, garwoliński, żuromiński, siedlecki. Tabela 26. Porównanie WDIS dla powiatów województwa mazowieckiego z wyłączeniem pięciu miast 87

90 Źródło: Rozwój społeczeństwa informacyjnego na Mazowszu raport okresowy Drugim z ważnych wskaźników monitoringu jest Wskaźnik Penetracji Usługami Szerokopasmowymi. Wylicza się go jako iloraz sumy usług szerokopasmowych świadczonych w budynkach mieszkalnych do całkowitej liczby lokali mieszkalnych w tych budynkach na danym obszarze. Tak jak w przypadku WDIS, także WPUS podawany jest dla prędkości odpowiednio od 2 Mbps, od 30 Mbps i od 100 Mbps. 88

91 Wskaźnik WPUS pokazuje, jakie jest zapotrzebowanie na dostęp do Internetu w porównaniu z dostępnymi zasobami. Zarówno dla samej Warszawy, jak i dla województwa nadal widać duże dysproporcje pomiędzy zasięgiem sieci a liczbą abonentów usług. Dla przepustowości 2 Mbps w Warszawie tylko 50% lokali ma przyłącze do Internetu, chociaż ponad 90% jest w zasięgu. Podobne zjawisko zachodzi dla całego województwa, a także dużych miast. Na podstawie przytaczanych danych ławo zauważyć, że lokale posiadające łącza o przepustowości powyżej 30 Mbps (wskaźnik WPUS30) znajdują się głównie w dużych miastach, natomiast na poziomie powiatów z takich łączy korzysta maksymalnie do kilku procent użytkowników. Łącza o przepustowości powyżej 100 Mbps (wskaźnik WPUS100) to wciąż rzadkość i ich udział jest na poziomie promili w ogólnej liczbie łączy szerokopasmowych. Wyjątkiem jest Warszawa, gdzie takich łączy jest 3%. Oznacza to, że oprócz projektów infrastrukturalnych zwiększających zasięg i przepustowość dostępu do Internetu bardzo istotna jest także kampania edukująca obywateli i kształtująca potrzebę korzystania z technologii cyfrowych. 89

92 Tabela 27. Porównanie WPUS dla powiatów województwa mazowieckiego Źródło: Rozwój społeczeństwa informacyjnego na Mazowszu raport okresowy W województwie mazowieckim występują powiaty, na terenie których obecny jest tylko jeden dostawca/operator internetowy (m. Żyrardów, powiat łosicki, powiat przasnyski). Trzeba jednak zaznaczyć, że w Warszawie ulokowana jest duża liczba podmiotów świadczących usługi ogólnopolskie (np. Orange, Polkomtel, Netia), co z pewnością ma wpływ na występujące różnice między Warszawą a innymi powiatami województwa mazowieckiego, które również mają dostęp do usług oferowanych przez te podmioty. Niemniej należy pamiętać, że Rejestr zawiera dane operatorów telekomunikacyjnych wg 90

93 siedziby. Operatorzy bardzo często wymieniają się transmisją danych, kupując na rynku hurtowym tę usługę. Podsumowując, pod względem odsetka gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu województwo mazowieckie znajduje się w ścisłej czołówce, ustępując jedynie województwu pomorskiemu. Sieć szerokopasmowa rozwija się na terenie Mazowsza dość dynamicznie, jednak nadal widać duże różnice między m.st. Warszawą a pozostałą częścią województwa. Wyjaśnieniem takiego stanu rzeczy może być wyposażenie w infrastrukturę niezbędną do utworzenia szerokopasmowego łącza internetowego przede wszystkim tych powiatów i miejscowości w województwie, które są najbardziej zaludnione (Warszawa, Płock, Radom, Siedlce) oraz odsunięcie na dalszy plan miejscowości i powiatów mniej zaludnionych z uwagi na relatywnie większe koszty dołączenia takich miejscowości do sieci szkieletowej. Należy zwrócić uwagę na tzw. ostatnią milę (przyłączenia pojedynczych gospodarstw domowych do sieci) czy lokalizacje węzłów dostępowych są w odpowiedniej odległości i jakości, aby w razie zapotrzebowania dostawca mógł zapewnić przyłącze dla użytkownika końcowego. Sprawna telekomunikacja jest jednym z warunków lokalnego rozwoju. Gmina Radzymin będzie wspierać jej rozwój. Dotyczy to zwłaszcza budowy szerokopasmowej sieci internetowej i rozwoju systemów telekomunikacyjnych ( teleinformatycznych ). 5. Infrastruktura społeczna 5.1. Infrastruktura edukacyjna Placówki podlegające pod samorząd gminny w Radzyminie obejmują następujące poziomy edukacji: opieka dzieci do lat 3: żłobki, kluby malucha, przedszkola, szkoły podstawowe, gimnazja. Prowadzenie żłobka jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. z 2020 r. poz. 672, z późn. zm.) i wymaga wpisu do rejestru żłobków i klubów dziecięcych ( Ustawa z dnia 4 lutego 2020 r. o opiece nad 91

94 dziećmi w wieku do lat 3 ( Dz.U z późn.zm.). Według stanu na październik 2020 r. na terenie Gminy Radzymin do rejestru wpisany był jeden niepubliczny żłobek. Na terenie Gminy Radzymin funkcjonują następujące publiczne placówki edukacyjne: Szkoły podstawowe i gimnazja: 1. Szkoła Podstawowa nr 1 im. ppłk pil. Mariana Pisarka, ul. 11 Listopada 2, Radzymin; 2. Gimnazjum nr 1 im. mjr Stefana Waltera w Radzyminie, ul. 11 Listopada 2, Radzymin; 3. Zespół Szkół im. Ks. Eleonory Czartoryskiej, ul. M. Konopnickiej 24, Radzymin – Szkoła Podstawowa Nr 2, – Gimnazjum Nr 2; 4. Zespół Szkół w Słupnie Słupno, Al. Jana Pawła II 14, Radzymin – Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Marii Konopnickiej w Słupnie, – Gimnazjum w Słupnie; 5. Szkoła Podstawowa nr 2 im. Michaliny Chełmońskiej Szczepankowskiej w Słupnie, Słupno, ul. Szkolna 3, Radzymin; 6. Zespół Szkół w Starych Załubicach, ul. Mazowiecka 40, Stare Załubice – Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej, – Gimnazjum im. Anieli Janusz, ps. Jagoda; 7. Zespół Szkolno – Przedszkolny im. Janiny Januszewskiej w Ciemnem Ciemne, ul. Wołomińska 208, Radzymin – Szkoła Podstawowa w Ciemnem; 8. Szkoła Podstawowa im. Prymasa Tysiąclecia w Nadmie, ul. Szkolna 7, Nadma. Przedszkola: 1. Przedszkole nr 1 w Radzyminie, Radzymin, ul. Stefan Batorego 10; 2. Przedszkole nr 2 w Radzyminie, Radzymin, ul. Konstytucji 3 Maja 28; 3. Przedszkole w Ciemnem, wchodzące w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. Janiny Januszewskiej w Ciemnem Ciemne, ul. Wołomińska 208, Radzymin; 4. Dodatkowo działają oddziały przedszkolne: w Szkole Podstawowej Nr 1 i Nr 2 w Słupnie, w Zespole Szkół w Starych Załubicach, w Szkole Podstawowej im. 92

95 Prymasa Tysiąclecia w Nadmie i w Szkole Podstawowej nr 1 im. ppłk pil. Mariana Pisarka w Radzyminie. W 2020 roku, w ramach publicznego konkursu zorganizowanego przez Gminę Radzymin, wyłoniono 2 niepubliczne przedszkola, które rekrutują dzieci do swoich placówek na zasadach rekrutacji publicznej. Wykaz placówek niepublicznych zamieszczono w dalszej części tego podrozdziału. W planach inwestycyjnych Gminy Radzymin na 2020 rok zaplanowano budowę nowego przedszkola przy ul. Witosa w Radzyminie. Do tej inwestycji opracowano już szczegółową dokumentację projektową, która będzie podstawą do dalszych uzgodnień formalno-prawnych. Budynek nowego przedszkola będzie miał prostą i funkcjonalną formę. Pomieści 9 oddziałów, każdy z nich przeznaczony dla 25 dzieci. Oprócz tego w przedszkolu znajdzie się sala gimnastyczna, przestronny hol główny z szatniami, strefa dla administracji i pedagogów oraz strefa kuchenna. Sale opiekuńczo-wychowawcze zostały rozmieszczone wzdłuż centralnego korytarza najbliżej wejścia sala gimnastyczna i sześć sal dla średniaków i starszaków, a na końcu trzy sale dla najmłodszych dzieci. Sieć placówek oświatowych w latach nie uległa zmianie. Istniejąca infrastruktura oświatowa w Gminie nie zaspakaja w pełni potrzeb lokalowych dla uczniów oraz nauczycieli. W dobie zmieniających się trendów demograficznych i migracji ludności, powodujących wzrost liczby mieszkańców, w tym znacząco w grupie osób w wieku przedprodukcyjnym – niezbędne będą działania nakierowane na dostosowanie infrastruktury edukacyjnej do wzrastającej liczby dzieci w żłobkach, przedszkolach, szkołach podstawowych oraz gimnazjach. Poniżej przedstawiono liczbę uczniów w latach w szkołach podstawowych oraz gimnazjalnych na terenie Gminy Radzymin. Tabela 28. Liczba uczniów w szkołach podlegających pod Gminę 2009/ / / / / / / Szkoła Podstawowa nr 1 im. ppłka pil. M. Pisarka w Radzyminie 2. Szkoła Podstawowa nr 2 w Radzyminie 3. Szkoła Podstawowa nr 1 im. M.Konopnickiej w

96 Słupnie 4. Szkoła Podstawowa nr 2 w Słupnie 5. Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Starych Załubicach 6. Szkoła Podstawowa im. Janiny Januszewskiej w Ciemnem 7. Szkoła Podstawowa im. Prymasa Tysiąclecia w Nadmie 8. Gimnazjum nr 1 w Radzyminie 9. Gimnazjum nr 2 w Radzyminie Gimnazjum w Słupnie Gimnazjum w Starych Załubicach Razem Źródło: Dane z Urzędu Miasta i Gminy Radzymin W każdej ze szkół podstawowych w ostatnich latach zanotowano wzrost. Trend zmian również jest korzystny i prognozuje się dalsze zwiększenie liczby uczniów w szkołach podstawowych w przyszłych latach. Wykres 10. Dynamika zmian w liczbie uczniów w szkołach podstawowych podlegających Gminie Radzymin Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Urzędu Miasta i Gminy Radzymin 94

97 Podobnie sytuacja przedstawia się w szkołach gimnazjalnych, gdzie nie notuje się drastycznego spadku w liczbie uczniów tak jak ma to miejsce w wielu ośrodkach gminnych. Niewielkie spadki zanotowano w Gimnazjum nr 1 w Radzyminie oraz w Gimnazjum w Słupnie. Sytuacja ta na przestrzeni najbliższych lat ulegnie zmianie, ponieważ w szkołach podstawowych zanotowano trend wzrostowy, a dodatni przyrost naturalny będzie korzystnie kształtował liczbę wychowanków w placówkach oświatowych w Gminie. Wykres 11. Dynamika zmian w liczbie uczniów w szkołach gimnazjalnych podlegających Gminie Radzymin Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Urzędu Miasta i Gminy Radzymin W korelacji wraz ze wzrastającą liczbą dzieci i uczniów w szkołach podstawowych odnotowuje się zwiększenie liczby nauczycieli w placówkach szkolnych podlegających Gminie Radzymin. Poniższe dane prezentują dynamikę zmian w tym obszarze. Tabela 29. Liczba nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę Radzymin Rok szkolny 2009/ / / / / / /2020 Przedszkola 1. Przedszkole nr 1 w Radzyminie 2. Przedszkole nr 2 w Radzyminie Przedszkole

98 w Ciemnem Szkoły podstawowe 4. Szkoła Podstawowa nr 1 im. ppłka pil. M. Pisarka w Radzyminie 4. Szkoła Podstawowa nr 2 w Radzyminie 5. Szkoła Podstawowa nr 1 im. M. Konopnickiej w Słupnie 6. Szkoła Podstawowa nr 2 w Słupnie 7. Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Starych Załubicach 8. Szkoła Podstawowa im. Janiny Januszewskiej w Ciemnem 9. Szkoła Podstawowa im. Prymasa Tysiąclecia w Nadmie Gimnazja 10. Gimnazjum nr 1 w Radzyminie 11. Gimnazjum nr 2 w Radzyminie 12. Gimnazjum w Słupnie 13. Gimnazjum w Starych Załubicach Ogółem Źródło: Dane z Urzędu Miasta i Gminy Radzymin System niepublicznych placówek oświatowych, posiadających wpis do ewidencji niepublicznych placówek oświatowych, prowadzonej przez Burmistrza Radzymina obejmuje 8 podmiotów, w tym 7 niepublicznych przedszkoli oraz jedną szkołę podstawową. 96

99 Tabela 30. Wykaz placówek niepublicznych na terenie Gminy Radzymin Lp. Nazwa placówki Adres 1. Niepubliczna Szkoła Podstawowa Praxis z oddziałem przedszkolnym Łąki, ul. Weteranów Radzymin 2. Przedszkole Niepubliczne Akademia Przedszkolaka ul. Żeligowskiego Radzymin 3. Niepubliczne Przedszkole Czary Mary ul. Weteranów 73d Radzymin 4. Przedszkole Niepubliczne Little AntBee ul. M. Skłodowskiej-Curie 9/ Radzymin Przedszkole Niepubliczne Piotruś Pan Przedszkole Niepubliczne Wyspa Malucha ul. Słowackiego 11 (główna siedziba) oraz ul. Konstytucji 3 Maja Radzymin ul. Nowa 76b Radzymin 7. Przedszkole Niepubliczne Calineczka al. Jana Pawła II Słupno Przedszkole Niepubliczne Teddy ul. Myśliwska Stary Dybów Źródło: Dane z Urzędu Miasta i Gminy Radzymin Ponadto ofertę edukacyjną na terenie Gminy uzupełniają placówki, dla których Gmina Radzymin nie jest organem prowadzącym. Są to: 1. Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Kamila Norwida, wchodzące w skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących, Radzymin, ul. Konstytucji 3 Maja 26; 2. Zespół Szkół Techniczno- Zawodowych im. inż. Czesława Nowaka, Radzymin, Al. Jana Pawła II 18; 3. Zasadnicza Szkoła zawodowa ZDZ im. kpt. Stefana Pogonowskiego, Radzymin, ul. Komunalna 6; 4. Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące ZDZ, Radzymin, ul. Komunalna 6. 97

100 Gmina Radzymin posiada dobrze rozbudowaną bazę edukacyjną. W zakresie bazy dydaktycznej szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez Gminę oraz wyposażenia w pomoce dydaktyczne szkoły funkcjonują na poziomie, który jest w stanie zaspokoić podstawowe wymogi programowe i potrzeby uczniów na tyle, aby zdobyta wiedza była na odpowiednio wysokim poziomie i dawała dobre przygotowanie do dalszej nauki. Jednak trendy dotyczące wzrostu liczby mieszkańców, a w szczególności dzieci i młodzieży stanowią wskazówkę dla Gminy do podjęcia działań dostosowujących bazę infrastrukturalną do popytu na usługi edukacyjne oraz prognoz demograficznych. Należy także zaznaczyć, iż efektywny system edukacji opiera się na tylko na sposobie kształcenia czy potencjale naukowym kadry dydaktycznej. Duży wpływ ma dostęp do nowoczesnej infrastruktury oraz odpowiednich zasobów dydaktycznych. Mimo systematycznych remontów oraz doposażenia jednostek oświatowych, ciągle zmieniająca się sytuacja rynkowa w Gminie oraz regionie wymusza konieczność stałego dostosowywania jednostek edukacyjnych do potrzeb uczniów oraz rynku pracy. Co więcej, infrastruktura oświatowa podlega szybkiej eksploatacji, która generuje konieczność zastosowania bardziej efektywnych technologii obniżających koszty operacyjne jednostki. Istnieje zatem ciągła potrzeba wzmacniania bazy oświatowej oraz sportowej tak, aby sprostać wymaganiom rynku pracy, uczniów, a przede wszystkim świadczyć wysoką jakość i efektywność nauczania. Uzupełnieniem powyższych działań będzie budowanie kluczowych kompetencji wśród dzieci i młodzieży poprzez wdrożenia dodatkowych programów edukacyjnych zwiększających kompetencje i doskonalącym umiejętności uczniów, które będą rozwijane na poziomie ponadgimnazjalnym i poziomie wyższym Infrastruktura sportowa Ważnym zadaniem Gminy jest popieranie oraz promowanie sportu i kultury fizycznej, w szczególności wśród dzieci i młodzieży. Służyć temu będzie budowa i modernizacja obiektów sportowo rekreacyjnych, w tym poprawa szkolnej infrastruktury sportowej, polegająca przede wszystkim na poprawie jej jakości i zwiększeniu liczby boisk i sal gimnastycznych. Obiekty już istniejące będą sukcesywnie modernizowane. Wśród nich jest Stadion Miejski Mazur jeden z najważniejszych obiektów sportowych w Gminie. 98

101 Poniżej zaprezentowano szczegółowe dane na temat gminnych obiektów sportowych: 1. Zespół Szkolno-Przedszkolny im. Janiny Januszewskiej w Ciemnem Ciemne, ul. Wołomińska 208, Radzymin. W skład infrastruktury sportowej wchodzą: – sala gimnastyczna o powierzchni: 174,1m²; – boisko szkolne o wymiarach o powierzchni 968 m² ( wymiary: 22 m x 44 m). 2. Zespół Szkół im. ks. E. Czartoryskiej, ul. M. Konopnickiej Radzymin. W skład infrastruktury sportowej wchodzą: – sala gimnastyczna o wymiarach o powierzchni 129,18 m²: (wymiary 8,15 m x 15,85 m); – sala gimnastyczna o powierzchni 674,64 m² ( wymiary: 18,74 m x 36 m) – boisko ze sztuczną nawierzchnią o powierzchni 800 m²: ( wymiary: 20 m x 40 m – przeznaczone do piłki ręcznej): – boisko asfaltowe o powierzchni 1265 m²: ( wymiary: 55 m x 23 m – przeznaczone do piłki ręcznej i koszykowej). 3. Gimnazjum nr 1 im. mjr. Stefana Waltera w Radzyminie ul.11 Listopada 2, Radzymin. W skład infrastruktury sportowej wchodzą: – sala gimnastyczna o powierzchni 155, 95 m² ( wymiary: 15,17 m x 10,28 m); – wielofunkcyjne boisko szkolne o powierzchni 800 m² ( wymiary: 20 m x 40 m ); (wspólnie użytkowane ze SP 1). W nowobudowanym budynku gimnazjum sala gimnastyczna będzie miała wymiary 21 m x 40 m. Zaplanowana jest również budowa boiska sportowego o nawierzchni trawiastej wraz z piłkochwytami. 4. Szkoła Podstawowa nr 1 im. ppłk pil. Mariana Pisarka w Radzyminie, ul.11 Listopada 2, Radzymin. W skład infrastruktury sportowej wchodzą: – boisko tartanowe wielofunkcyjne o powierzchni 800 m² o powierzchni (wymiary: 20 m x 40 m ( jest wspólnie użytkowane z Gimnazjum nr 1; przeznaczone do gry w piłkę nożną, ręczną, koszykową, siatkową i do tenisa ziemnego); 99

102 – sala gimnastyczna o powierzchni 130,5 m² ( wymiary: 9 m x 14,5 m), sala przeznaczona jest do ćwiczeń gimnastycznych, do gry w mini piłkę koszykową oraz siatkową. 5. Szkoła Podstawowa im. Prymasa Tysiąclecia w Nadmie, ul. Szkolna 7, Nadma. W skład infrastruktury sportowej wchodzą: – sala gimnastyczna o powierzchni 99,16 m 2: (wymiary: 6,7 m x 14,8 m); – boisko trawiaste z bramkami o powierzchni 300 m 2 ( wymiary: 25 m x 12 m do gry w piłkę ręczną, i nożną); – boisko trawiaste z bramkami o powierzchni 1250 m 2 ( wymiary : 25 m x 50 m do gry w piłkę nożną). 6. Zespół Szkół w Słupnie, Słupno, Al. Jana Pawła II 14, Radzymin. W skład infrastruktury sportowej wchodzą: – sala gimnastyczną z zapleczem o powierzchni użytkowej 288 m 2 ( wymiary: 12 m x 24 m ); – „Radosna szkoła”- sala zabaw dla klas O-III; – boisko sportowe wielofunkcyjne, ogólnodostępne, o nawierzchni poliuretanowej do gry w piłkę ręczną, siatkówkę i koszykówkę oraz tenisa ziemnego, o powierzchni 836 m 2 ( wymiary: 22 m x 38 m); – bieżnia ze skocznią w dal; – plac zabaw z urządzeniami: huśtawka, karuzela, pomost ze zjeżdżalnią, równoważnia, pociąg, bujaki, ważka, ławeczki wypoczynkowe, przeznaczony dla klas O-III. 7. Szkoła Podstawowa nr 2 im. Michaliny Chełmońskiej Szczepankowskiej w Słupnie, Słupno, ul. Szkolna 3, Radzymin. W skład infrastruktury sportowej wchodzą: – boisko trawiaste z bramkami o powierzchni 1104 m 2 ( wymiary: 24 m x 46 m). 8. Zespół Szkół w Starych Załubicach, ul. Mazowiecka 40, Stare Załubice. W skład infrastruktury sportowej wchodzą: – sala gimnastyczna o powierzchni 612 m 2 (wymiary: 18 m x 34 m ) dostosowaną do gry w piłkę ręczną, siatkową oraz koszykową. 9. Stadion Miejski MAZUR ul. Wołomińska, Radzymin 100

103 To największy obiekt sportowy w Gminie, zajmujący powierzchnię 2,5 ha. Obiekt wyposażony jest w: – boisko główne trawiaste do piłki nożnej o powierzchni: 7700 m 2 ( wymiary:110 m x 70 m ) wraz z niezadaszoną trybuną o wymiarach: 100 m x 6 m; – boisko treningowe trawiaste o powierzchni: 3750 m 2 ( wymiary: 50 m x 75 m ) – boisko do siatkówki plażowej o powierzchni: 180 m 2 ( wymiary: 18 m x 10 m); – boisko asfaltowe o powierzchni: 300 m 2 ( wymiary: 25 m x 12 m); – siłownię zewnętrzną; – urządzenia do street workout; – bieżnię wokół płyty głównej boiska, która jest w złym stanie technicznym: 400 m przy wykorzystaniu boiska bocznego. – budynek klubowy (z lat 60/70) ok. 18 m x 9 m. Infrastrukturalny potencjał sportowy na terenie Gminy Radzymin można uznać jedynie za dostateczny. W okresie prognozowanego wzrostu liczby mieszkańców, a w szczególności zwiększającej się liczby uczniów w placówkach szkolnych oraz w aspekcie postępującej eksploatacji istniejącej bazy sportowej, wymagana i niezbędna jest systematyczna rozbudowa i modernizacja istniejącej infrastruktury – aby w pełni sprostać potrzebom mieszkańców oraz zapewnić im odpowiednie warunki do uprawiania sportu i kształtowania zdrowego stylu życia. Inwestycje zarówno w przyszkolną infrastrukturę sportową jak i tą ogólnodostępną powinny stanowić kierunek działań w najbliższej perspektywie czasowej Infrastruktura kultury Na terenie Gminy Radzymin działają dwie samorządowe instytucje kultury: Radzymiński Ośrodek Kultury i Sportu (ROKIS), Al. Jana Pawła II 20, Radzymin; Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Radzymin, ul. Konstytucji 3 Maja 15, Radzymin oraz Filie w Nadmie i Słupnie. Radzymiński Ośrodek Kultury i Sportu został utworzony na mocy Uchwały Rady Miejskiej w Radzyminie nr 269/XXIV/2000 z dnia r. Podstawowym zadaniem Ośrodka jest 101

104 upowszechnianie kultury, kultury fizycznej, sportu, turystyki i rekreacji, edukacji i wychowania oraz wszechstronne organizowanie czasu wolnego dzieci, młodzieży i dorosłych. Ośrodek współpracuje z wieloma instytucjami i organizacjami pozarządowymi, Siedzibą Ośrodka jest Hala Sportowo- Widowiskowa w Radzyminie przy Al. Jana Pawła II nr 20. Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Radzymin została utworzona na mocy Uchwały Rady Miejskiej w Radzyminie nr 135/XII/2007 z dnia r. Podstawowym zadaniem Biblioteki jest rozwijanie potrzeb czytelniczych i informacyjnych mieszkańców Gminy, upowszechnianie wiedzy i nauki, rozwijanie kultury. Biblioteka podejmuje wiele działań kulturalnych i oświatowych na rzecz lokalnej społeczności, między innymi organizuje różnorodne formy edukacji kulturalnej i wychowania przez sztukę, tworzy warunki do rozwoju działalności amatorskiego ruchu artystycznego, wspiera imprezy artystyczne, rozrywkowe i rekreacyjne. W budynku Biblioteki funkcjonuje Miejska Sala Koncertowa, w której organizowane są spektakle teatralne, koncerty, wystawy artystyczne i wernisaże. Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Radzymin prowadzi również i organizuje działalność Radzymińskiej Orkiestry Dętej. Radzymińska Orkiestra Dęta powstała na podstawie decyzji Uchwały Rady Miejskiej w Radzyminie z dnia 19 grudnia 2008 r. kontynuując tradycje Orkiestry OSP w Radzyminie, działającej w latach i w latach 60 tych ubiegłego stulecia. W orkiestrze grają mieszkańcy Gminy Radzymin (uczniowie szkół podstawowych, średnich, studenci i osoby dorosłe). Orkiestra dysponuje szerokim repertuarem muzyki patriotycznej i religijnej, wykonuje transkrypcje muzycznych tematów operowych, musicalowych oraz polskie i światowe standardy muzyki rozrywkowej. Ma w swoim dorobku wiele koncertów w kraju i za granica, zdobyła wiele prestiżowych nagród i wyróżnień. Coraz poważniejszą rolę w tworzeniu usług kulturalnych mają organizacje pozarządowe, które działają w oparciu o aktywność społeczną mieszkańców i otrzymują wsparcie finansowe i niefinansowe ze strony radzymińskiego samorządu. W 2020 roku powstało w mieście Radzymin Centrum Aktywności Społecznej (CAS), ul. Stary Rynek 23, Radzymin, działające w oparciu o lokal, należący do zasobów Gminy. Z pomieszczeń mogą korzystać organizacje pozarządowe realizujące na rzecz lokalnej społeczności wiele cennych projektów, w tym z zakresu kultury i pielęgnowania dziedzictwa kulturowego. CAS – jest efektywną formą wspierania organizacji społecznych, cenną inicjatywą mającą na celu kształtowanie w mieszkańcach postaw społecznych, stwarzającą warunki dla organizacji integracyjnych spotkań, szkoleń, konsultacji. 102

105 Reasumując, tworzona na terenie Gminy oferta usług kulturalnych buduje pozytywny wizerunek jej mieszkańców, promuje lokalne walory, lokalny potencjał ludzki i społeczny. Stanowiąc uzupełnienie oferty kulturalnej Warszawy, aspiruje jednocześnie do tworzenia regionalnych i ponadregionalnych wydarzeń kulturalnych, cieszących się dużą popularnością Infrastruktura ochrony zdrowia i opieki społecznej Podstawową opiekę zdrowotną na terenie Gminy Radzymin świadczy Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej, Centrum Medyczne im. Bitwy Warszawskiej 1920 r. w Radzyminie, które udziela świadczeń w zakresie ambulatoryjnej jak i szpitalnej opieki medycznej oraz nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Organem założycielskim placówki jest Gmina Radzymin. Uzupełnieniem podmiotowym dla obszaru opieki medycznej w Gminie są dwie prywatne placówki: – Centrum Medyczne na Reymonta, – Przychodnia Lekarska AmelMed Słupnie. Szpital w Radzyminie posiada 35 łóżkowy Oddział Chorób Wewnętrznych, który świadczy usługi w zakresie hospitalizacji pacjentów ze schorzeniami internistycznymi. Na oddział przyjmowani są chorzy kierowani przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, zespoły ratownictwa medycznego lub tacy, którzy sami zgłoszą się i u których występuje zagrożenie życia. W Centrum funkcjonuje także 25 poradni specjalistycznych oraz medycyna rodzinna. Większy dostęp do opieki medycznej w szczególności stacjonarnej posiada Szpital Powiatowy w Wołominie (odległość z Radzymina do Wołomina wynosi 10,5 km). Ponadto mieszkańcy Gminy mają łatwy dostęp do opieki medycznej w Warszawie. Jak wynika z analiz przeprowadzonych przez Mazowiecki Urząd Wojewódzki dominującymi przyczynami zgonów odnotowanych w Powiecie Wołomińskim są choroby układu krążenia (41,81%) oraz choroby nowotworowe (25,28%). Z przyczyn zewnętrznych umiera 9,57% przypadków, a sytuacje nie do końca zdiagnozowane (cechy chorobowe, nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych i klinicznych) to 8,19%. Zbliżony odsetek odnotowano w przypadku zgonów związanych z chorobami 103

106 układu oddechowego oraz trawiennego 4,76%. Warto podkreślić, iż w powiecie wołomińskim, wskaźnik umieralności na 10 tys. mieszkańców jest jednym z najniższych w województwie (w porównaniu z innymi powiatami). Powiat wołomiński plasuje się pod tym względem na piątej pozycji, ze wskaźnikiem 82,0, za Ostrołęką, Siedlcami oraz powiatami grodzkimi legionowskim i piaseczyńskim. Poniżej podano wskaźniki dotyczące występujących przychodni podstawowej opieki zdrowotnej oraz udzielanych tam porad w ujęciu gminnym. I tak okazuje się, że największe nasycenie tego typu podmiotami występuje w Gminie Wołomin. Ta jednostka samorządowa, jako najludniejsza, dystansuje pozostałe gminy jak wskazuje publiczna statystyka funkcjonują tutaj 24 przychodnie. Dużą liczbę przychodni odnotowano także w Ząbkach (10) i Markach (7). Stan dostępności podstawowej opieki zdrowotnej lepiej obrazuje wskaźnik nasycenia infrastrukturą (przychodniami) na 10 tys. mieszkańców. I tak okazuje się, że o ile pod tym względem znów dominuje Wołomin (5), to taki sam poziom dostępu istnieje w Jadowie (5). Wysoki wskaźnik występuje także w Strachówce (4), jednak w tym przypadku trzeba pamiętać o liczbie mieszkańców tej gminy (niespełna 3 tys.) stąd przy jednej przychodni wystąpił taki wskaźnik. Najmniejsze nasycenie występuje w Klembowie i Radzyminie (po 1 przychodni na 10 tys. ludności) 7. 7 Na podstawie Strategii Rozwoju Powiatu Wołomińskiego do 2025 roku. 104

107 Tabela 31. Przychodnie i porady w ramach POZ w gminach Powiatu Wołomińskiego Źródło: Strategia Rozwoju Powiatu Wołomińskiego do 2025 roku 8. Zadania z zakresu pomocy społecznej na poziomie Gminy realizowane są przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Radzyminie przy ul. Konstytucji 3 Maja 19, który jest jednostką budżetową Gminy Radzymin. Ośrodek Pomocy Społecznej (OPS) realizuje następujące zadania: 5. przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych i specjalnych celowych; 6. przyznawanie pomocy rzeczowej; 7. przyznanie pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie; 8 Obecnie w Gminie Radzymin działają 3 przychodnie lekarskie. 105

108 8. udzielenie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym; 9. świadczenie usług, w tym specjalistycznych, w miejscu zamieszkania; 10. pokrywanie wydatków na świadczenia zdrowotne, w szczególności osób bezdomnych i innych, które nie mają żadnych źródeł utrzymania i nie są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym; 11. udzielanie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego; 12. praca socjalna; 13. sprawienie pogrzebu; 14. zapewnienie środków na wynagrodzenie pracowników i warunków realizacji w/w zadań. Zadania zlecone gminie obejmują: 15. przyznawanie i wypłacanie zasiłków stałych renty socjalnej, przysługujących dodatków do świadczeń; 16. przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych, okresowych gwarantowanych i specjalnych; 17. opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne od zasiłków stałych i gwarantowanych; 18. przyznawanie i wypłacenie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej; 19. przyznawanie zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego; 20. świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych, przysługujących na podstawie przepisów o ochronie zdrowia psychicznego; 21. organizowanie i prowadzenie środowiskowych domów samopomocy; 22. zadania wynikające z rządowych programów pomocy społecznej bądź innych ustaw, mających na celu ochronę poziomu życia osób i rodzin po zapewnieniu odpowiednich środków; 106

109 23. utworzenie i utrzymanie ośrodków pomocy społecznej i zapewnienie środków na wynagrodzenia pracowników realizujących powyższe zadania. Zakres udzielanej pomocy: Zasiłek stały, zasiłek stały wyrównawczy, zasiłek okresowy, zasiłek okresowy gwarantowany, specjalny, zasiłek celowy, celowy zwrotny, celowy specjalny; 24. pomoc rzeczowa: opał, obiady, kolonie dla dzieci z rodzin najbiedniejszych, usługi opiekuńcze dla osób wymagających tej formy pomocy. Na terenie Gminy działa Dom Pomocy Społecznej w Radzyminie, który jest jednostką organizacyjną Starostwa Powiatowego w Wołominie. Dom realizuje zadania Powiatu, zapewniając całodobową opiekę osobom niesprawnym, przewlekle somatycznie chorym, które z uwagi na stan zdrowia, warunki mieszkaniowe i rodzinne nie mogą samodzielnie funkcjonować w środowisku. Terenem działania Domu Pomocy jest obszar powiatu wołomińskiego, ale w przypadkach uzasadnionych okolicznościami, teren działania obejmuje obszar całej Polski. Dane statystyczne dotyczące wykorzystania środków z pomocy społecznej 1. Świadczenia z pomocy społecznej Tabela 32. Gospodarstwa domowe korzystające z pomocy społecznej wg kryterium dochodowego ogółem Jednostka terytorialna gosp. gosp. gosp. gosp. Kobyłka Marki Ząbki Zielonka Dąbrówka Jadów Klembów Poświętne Radzymin Strachówka Tłuszcz Wołomin Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS Liczba rodzin korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej w Gminie ma zróżnicowaną tendencję, ponieważ w 2020 roku zanotowano wysoki wskaźnik, który mocno się obniżył w 2020 roku, jednak w 2020 roku odnotowano wzrost liczby udzielonych świadczeń 107

110 względem 2020 roku. W ujęciu 4 letnim liczba gospodarstw domowych korzystających z pomocy społecznej ma tendencję malejącą. Jednocześnie wraz ze zmianami w liczbie gospodarstw domowych korzystających z pomocy społecznej zmienia się liczba osób w ujęciu całkowitym, która korzysta ze świadczeń społecznych. Tendencja kształtuje się podobnie jak w tabeli poniżej, gdzie w ciągu 4 lat notuje się spadek liczby osób w gospodarstwach domowych korzystających z pomocy społecznej wg kryterium dochodowego i ekonomicznych grup wieku. W Gminie Radzymin zanotowano spadek o 86 osób wg danych z 2020 roku względem wartości z 2020 roku. Tabela 33. Osoby w gospodarstwach domowych korzystających z pomocy społecznej wg kryterium dochodowego i ekonomicznych grup wieku ogółem ogółem Jednostka terytorialna osoba osoba osoba osoba Kobyłka Marki Ząbki Zielonka Dąbrówka Jadów Klembów Poświętne Radzymin Strachówka Tłuszcz Wołomin Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS Świadczenia rodzinne Liczba rodzin korzystających ze świadczeń rodzinnych ma tendencję spadkową. Najwyższe wskaźniki notuje się w gminach: Marki, Wołomin, Tłuszcz oraz Radzymin. Liczba dzieci, na które rodzice otrzymują zasiłki rodzinne stanowi pochodną spadku liczby rodzin uzyskujących wsparcie finansowe. W Gminie Radzymin w 2020 roku udzielono zasiłków dla 1302 dzieci. Liczba ta w porównaniu z danymi z 2020 roku spadła aż o 163 dzieci. 108

111 Tabela 34. Korzystający ze świadczeń rodzinnych Jednostka terytorialna rodziny otrzymujące zasiłki rodzinne na dzieci dzieci, na które rodzice otrzymują zasiłek rodzinny – ogółem osoba osoba osoba osoba Kobyłka Marki Ząbki Zielonka Dąbrówka Jadów Klembów Poświętne Radzymin Strachówka Tłuszcz Wołomin Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS Poniższa tabela prezentuje kwoty wypłacanych świadczeń rodzinnych dla poszczególnych gmin Powiatu Wołomińskiego. Dane dla Gminy Radzymin w tym zakresie prezentują się następująco: kwota wypłacanych świadczeń rodzinnych w niewielkim stopniu spadła w ciągu 4 ostatnich lat, wartość wypłaconych świadczeń jest jedną z najwyższych w powiecie; kwota zasiłków rodzinnych systematycznie spada, jednak wartość jest również jedną z najwyższych w powiecie, tuż za Gminą Wołomin, kwota zasiłków pielęgnacyjnych wzrosła w latach i kształtuje się na porównywalnych poziomie jak w Gminie Marki i Ząbki. Najwyższa kwota zasiłków pielęgnacyjnych wypłacana jest w Gminie Wołomin. 109

112 Tabela 35. Kwoty wypłacanych świadczeń oraz zasiłków w latach w gminach Powiatu Wołomińskiego Jednostka terytorialna kwota zasiłków rodzinnych kwota świadczeń rodzinnych kwota zasiłków pielęgnacyjnych (wraz z dodatkami) tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł tys. zł Kobyłka Marki Ząbki Zielonka Dąbrówka Jadów Klembów Poświętne Radzymin Strachówka Tłuszcz Wołomin Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS 5.5. Infrastruktura bezpieczeństwa publicznego Na terenie Gminy Radzymin zadania z zakresu bezpieczeństwa publicznego wykonują: Policja za pomocą Komendy Powiatowej Policji z siedzibą w Wołominie, na obszarze gminy działa Komisariat Policji w Radzyminie przy ul. Konstytucji 3 Maja 22; Dzielnicowi działający w poszczególnych dzielnicach na terenie miasta Radzymin; Straż Miejska z siedzibą w Radzyminie przy Pl. Tadeusza Kościuszki 2 – na podstawie Uchwały Rady Miejskiej Nr 172/XIV/2020 z dnia 23 listopada 2020 Straż Miejska została zlikwidowana. Przepisy Uchwały weszły w życie z dniem jej podjęcia. Termin ostateczny na likwidację Straży Miejskiej ustalono na 31 marca 2020 roku; Straż Pożarna za pomocą Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej z siedzibą w Wołominie oraz jednostki terenowe w postaci Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie Gminy Radzymin: Ochotnicza Straż Pożarna w Radzyminie, Ochotnicza Straż Pożarna w Starych Załubicach, Ochotnicza Straż Pożarna w Zawadach, Ochotnicza Straż Pożarna w Mokrem, 110

113 Ochotnicza Straż Pożarna w Rudzie, Ochotnicza Straż Pożarna w Nadmie, a także w najbliższej przyszłości Straż Pożarna w Słupnie- aktualnie jednostka jest w organizacji. Organem wspierającym działania z zakresu bezpieczeństwa oraz sytuacji kryzysowych jest Gminne Centrum Zarządzania Kryzysowego. Do podstawowych zadań i zakresu działań Centrum Kryzysowego należy: 1. kształtowanie postaw społecznych w przypadku powstania zagrożenia; 2. wspieranie jednostek przeciwdziałających zagrożeniom; 3. zapewnienie zasobów specjalistycznych wykorzystywanych w sytuacjach kryzysowych; 4. monitorowanie zagrożeń i występujących klęsk żywiołowych oraz prognozowanie rozwoju sytuacji; 5. realizowanie procedur i programów reagowania w czasie stanu zagrożenia lub klęski żywiołowej; 6. przygotowanie warunków umożliwiających koordynację pomocy humanitarnej; 7. prognozowanie możliwości przebiegu zdarzeń oraz działań zmierzających do ograniczenia strat wśród ludności, jej mieniu i w środowisku naturalnym; 8. organizowanie pomocy poszkodowanym; 9. organizowanie prac mających na celu szybkie usunięcie skutków klęski żywiołowej; 10. zapewnienie dostatecznych warunków egzystencji ludności poszkodowanej; 11. szacowanie szkód i strat. Na podstawie uzyskanych danych z Komisariatu Policji w Radzyminie za lata należy wskazać, iż liczba popełnionych przestępstw ma charakter zróżnicowany (występują tendencje spadkowe i rosnące). Wzrastają kradzieże cudzej rzeczy, pojazdów oraz kradzieży z włamaniem. Najmniej zdarzeń zanotowano w kategorii: rozbój, bójka, pobicie oraz uszkodzenie mienia. 111

114 Tabela 36. Liczba zarejestrowanych zdarzeń w latach kategoria rok Przestępstwa – OGÓŁEM w tym: Kradzież cudzej rzeczy Kradzież pojazdu Kradzież z włamaniem Rozbój Bójka, pobicie Uszkodzenie mienia Uszczerbek na zdrowiu Źródło: Komisariat Policji w Radzyminie Dane na temat wykroczeń w ujęciu ogólnym wskazują tendencję wzrostową. Najwięcej wykroczeń notuje się w kategorii: bezpieczeństwo w ruchu drogowym, które stanowią prawie połowę wszystkich zanotowanych zdarzeń. Tabela 37. Zestawienie wykroczeń w latach rodzaj Wykroczenia – OGÓŁEM w tym przeciwko: rok Bezpieczeństwu w ruchu drogowym Porządkowi i spokojowi publicznemu Bezpieczeństwu osób i mienia Mieniu (kradzież, uszkodzenie) INNE Źródło: Komisariat Policji w Radzyminie Ważnym elementem oceny bezpieczeństwa publicznego jest analiza zdarzeń w ruchu drogowym. W 2020 roku zanotowano 35 wypadków drogowych, w tym ze skutkiem śmiertelnym 11. Liczba ta w ciągu ostatnich 3 lat niestety wzrosła. Jeśli chodzi o dane dotyczące kolizji w ruchu drogowym to liczba tych zdarzeń również wyraźnie wzrasta. W 2020 roku zanotowano 357 kolizji, co stanowi wzrost o 115 zdarzeń. 112

115 Tabela 38. Zestawienie zdarzeń w ruchu drogowym w latach Rok wypadki OGÓŁEM w tym ze skutkiem śmiertelnym Kolizje Osoby ranne Ofiary śmiertelne Źródło: Komisariat Policji w Radzyminie Podkreślenia wymaga fakt, że powyższe dane dotyczą zdarzeń zaistniałych na terenie Gminy Radzymin oraz Gminy Dąbrówka, która znajduje się na terenie podlegającym Komisariatowi Policji w Radzyminie. 6. Jakość rządzenia Dobre rządzenie (ang. good governance) to sprawowanie władzy publicznej w ramach wzajemnych relacji rządu, administracji i społeczeństwa, cechujące się otwartością, partnerstwem, rozliczalnością, skutecznością, efektywnością i spójnością. Definicja ta uwzględnia uczestnictwo w sprawowaniu władzy trzech grup podmiotów: rządu, administracji publicznej oraz społeczeństwa, gdyż tylko ich zgodne współdziałanie może zapewnić efektywną realizację funkcji państwa. Wskazanie rządu, administracji i społeczeństwa jednocześnie, pozwala uwzględnić w definicji dobrego rządzenia stojące za nimi role – odpowiednio decyzyjną, wykonawczą oraz uczestnictwa i współdziałania przy sprawowaniu władzy. Tylko poprawnie kształtowane relacje, bazujące na wskazanych w definicji zasadach, są w stanie zapewnić sprawną realizację zadań państwa. Wspomniane zasady, które powinny organizować proces sprawowania władzy, to: 1. Otwartość, polegająca na jak najszerszym dostępie do informacji publicznej oraz informacji nt. działań planowanych, wyników podjętych inicjatyw (przede wszystkim rządu i administracji), a także mechanizmy antykorupcyjne wspomagające transparentność administracji; 2. Partnerstwo, rozumiane jako współuczestnictwo społeczeństwa w procesie sprawowania władzy, czemu służy budowa potencjału instytucji działających na rzecz tworzenia mechanizmów partnerstwa, rozwijanie kompetencji administracji do współdziałania 113

116 ze społeczeństwem przy realizacji zadań publicznych oraz stymulowanie potencjału podmiotów społecznych do współdziałania i kooperacji z administracją i rządem; 3. Skuteczność i efektywność, oznaczające budowę i wzmacnianie potencjału państwa na każdym poziomie realizacji jego funkcji, a więc rządu, administracji i społeczeństwa; 4. Spójność realizowanych zadań państwa, wymagająca budowy mechanizmów koordynacji we wszystkich wymiarach, w których funkcje państwa są wykonywane. Strategia Rozwoju Kraju wskazuje najważniejsze cele w obszarze dobrego rządzenia w perspektywie do roku 2020: a) ukształtowanie sprawnego, niedrogiego i efektywnego systemu administracji publicznej z wykorzystaniem technologii telekomunikacyjnych i informacyjnych, e-administracja, eliminowanie dublujących się kompetencji i zadań, zasady odpowiedzialności, skuteczności i partnerstwa, zarządzanie kadrami poprzez system bodźców oraz mierzenie zadań i wyników, b) ustanowienie i przestrzeganie instytucjonalnych uwarunkowań rozwoju rynku w tym eliminacja barier rozwoju przedsiębiorczości, walka z korupcją i przestępczością gospodarczą, wdrożenie Programu Reformy Regulacyjnej, c) konsolidacja finansów publicznych poprzez racjonalizację wydatków i zapewnienie stabilnych źródeł dochodów, wprowadzenie budżetu zadaniowego, d) sprawne i efektywne wykorzystanie środków, zwłaszcza z funduszy unijnych. Gmina Radzymin została włączona do Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego (WOF), w ramach którego będą realizowane inwestycje ujęte w Strategii Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych WOF. Celami strategicznymi, na których koncentruje się Strategia ZIT WOF są: 1. Zwiększenie dostępności usług publicznych; 2. Rozwój sieci powiązań gospodarczych; 3. Poprawa jakości przestrzeni. Gmina poprzez aktywny udział w Strategii ZIT będzie dokonywała interwencji w wyżej wymienionych obszarach poprzez system projektów pozakonkursowych oraz konkursowych. 114

117 Poniżej dokonano analizy zdolności inwestycyjnej oraz jakości kapitału społecznego Analiza zdolności inwestycyjnej A. DOCHODYGMINY RADZYMIN W LATACH Dochody ogółem Gminy Radzymin na przestrzeni lat kształtowały się następująco: , , ,41 Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych oraz sprawozdania finansowe Gminy Radzymin Dochody budżetu Gminy Radzymin w roku 2020 były wyższe w stosunku do 2020 roku o ,71 zł. co stanowi 18,66% wzrost dochodów Gminy. Dochody Gminy Radzymin na przestrzeni analizowanych lat prezentuje zestawienie poniżej: Tabela 39. Dochody ogółem wg klasyfikacji budżetowej dla Gminy Radzymin Dział Rolnictwo i łowiectwo , , ,77 Dział Transport i łączność ,66 77, ,00 Dział Gospodarka mieszkaniowa , , ,17 Dział Działalność usługowa ,00 0,00 0,00 Dział Administracja publiczna , , ,28 Dział Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa , , ,68 Dział Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa , , ,70 Dział Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem , , ,26 Dział Różne rozliczenia

118 , , ,13 Dział Oświata i wychowanie , , ,10 Dział Ochrona zdrowia ,00 0, ,43 Dział Pomoc społeczna , , ,62 Dział Edukacyjna opieka wychowawcza , , ,00 Dział Gospodarka komunalna i ochrona środowiska , , ,69 Dział Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS 0,00 0, ,58 Dochód na 1 mieszkańca w Gminie Radzymin w ciągu 3 ostatnich lat kształtował się następująco: ogółem Jednostka terytorialna zł zł zł Gmina Radzymin 2524, , ,48 Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS B. WYDATKI GMINY RADZYMIN W LATACH Wydatki Gminy Radzymin na przestrzeni analizowanych lat prezentuje zestawienie poniżej: , , ,70 Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS oraz sprawozdania finansowe Gminy Radzymin Wydatki Gminy Radzymin na przestrzeni 3 lat wzrosły o , 32, co stanowi wzrost o 25,26%. 116

119 Najwięcej wydatków w 2020 r. poniesionych zostało na: oświatę i wychowanie ,35 zł. (42,47%), które wzrosły względem 2020 roku, transport i łączność: ,51 zł (12,76%), które wzrosły względem roku 2020, pomoc społeczną: ,38 zł (11,91%), które obniżyły się względem 2020 roku, administrację publiczną: ,84 zł (11,32%), które obniżyły się względem 2020 roku, gospodarkę komunalną oraz ochronę środowiska: ,40 zł (7,88%) co stanowi wzrost względem 2020 roku. Tabela 40. Wydatki ogółem wg działów klasyfikacji budżetowej wybrane dane dla Gminy Radzymin Dział Rolnictwo i łowiectwo , , ,84 Dział Transport i łączność , , ,51 Dział Gospodarka mieszkaniowa zł zł zł , , ,40 Dział Działalność usługowa , , ,45 Dział Administracja publiczna , , ,84 Dział Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa , , ,37 Dział Obsługa długu publicznego , , ,81 Dział Oświata i wychowanie , , ,35 Dział Ochrona zdrowia , , ,63 Dział Pomoc społeczna , , ,38 Dział Edukacyjna opieka wychowawcza , , ,92 117

120 Dział Gospodarka komunalna i ochrona środowiska , , ,40 Dział Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego , , ,13 Dział Kultura fizyczna , , ,79 Źródło: Bank Danych Lokalnych, GUS oraz Sprawozdania finansowe Urzędu Miasta i Gminy Radzymin Wydatki na 1 mieszkańca ogółem prezentują wzrostową tendencję i kształtują pozytywnie wizerunek Gminy, który inwestuje środki publiczne w rozwój obszaru. ogółem Jednostka terytorialna zł zł zł Gmina Radzymin 2291, , ,81 Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych Korelacja dochodów do wydatków w 2020 roku prezentuje nadwyżka budżetowa w wysokości: ,27 zł C. DOCHODY I WYDATKI GMINY RADZYMIN ZAPLANOWANE NA 2020 ROK Struktura dochodów i wydatków na 2020 rok przedstawia się następująco: Dochody ogółem: ,94 zł, w tym dochody bieżące: ,94 zł oraz wydatki majątkowe: ,00 zł. Powyższe stanowi wzrost o ,53 zł. względem 2020 roku Wydatki: ,94 zł, w tym wydatki bieżące: ,80 zł oraz wydatki majątkowe: ,14 zł. Powyższe stanowi wzrost o ,24 zł. względem 2020 roku Podsumowując powyższe analizy należy podkreślić, iż Gminy Radzymin posiada duży potencjał finansowy. Sprawnie prowadzona polityka finansowa Gminy daje duże możliwości rozwojowe oraz szanse na zapewnienie wkładu własnego do projektów ubiegających się o wsparcie z funduszy europejskich oraz krajowych. 118

121 6.2. Jakość kapitału społecznego Koncepcja kapitału społecznego zawiera pewne wyjaśnienie rzeczywistości społecznogospodarczej. Szuka przyczyny nierównomiernego rozwoju społeczeństw. Jako koncepcja badawcza nie jest jednak jednoznaczna, przede wszystkim w obszarze metodologii. Jedną z podstawowych definicji kapitału społecznego zaproponował Robert D. Putnam w Bowling Alone: America s Declining Social Capital (1995). Brzmi ona następująco: Kapitał społeczny to te cechy organizacji społecznych, takich jak sieci (układy) jednostek lub gospodarstw domowych oraz powiązanych z nimi norm i wartości, które kreują efekty zewnętrzne dla całej wspólnoty. W początkowych pracach Robert Putnam proponował pomiar kapitału społecznego za pomocą następujących rodzajów danych statystycznych: członkostwo w grupach dobrowolnych lub liczba takich grup, frekwencja wyborcza oraz czytelnictwo czasopism. Wskaźniki te mają na celu pokazanie, jaka jest postawa ludzi znamionująca występowanie wysokiego lub niskiego kapitału społecznego. Bank Światowy bada kapitał społeczny za pomocą pomiaru członkostwa w lokalnych stowarzyszeniach i sieciach (w tym zagęszczenie członkostwa oraz zakres połączeń z innymi grupami). Dodatkowo brane jest pod uwagę zaufanie (do nieznajomych, do instytucji rządowych itd.), komunikacja społeczna (współpraca, konflikty i rozwiązywanie konfliktów) oraz działalność grupowa. Prowadzone są również badania ankietowe. Jednym z typów badania kapitału społecznego są pomiary następujących wskaźników: 1) odsetek osób, które nie zastrzegły swojego numeru w książce telefonicznej; 2) odsetek osób, które odpisały w zeznaniu podatkowym kwoty przeznaczone na darowizny; 3) frekwencja wyborcza; 4) liczba stowarzyszeń; 5) ilość barów i kawiarni; 6) liczba związków sportowych. Precyzację metod pomiaru utrudnia brak danych statystycznych. Dobór wskaźników może być uzależniony od charakterystyki badanej społeczności. Decyzję o doborze wskaźników 119

122 poprzedzać powinno określenie najważniejszych wartości, norm oraz instytucji (formalnych i nieformalnych) badanej społeczności 9. Współpraca Gminy z organizacjami pozarządowymi dotyczy współpracy z szeroko rozumianym sektorem pozarządowym obejmującym wszelkie podmioty nienależące do sektora finansów publicznych i prowadzące działalność nienastawioną na zysk, w tym przed wszystkim fundacjami, stowarzyszeniami, a także jednostkami kościelnymi oraz stowarzyszeniami jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie Rada Miejska w Radzyminie uchwala corocznie program współpracy z organizacjami pozarządowymi. Zawiera on cele i zasady współpracy, a także szczegóły dotyczące jej formy i przedmiotu. Współpraca realizowana jest w oparciu o zasadę pomocniczości, jawności, efektywności, uczciwej konkurencji, partnerstwa i suwerenności stron. Jest to współpraca partnerska, uwzględniająca nie tylko kompetencje organizacji w dziedzinie dostarczania usług, ale także ich rolę w planowaniu i monitorowaniu programów publicznych. Przytoczona ustawa zakłada zlecanie usług poprzedzane otwartymi konkursami ofert, choć dopuszcza też stosowanie innych trybów. Dotacje dla organizacji przydzielane są w różnych sferach pożytku publicznego. Współpraca finansowa skupia się przede wszystkim na kulturze fizycznej i sporcie, kulturze i sztuce, podtrzymywaniu tradycji narodowej oraz szeroko rozumianej polityce społecznej. Analiza sprawozdań z realizacji programów współpracy pokazuje, iż organizacje pozarządowe odgrywają coraz większą rolę w działaniach Gminy. Do organizacji pozarządowych aktywnie działających na terenie Gminy i na rzecz jej mieszkańców można zaliczyć w szczególności: 1. Towarzystwo Przyjaciół Radzymina; 2. Stowarzyszenie Radzymińskie Forum ; 3. Stowarzyszenie Rozwoju wsi Słupno; 4. Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów ( Koła Radzyminie, Słupnie, Starych Załubicach i Nadmie); 5. Fundację Kamyk ; 6. Stowarzyszenie Seniorów Ziemi Radzymińskiej; 7. Klub HDK PCK w Radzyminie; 9 Sierocińska K., Kapitał społeczny- definiowanie, pomiary i typy, Studia Ekonomiczne nr 1(LXVIII)

123 8. Stowarzyszenie Miłośników Miasta Radzymin i Bitwy Warszawskiej 1920 r.; 9. Fundację Czyste Lasy ; 10. Polski Związek Wędkarski Koło nr 19; 11. Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Łąki; 12. Fundację Kreatywni ; 13. Radzymiński Oddział Izby Gospodarczej Powiatu Wołomińskiego; Kluby sportowe i stowarzyszenia kultury fizycznej: 14. Klub Sportowy Rokis ; 15. Klub Sportowy Fanaberia ; 16. Międzyszkolny Klub Sportowy Karate Kyokushin; 17. Radzymiński Klub sportowy Mazur ; 18. Klub Piłkarski Rządza Załubice; 19. Uczniowski Klub Sportowy Dwójka ; 20. Akademię Michała Podlaskiego. Uczniowski Klub sportowy Victoria Radzymin ; 21. Uczniowski Klub Sportowy UKS Nadma ; 22. Stowarzyszenie Piłki Ręcznej ROKIS, a także Jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych w: Radzyminie, Starych Załubicach. Zawadach, Mokrem, Rudzie i Nadmie. Aktualnie w organizacji jest OSP w Słupnie. Głównym polem działania trzeciego sektora są więc stowarzyszenia zajmujące się sportem i upowszechnianiem kultury fizycznej (poza OSP). Warto jednak zauważyć, że podstawową formułę samoorganizacji społecznej stanowią Ochotnicze Straże Pożarne, które czerpią swój rodowód z doświadczeń wielu pokoleń i bogatej tradycji ochrony przeciwpożarowej. Ziemia Radzymińska ma bogatą historię ruchu strażackiego. Pierwsza jednostka ochotnicza w regionie, obejmującym ziemię wołomińską, radzymińską oraz obszary dzisiejszego powiatu wołomińskiego powstała w 1902 roku w Radzyminie. Ochotnicze Straże Pożarne zawsze 121

124 odgrywały i odgrywają niezwykle ważną rolę w życiu lokalnej społeczności. Radzymińscy strażacy bardzo aktywnie włączają się w wydarzenia religijne, przedsięwzięcia kulturalne i obchody rocznicowe zawsze podnosząc rangę tych uroczystości. Działania organizacji pozarządowych działających na terenie Gminy i na rzecz jej mieszkańców opierają się przede wszystkim na pracy nieodpłatnej – społecznej: członków i przedstawicieli władz organizacji (a więc wolontariuszy wewnętrznych ). Biorąc pod uwagę charakter działań większości organizacji, ich naturalnym partnerem jest samorząd lokalny przede wszystkim gminny i powiatowy. Na stronie internetowej prowadzona jest baza danych organizacji pozarządowych działających na terenie Gminy lub na rzecz jej mieszkańców, która zawiera ponad 40 organizacji pozarządowych. Gmina Radzymin jest także członkiem Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania (LGD) Zalew Zegrzyński, Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka (LGR) Zalew Zegrzyński, Związku Gmin Zalewu Zegrzyńskiego oraz Związku Gmin Wiejskich. Lokalna Grupa Działania jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem stowarzyszeń i innych osób prawnych i osób fizycznych o celach niezarobkowych, które ma na celu: 1) działanie na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, 2) aktywizowanie ludności wiejskiej i rozwój zasobów ludzkich na obszarach wiejskich, 3) opracowanie i realizację lokalnej strategii rozwoju (LSR) dla obszaru gmin Dąbrówka, Jabłonna, Nieporęt, Radzymin, Serock, Somianka, Wieliszew, 4) mobilizowanie ludności wyżej wymienionych gmin do wzięcia aktywnego udziału w procesie rozwoju obszarów wiejskich tych gmin, 5) upowszechnianie i wymianę informacji o inicjatywach związanych z aktywizacją ludności, na obszarach wiejskich w Polsce i za granicą, 6) wdrażanie projektów współpracy z innymi LGD na Mazowszu, w kraju i za granicą, 7) wspieranie tworzenia i rozwoju mikroprzedsiębiorstw, 8) wspieranie procesu odnowy i rozwoju wsi. Stowarzyszenie, działając na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, uwzględnia promocję równego statusu kobiet i mężczyzn, ochronę oraz promocję środowiska naturalnego, 122

125 krajobrazu i zasobów historyczno- kulturowych, rozwój turystyki oraz popularyzację i rozwój produkcji wyrobów regionalnych. LGD realizuje swoje cele poprzez: 1) uczestniczenie w programach i inicjatywach Unii Europejskiej i Rządu RP; 1) organizowanie i finansowanie: a. przedsięwzięć o charakterze informacyjnym lub szkoleniowym, w tym seminariów, szkoleń, konferencji i konkursów, b. imprez kulturalnych, takich jak festiwale, targi, pokazy i wystawy, służących zwłaszcza promocji regionu i jego tożsamości kulturowej, c. działalności popularyzatorskiej, promocyjnej, informacyjnej i poligraficznej, w tym – opracowywanie i druk broszur, folderów, plakatów, – opracowywanie i rozpowszechnianie materiałów audiowizualnych, – tworzenie i utrzymanie stron internetowych, – przygotowywanie i rozpowszechnianie innych materiałów o charakterze reklamowym lub promocyjnym, 3) prowadzenie bezpłatnego doradztwa w zakresie przygotowywania projektów inwestycyjnych, związanych z realizacją LSR, 4) współpracę i wymianę doświadczeń z instytucjami publicznymi i organizacjami pozarządowymi działającymi w zakresie objętym celem Związku na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym, 5) prowadzenie badań naukowych, 6) promocję zatrudnienia i aktywizację zawodową osób pozostających bez pracy, zagrożonych zwolnieniem z pracy, szkolenia osób dorosłych, 7) promocję i rozwój turystyki wiejskiej. Na kapitał społeczny Gminy składają się: poziom wzajemnego zaufania, sieć wzajemnych powiązań, przepływ informacji, aktywność społeczna mieszkańców, potencjał kulturowy oraz wyznawane przez mieszkańców postawy i wartości. Za wskaźniki potencjału kapitału społecznego przyjmuje się również frekwencję w wyborach samorządowych, parlamentarnych oraz prezydenckich. 123

126 Frekwencja wyborcza przestawiała się następująco: a) w wyborach samorządowych w 2020 roku : I tura: 54,26%, II tura: 43,58 %. b) w wyborach prezydenckich w 2020 roku: I tura: 52,41%, II tura: 62,90%. c) w wyborach parlamentarnych w 2020 roku: 56,5 % E-usługi Biorąc pod uwagę, iż Gmina Radzymin planuje rozwój e-usług wykorzystywanych w świadczeniu usług publicznych poniżej wskazano uzasadnienie potwierdzające konieczność interwencji w tym obszarze. Uzasadnienie dla interwencji w obszarze e-usług publicznych i otwartego Urzędu Punktem wyjścia dla oceny zasadności interwencji finansowej w obszarze e-usług publicznych i otwartego rządu są rządowe dokumenty strategiczne: Strategia Sprawne Państwo oraz Programu Zintegrowanej Informatyzacji Państwa. Na ich podstawie dokonano diagnozy usług cyfrowych do Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa, w której szczegółowo opisano stan istniejący oraz potrzeby w następujących obszarach: e-usługi: funkcje horyzontalne, e-usługi: rynek pracy, e-usługi: zabezpieczenie społeczne, e-usługi: ochrona zdrowia, e-usługi: prowadzenie działalności gospodarczej, e-usługi: sprawiedliwość i sądownictwo, e-usługi: udostępnianie danych przestrzennych i statystycznych, e-usługi: podatki i cła, e-usługi: sprawy administracyjne, w szczególności sprawy obywatelskie, e-usługi: zamówienia publiczne, e-usługi: bezpieczeństwo i powiadamianie ratunkowe, obszar otwartego urzędu, obszar informatyzacji urzędów, obszar kompetencji cyfrowych administracji publicznej. 124

127 Mimo stopniowego wzrostu, poziom cyfryzacji administracji publicznej w Polsce nadal jest niższy niż średnia dla Unii Europejskiej. Zgodnie z danymi UN E-Government Survey indeks rozwoju e-administracji w 2020 r. wyniósł dla Polski 0,6441 (wobec 0,5582 w 2020 r.) i sytuował Polskę na 47 miejscu spośród 190 badanych krajów, a w ramach UE na 24 miejscu (poziom indeksu dla najlepiej ocenionej w UE Holandii to 0,9125)17. Badany przez Komisję Europejską poziom zaawansowania dostępnych e-usług publicznych w Polsce w 2020 r. wynosił 90% dla e-usług skierowanych do przedsiębiorców (przy średniej unijnej 94%), a dla e-usług dla obywateli 85% (przy średniej UE27 równej 87%)18. Jeśli chodzi o wykorzystanie e-usług, dysproporcja między przedsiębiorstwami a obywatelami jest wyraźniejsza. W 2020 r. z e-administracji korzystało 89% przedsiębiorstw (zatrudniających 10 lub więcej osób) oraz 28% obywateli. Mimo pozytywnych zmian w ostatnich latach, wciąż konieczne są zatem działania służące poprawie dostępności e-usług administracji i ich wykorzystania 10. Zgodnie z przeprowadzoną diagnozą stanu obecnego zawartą w Programie Operacyjnym Polska Cyfrowa e-usługi publiczne i otwartego rządu, w ramach których włączono usługi elektroniczne związane z rynkiem pracy, zdrowiem, prowadzeniem działalności gospodarczej, sprawiedliwości i sądownictwa, podatków, cła, zabezpieczeniem społecznym wymagają interwencji finansowej, dywersyfikacji, zwiększenia dostępności tak aby dorównać przynajmniej średnim wskaźnikom na poziomie europejskim, w szczególności krajom Unii Europejskiej. Szczegółowa diagnoza dostępności do usług cyfrowych w Polsce potwierdza, iż występuje duży deficyt na poziomie dostępności do internetu, wykorzystania e-usług do obsługi spraw administracyjnych w stosunku do pozostałych krajów Unii Europejskiej. Dążenie do wyrównywania różnic w tym zakresie poprzez zwiększenie dostępności do internetu i w efekcie e-usług publicznych dotyczy większości terenów w Polsce, a w szczególności terenów wiejskich. Zatem potrzeby wyspecyfikowane w diagnozie dla Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa oraz zaprezentowane szczegółowo w Strategii ZIT WOF potwierdzają konieczność interwencji finansowej w tym obszarze również w Gminie Radzymin. 7. Podsumowanie analizy i diagnozy W toku przeprowadzonych konsultacji i partycypacyjnego charakteru prac nad Strategią Rozwoju Gminy Radzymin na lata przeprowadzono ankietyzację wśród 10 Diagnoza dla Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa 125

128 mieszkańców Gminy. Ankieta była powszechnie dostępna na stronie internetowej, wersja papierowa była wyłożona w Urzędzie Miasta i Gminy Radzymin oraz w jednostkach organizacyjnych Gminy. Mieszkańcy mieli możliwość pozyskania informacji o toczących się pracach nad Strategią poprzez stronę internetową. Formularz ankiety był dostępny w terminie od do r. Łącznie wpłynęły 103 ankiety. Wyniki przeprowadzonej ankietyzacji przedstawiono poniżej. Ankiety zawierały 3 następujące pytania: 1. Proszę wskazać maksymalnie pięć najważniejszych wg Pani/Pana walorów Gminy Radzymin: a) czyste powietrze i atrakcyjny krajobraz b) położenie geograficzne c) odpowiedni stan infrastruktury zdrowotnej d) rozwój przedsiębiorczości i nowoczesnych technologii e) dobrze rozwinięcia infrastruktura techniczna: kanalizacja, wodociąg, gazociąg, drogi f) potencjał kulturowo- przyrodniczy g) dobrze rozwinięcia sieć komunikacyjna: transport drogowy i publiczny h) nowoczesna infrastruktura edukacyjna i) miejsce przyjazne dla rodzin i seniorów j) Inne – jakie? 2. Jakie Pani/Pana zdaniem występują główne problemy na terenie Gminy Radzymin? Proszę wskazać maksymalnie 5 najważniejszych – Pani/ Pana zdaniem problemów: a) wysokie bezrobocie b) ograniczona liczba nowych miejsc pracy c) zły stan infrastruktury technicznej: kanalizacja, wodociąg, gazociąg, drogi d) ograniczona liczba miejsc do rekreacji i wypoczynku e) niska jakość infrastruktury edukacyjnej i sportowej f) ograniczony dostęp do świadczeń zdrowotnych oraz niski standard infrastruktury zdrowotnej g) niska efektywność energetyczna obiektów użyteczności publicznej h) niewykorzystany potencjał turystyczny i) ograniczony dostęp do terenów inwestycyjnych i niski poziom rozwoju przedsiębiorczości 126

129 j) Inne – jakie? 3. Które z wymienionych inwestycji/przedsięwzięć powinny być według Pani/Pana zrealizowane w najbliższym czasie na terenie Gminy Radzymin? Proszę wybrać trzy odpowiedzi: a) tworzenie warunków do nabywania nowych kompetencji zawodowych przez młodzież oraz osoby bezrobotne b) tworzenie nowych miejsc pracy c) tworzenie terenów inwestycyjnych d) remonty, modernizacja, rozbudowa infrastruktury technicznej e) zwiększenie dostępu do Internetu, wdrożenie e-usług f) modernizacja i doposażenie jednostek ochrony zdrowia g) remonty, modernizacja, rozbudowa i doposażenie obiektów oświatowych i społecznych h) projekty prośrodowiskowe: termomodernizacja budynków użyteczności publicznej, zwiększenie wykorzystania Odnawialnych Źródeł Energii i) inwestycje z zakresu turystyki, kultury, sportu i rekreacji j) Inne jakie? Wyniki dotyczące pytania nr 1. Proszę wskazać maksymalnie pięć najważniejszych wg Pani/Pana walorów Gminy Radzymin. Wyniki ankietyzacji Odpowiedzi [liczba] Odpowiedzi [%] czyste powietrze i atrakcyjny krajobraz 65 63,11 położenie geograficzne 72 69,90 odpowiedni stan infrastruktury zdrowotnej 15 14,56 rozwój przedsiębiorczości i nowoczesnych technologii 12 11,65 dobrze rozwinięta infrastruktura techniczna: kanalizacja, wodociąg, gazociąg, drogi 20 19,42 potencjał kulturowo- przyrodniczy 53 51,46 dobrze rozwinięcia sieć komunikacyjna: transport drogowy i publiczny 26 25,24 nowoczesna infrastruktura edukacyjna 10 9,71 miejsce przyjazne dla rodzin i seniorów 28 27,18 Inne – jakie? 3 2,91 Liczba respondentów Źródło: opracowanie własne 127

130 Źródło: opracowanie własne Na podstawie uzyskanych odpowiedzi mieszkańcy uznali, że do najważniejszych walorów Gminy należy: czyste powietrze i atrakcyjny krajobraz (odpowiedziało 63,11% uczestników ankiety) oraz położenie geograficzne ponad połowa respondentów (69,90%). Równie wysoko w odpowiedziach plasuje się potencjał kulturowo-przyrodniczy Gminy, na który głosował prawie co drugi z ankietowanych. Najmniej odpowiedzi otrzymały punkty dotyczące: stanu infrastruktury zdrowotnej (15% oraz rozwoju przedsiębiorczości i nowoczesnych technologii w Gminie (12%). Aspekty lokalizacyjne oraz potencjał endogeniczny obszaru niewątpliwie stanowią potencjał rozwojowy Gminy Radzymin oraz pozwalają zaakcentować w Strategii pewne działania w kierunku rozwoju przedsiębiorczości oraz możliwości efektywnego wykorzystania lokalnych walorów przyrodniczych. 3. Wyniki dotyczące pytania nr 2. Jakie Pani/Pana zdaniem występują główne problemy na terenie Gminy Radzymin? Proszę wskazać maksymalnie 5 najważniejszych – Pani/ Pana zdaniem problemów. 128

131 Wyniki ankietyzacji Odpowiedzi [liczba] Odpowiedzi [%] wysokie bezrobocie 19 18,45 ograniczona liczba nowych miejsc pracy 56 54,37 zły stan infrastruktury technicznej: kanalizacja, wodociąg, gazociąg, drogi 53 51,46 ograniczona liczba miejsc do rekreacji i wypoczynku 66 64,08 niska jakość infrastruktury edukacyjnej i sportowej 54 52,43 ograniczony dostęp do świadczeń zdrowotnych oraz niski standard infrastruktury zdrowotnej 48 46,60 niska efektywność energetyczna obiektów użyteczności publicznej 14 13,59 niewykorzystany potencjał turystyczny 47 45,63 ograniczony dostęp do terenów inwestycyjnych i niski poziom rozwoju przedsiębiorczości 34 33,01 Inne – jakie? 10 9,71 Liczba respondentów Źródło: opracowanie własne Źródło: opracowanie własne 129

132 Powyższe wyniki wskazują, iż dominującymi problemami zgłaszanymi przez ponad połowę liczby ankietowanych są: ograniczona liczba nowych miejsc pracy: 54, 37 %, ograniczona liczba miejsc do rekreacji i wypoczynku: 64,08 %, niska jakość infrastruktury edukacyjnej i sportowej: 52,43%, zły stan infrastruktury technicznej: kanalizacja, wodociąg, gazociąg, drogi: 51,46%. Powyższe wskazuje, iż obszar dotyczący infrastruktury technicznej, obiektów użyteczności publicznej oraz wsparcia przedsiębiorczości powinny być kierunkami interwencji w latach i latach kolejnych z uwagi na fakt, że mieszkańcy wskazali te obszary jako najbardziej problemowe. Istotnym brakiem jest ograniczony dostęp do świadczeń zdrowotnych oraz niski standard infrastruktury zdrowotnej co wskazało ponad 46% mieszkańców. Obszar ten otrzymał również najmniej punktów jeśli chodzi o ocenę walorów Gminy, co podkreśla ważność tego sektora i potrzebę społeczną w zakresie poprawy standardu i jakości opieki zdrowotnej w Gminie. Wysokie bezrobocie wskazało 18,45% respondentów, co pokrywa się z danymi umieszczonymi w diagnozie, iż stopa bezrobocia w Gminie nie jest na drastycznie wysokim poziomie względem innych jednostek. Niewątpliwie bardzo ważnym czynnikiem jest tutaj bliska lokalizacja Warszawy i potencjał makroekonomiczny Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego, który daje szanse na zatrudnienie i rozwój przedsiębiorczości. Reasumując, problemy wskazane w ankietach dają wskazówki i kierunek zmian oraz przedmiot inwestycji w najbliższej perspektywie czasowej. Dodatkowo wskazane obszary newralgiczne korelują z danymi zawartymi w diagnozie społeczno-gospodarczej Gminy Radzymin, co oznacza, iż subiektywne postrzeganie sytuacji społeczno-gospodarczej obszaru ma twarde odzwierciedlenie w obiektywnych analizach i danych. Ostanie pytanie miało charakter planistyczny i wiązało się z oczekiwaniami mieszkańców w zakresie polityki inwestycyjnej Gminy Radzymin do 2024 roku. Wyniki ankiet dotyczące pytania nr 3: Które z wymienionych inwestycji/przedsięwzięć powinny być według Pani/Pana zrealizowane w najbliższym czasie na terenie Gminy Radzymin? Proszę wybrać trzy odpowiedzi: 130

133 Wyniki ankiet Odpowiedzi [liczba] Odpowiedzi [%] tworzenie warunków do nabywania nowych kompetencji zawodowych przez młodzież oraz osoby bezrobotne 25 24,27 tworzenie nowych miejsc pracy 49 47,57 tworzenie terenów inwestycyjnych 28 27,18 remonty, modernizacja, rozbudowa infrastruktury technicznej 51 49,51 zwiększenie dostępu do Internetu, wdrożenie e-usług 11 10,68 modernizacja i doposażenie jednostek ochrony zdrowia 33 32,04 remonty, modernizacja, rozbudowa i doposażenie obiektów oświatowych i społecznych 46 44,66 projekty prośrodowiskowe: termomodernizacja budynków użyteczności publicznej, zwiększenie wykorzystania Odnawialnych Źródeł Energii 6 5,83 inwestycje z zakresu turystyki, kultury, sportu i rekreacji 49 47,57 Inne – jakie 11 10,68 Liczba respondentów: 103 Źródło: opracowanie własne Źródło: opracowanie własne Na podstawie uzyskanych odpowiedzi mieszkańców można wywnioskować, że projekty dotyczące poprawy jakości infrastruktury technicznej, czyli dróg, sieci komunalnej, wydzielania i uzbrojenia terenów pod inwestycje gospodarcze itp. stanowiły główne 131

134 oczekiwania ze strony respondentów. Należy podkreślić, iż inwestycje wspierające, poprawiające jakość infrastruktury oświatowej, społecznej i zdrowotnej wraz z rozwojem potencjału turystycznego, kulturalnego i przyrodniczego generują kierunek tematyczny inwestycji w najbliższych latach, wyraźnie wskazany przez mieszkańców. Ponadto tworzenie nowych miejsc pracy pojawiło się prawie u połowy osób (47,57%), które wzięły udział w ankiecie, co wskazuje, iż oczekiwane są działania, projekty, inicjatywy, które pozwolą Gminie Radzymin na zwiększenie konkurencyjności obszaru i generowanie nowych miejsc pracy, między innymi poprzez tworzenie stref inwestycyjnych i kompleksowego uzbrojenia terenów pod inwestycje gospodarcze, dysponowanie zachętami dla przedsiębiorców itp. Aspekty społeczne, dostępność i atrakcyjność gospodarcza to czynniki wpływające na konkrecyjność regionu, a przede wszystkim na jakość życia i zadowolenie mieszkańców. Ich sugestie stanowią więc niezwykle istotny wkład w określenie priorytetów rozwojowych obszaru planowanych do umieszczenia w Strategii Rozwoju Gminy Radzymin na lata Reasumując, powyższe wyniki dają zarys oraz pewien szkielet do kreowania kierunków rozwojowych oraz konstruowania listy przedsięwzięć do realizacji w perspektywie do 2024 roku wraz z prognozą do 2030 roku. Na podstawie przeprowadzonej ankietyzacji wśród mieszkańców, diagnozy społecznogospodarczej i warsztatów strategicznych z udziałem przedstawicieli: Urzędu Miasta i Gminy Radzymin, jednostek organizacyjnych Gminy Radzymin, przedstawicieli sektora społecznego, gospodarczego oraz lokalnej społeczności zidentyfikowano katalog problemów i wachlarz potrzeb będących podstawą do zmian i kształtowania zrównoważonego rozwoju do 2024 roku. Na podstawie przeprowadzonych analiz dokonano identyfikacji potrzeb w następujących obszarach: ZDROWIE, POMOC SPOŁECZNA; RYNEK PRACY, PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ, BEZROBOCIE, DEMOGRAFIA; INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO; EDUKACJA, SPORT, REKREACJA; TURYSTYKA, KULTURA I DZIEDZICTWO KULTUROWE. 132

135 OBSZAR 1 ZDROWIE I POMOC SPOŁECZNA konieczność poprawy bazy infrastrukturalnej oraz doposażenia placówek ochrony zdrowia; potrzeba zwiększenia dostępności do podstawowej oraz specjalistycznej opieki zdrowotnej; konieczność poprawy profilaktyki zdrowotnej skierowanej na promocję i ochronę zdrowia oraz ograniczenie zachorowań na choroby cywilizacyjne: choroby układu krążenia, nowotwory, choroby układu oddechowego itp.; potrzeba promowania zdrowego stylu życia, ograniczenie społecznych nierówności w zdrowiu; potrzeba zwiększenia dostępności do punktów medycznych (głównie stomatologicznych) w placówkach edukacyjnych oraz promujących i rozpowszechniających profilaktykę zdrowotną wśród dzieci i młodzieży; potrzeba społeczna dotycząca kreowania i wdrażania profilaktycznych programów zdrowotnych dla dzieci i młodzieży; potrzeba wdrożenia efektywnej promocji zdrowia w celu ograniczenia niekorzystnej epidemiologii w zakresie: cukrzycy, otyłości, chorób układu krążenia itp.; konieczność poprawy efektywności działania systemu ratownictwa medycznego w Gminie Radzymin poprzez wymianę i doposażenie zespołów ratownictwa medycznego w niezbędny sprzęt do ratowania ludzi wraz z taborem samochodowym; potrzeba utworzenia Domu Dziennej Opieki na terenie Gminy; potrzeba zwiększenia dostępności do specjalistycznego poradnictwa dla osób korzystających z pomocy społecznej; konieczność dalszego, systemowego wsparcia rozwoju kompetencji zawodowych i aktywizacji osób bezrobotnych, potrzeba rozwoju infrastruktury do świadczenia opieki medycznej, w tym rehabilitacyjno- opiekuńczej dla osób starszych; 133

136 potrzeba zwiększenia dostępności do usług rehabilitacyjnych dla osób niepełnosprawnych; potrzeba wielokierunkowego wsparcia na rzecz osób wykluczonych społecznie, głównie w obszarze aktywizacji społecznej i aktywności gospodarczej; konieczność tworzenia ośrodków terapeutyczno-rehabilitacyjnych dla osób niepełnosprawnych; potrzeba wzmocnienia współpracy w obszarze sektor publiczny a sektor organizacji pozarządowych; potrzeba wsparcia i rozwoju ekonomii społecznej; konieczność wzmocnienia i zdywersyfikowania działań społeczno-zdrowotnych w kontekście kształtujących się niekorzystnych trendów demograficznych: wzrost liczby osób w wieku poprodukcyjnym; konieczność wsparcia infrastruktury społecznej – ogólnodostępnej: świetlice, siłownie zewnętrzne itp. oraz zapewniającej pomoc medyczną, w tym rehabilitacyjną w kontekście zmieniających się trendów demograficznych; potrzeba zwiększenia dostępności do świadczeń, usług i innych form wsparcia dla osób uprawnionych ze względu na wzrost liczby gospodarstw domowych oraz osób korzystających z pomocy społecznej konieczność dalszej likwidacji barier architektonicznych w obiektach publicznych; potrzeba dywersyfikacji działań w zakresie ograniczenia i przeciwdziałania wykluczeniu społecznego; potrzeba utworzenia Uniwersytetu III wieku i innych form aktywizacji seniorów. 134

137 OBSZAR 2 RYNEK PRACY, PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ, BEZROBOCIE, DEMOGRAFIA potrzeba tworzenia zachęt infrastrukturalnych oraz fiskalnych dla przedsiębiorców; konieczność wydzielania, tworzenia oraz kompleksowego uzbrajania terenów pod inwestycje gospodarcze przyciągające nowych inwestorów i stwarzających warunki do dywersyfikacji działalności gospodarczej przez przedsiębiorców; konieczność stworzenia zróżnicowanej i kompleksowej oferty inwestycyjnej dla przedsiębiorców; konieczność dalszego obniżania stosunkowo wysokiego poziomu bezrobocia w Gminie; potrzeba tworzenia podmiotów ekonomii społecznej; konieczność zwiększenia efektywności programów aktywizacji społeczno-zawodowej dla osób bezrobotnych; potrzeba dostosowania i rozwijania kompetencji zasobów pracy do podejmowania określonej aktywności zawodowo gospodarczej; konieczność rozwoju współpracy oraz tworzenia atrakcyjnych ofert dla przedsiębiorców i zewnętrznych inwestorów; potrzeba stworzenia efektywnego systemu ukierunkowanych i zindywidualizowanych szkoleń, zwiększających wiedzę oraz kompetencje osób bezrobotnych; potrzeba zwiększenia dostępności do targowiska gminnego jako podstawowego miejsca do kształtowania rynków zbytu dla lokalnych produktów i wymiany handlowej. 135

138 OBSZAR 3 INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO obniżony stan techniczny regionalnej infrastruktury drogowej: dróg gminnych, powiatowych, wojewódzkich powodujący konieczność budowy, rozbudowy, przebudowy i modernizacji infrastruktury drogowej, ze szczególnym uwzględnieniem budowy dróg łączących strefę przemysłową, zlokalizowaną głównie w północnej części miasta (m.in. przy ul. Przemysłowej) z drogą krajową nr 8; konieczność ograniczenia ruchu kołowego w centrum miasta jako działanie skorelowane z redukcją emisji CO2; konieczność budowy, rozbudowy, przebudowy i modernizacji infrastruktury towarzyszącej przy drogach gminnych: chodników, zatoczek, oświetlenia, infrastruktury dla osób niepełnosprawnych, dla matek z dziećmi i osób starszych; potrzeba zwiększenia efektywności systemu gminnych ciągów komunikacyjnych; konieczność podniesienia poziomu bezpieczeństwa na newralgicznych połączeniach komunikacyjnych; konieczność podniesienia poziomu bezpieczeństwa publicznego poprzez budowę monitoringu wizyjnego na terenie Gminy Radzymin; potrzeba zmniejszenia kosztów operacyjnych oraz ograniczenia emisyjności gminnego systemu oświetlenia, potrzeba rozbudowy parkingów oraz utworzenia systemu Parkuj i Jedź; konieczność poprawy stanu technicznego oraz zwiększenia kubatury obiektów oświatowych, sportowych, socjalnych oraz kulturowych do potrzeb interesariuszy poprzez działania infrastrukturalne oraz doposażenie w niezbędny sprzęt, pomoce oraz zasoby dydaktyczne; konieczność zmniejszenia emisji CO 2 i innych gazów cieplarnianych na terenie Gminy Radzymin w celu poprawy jakości powietrza atmosferycznego; konieczność podniesienia efektywności energetycznej obiektów użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych; 136

139 konieczność obniżenia poziomu zanieczyszczenia powietrza spowodowanego niską emisją, głównie z indywidualnych gospodarstw domowych; konieczność zwiększenia udziału energii z odnawialnych źródeł w bilansie energetycznym Gminy poprzez montaż instalacji kolektorów słonecznych, instalację pomp ciepła, paneli fotowoltaicznych itp. – zgodnie z Planem Gospodarki Niskoemisyjnej; występowanie obszarów deficytu energii elektrycznej utrudniających rozwój gospodarczy oraz ograniczenia dla przedsiębiorców; konieczność kształtowania efektywnej polityki przestrzennej, będącej podstawą zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego obszaru; konieczność rozwoju bazy infrastrukturalnej, przeznaczonej do prowadzenia działań społecznych i zdrowotnych; konieczność rozbudowy bazy zdrowotnej, sportowej, rekreacyjnej, turystycznej oraz kulturalnej w celu zapewnienia odpowiedniej dostępności oraz jakości usług publicznych i usług ogólnodostępnych; potrzeba tworzenia ogólnodostępnych placów zabaw, siłowni zewnętrznych, boisk sportowych itp.; potrzeba zintegrowania oraz rozbudowy systemu ścieżek rowerowych w regionie, łączącego Gminę Radzymin z sąsiednimi jednostkami; konieczność rozwoju oraz usprawnienia gminnej komunikacji publicznej w celu efektywnego połączenia z większymi ośrodkami miejskimi (w tym głównie z Warszawą), a także z gminami ościennymi; konieczność wprowadzenia i promowania transportu niskoemisyjnego; potrzeba rozbudowy gminnego budownictwa mieszkalnego oraz zwiększenia dostępu do mieszkań socjalnych komunalnych i socjalnych dla osób potrzebujących systemowego wsparcia; konieczność rozbudowy sieci światłowodowej i zwiększenia dostępu do Internetu dla mieszkańców, w szczególności na terenach wiejskich; potrzeba rozwoju systemu e-usług publicznych; 137

140 potrzeba usuwania barier architektonicznych w obiektach użyteczności publicznej, ograniczających mieszkańcom dostępność do usług publicznych; konieczność budowy, rozbudowy i modernizacji infrastruktury sanitarnej, w szczególności sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz deszczowej oraz systemu przydomowych oczyszczalni ścieków; konieczność rewitalizacji, odnowy oraz rozbudowy systemu melioracji oraz retencji; potrzeba wydzielania oraz uzbrajania terenów przeznaczonych pod inwestycje dla przedsiębiorców; potrzeba usuwania azbestu jako formy pokrycia dachowego na budynkach, generującego duże zanieczyszczenie dla środowiska naturalnego; konieczność przeprowadzenia kompleksowych działań rewitalizacyjnych, na terenie miasta i gminy Radzymin w celu poprawy atrakcyjności oraz wizerunku Gminy w regionie. 138

141 OBSZAR 4 EDUKACJA, SPORT, REKREACJA konieczność poprawy stanu technicznego i dopasowania kubatury bazy infrastrukturalnej obiektów oświatowych oraz sportowych do potrzeb użytkowników wraz z koniecznością poprawy stanu wyposażenia; konieczność rozwoju bazy sportowej i rekreacyjnej ogólnodostępnej dla dzieci, młodzieży i osób dorosłych; potrzeba poprawy wyposażenia obiektów edukacyjnych w pomoce dydaktyczne; potrzeba dostosowania specjalistycznych pracowni dydaktycznych: pracowni językowych, klaso-pracowni przedmiotowych, technicznych do potrzeb uczniów i nauczycieli; konieczność rozwoju dodatkowych kompetencji i umiejętności praktycznych w sektorze edukacji zarówno wśród dzieci, młodzieży, jak i nauczycieli; potrzeba wzmocnienia metodycznego kadry nauczycielskiej; konieczność wsparcia aktywizacji i rozwijania umiejętności dzieci i młodzieży poprzez dodatkowe zajęcia pozalekcyjne, programy doszkalające, rozwijające talenty itp.; potrzeba wsparcia i dywersyfikacja systemu zajęć pozalekcyjnych (edukacja pozaformalna, formalna, zajęcia terapeutyczne itp.); konieczność rozwoju międzynarodowej współpracy instytucjonalnej dotyczącej wymiany młodzieży, organizacji praktyk oraz realizacji wspólnych projektów edukacyjno-turystyczno- kulturalnych; potrzeba zwiększenia efektywności współpracy jednostek oświatowych oraz organizacji pozarządowych; społeczna potrzeba kreowania, promowania oraz rozwijania tożsamości kulturalnej wśród dzieci i młodzieży, opartej na lokalnym i regionalnym potencjale historycznym; 139

142 potrzeba realizacji działań w zakresie podnoszenia poziomu wiedzy i świadomości ekologicznej mieszkańców, wykorzystywania OZE oraz zdrowego stylu życia: (działania promocyjne i edukacyjne, ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje); konieczność organizacji systematycznych szkoleń, warsztatów itp. pozwalających zdobywać wiedzę i praktyczne umiejętności w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy, w szczególności w jednostkach oświatowych Gminy. 140

143 OBSZAR 5 TURYSTYKA, KULTURA I DZIEDZICTWO KULTUROWE konieczność przeprowadzenia kompleksowych działań rewitalizacyjnych na terenie Gminy Radzymin; konieczność rewitalizacji obiektów dziedzictwa historycznego, kulturowego i przemysłowego w celu zwiększenia atrakcyjności turystycznej Gminy; konieczność rozbudowy ścieżek rowerowych zintegrowanych ze ścieżkami rowerowymi znajdującymi się na terenie gmin sąsiednich; konieczność poprawy stanu technicznego istniejących tras i ścieżek rowerowych; potrzeba zintegrowania oraz rozbudowy systemu tras rowerowych w regionie: Gminy Radzymin z sąsiednimi jednostkami terytorialnymi – zgodnie z kierunkiem działań zawartym w Strategii ZIT WOF: Rozwój sieci tras rowerowych na terenie Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego jak i lokalnymi potrzebami Gminy; potrzeba wypromowania oraz efektywnego wykorzystania dużego potencjału przyrodniczo-kulturalnego Gminy do kreowania marki, budowania większej rozpoznawalności w regionie i rozwoju gospodarczego obszaru; konieczność doinwestowania i efektywnego zagospodarowania turystycznej przestrzeni publicznej, w tym rozbudowa bazy turystycznej, noclegowej oraz gastronomicznej itp.; konieczność zwiększenia współpracy: międzygminnej oraz integracji działań inwestycyjnych w zakresie efektywnego wykorzystania potencjału turystycznego oraz dziedzictwa kulturowego regionu; konieczność opracowania nowoczesnych form prezentacji oferty turystycznokulturalnej do promocji Gminy i regionu profesjonalizacja oferty; konieczność rozwoju narzędzi do promocji turystycznej Gminy, typu: przewodniki, wirtualne trasy turystyczne, strony internetowe, prezentacje, oznakowanie zabytków, wizualizacje itp.; potrzeba renowacji lokalnych miejsc pamięci i pomników przyrody; potrzeba zewidencjonowania lokalnego dziedzictwa kulturalnego; potrzeba promocji kultury oraz zwiększania świadomości historyczno-kulturalnej mieszkańców Gminy poprzez organizację spotkań, eventów, spektakli, tworzenie wiosek tematycznych, kreowanie inicjatyw z aktywnym udziałem społecznym (integracja mieszkańców, współpraca z organizacjami społecznymi); 141

144 potrzeba zwiększenia promocji kultury na terenach wiejskich; potrzeba dalszego rozwoju współpracy międzynarodowej w obszarze kultury, turystyki i ochrony środowiska Analiza SWOT Mocne strony KOMUNIKACJA, POŁOŻENIE: Bliska lokalizacja Gminy Radzymin względem Warszawy; Umieszczenie Gminy w Warszawskim Obszarze Funkcjonalnym; Obecność Gminy Radzymin w Obszarze Metropolitalnym Warszawy; Bardzo dobra dostępność komunikacyjna; Dostęp do drogi krajowej nr S8 oraz drogi wojewódzkiej nr 635. FINANSE: Stabilna sytuacja finansowa Gminy; Korzystne ceny gruntów (niskie) dla potencjalnych inwestorów oraz mieszkańców. ŚRODOWISKO I KULTURA: Duży potencjał turystyczny i przyrodniczy: Zalew Zegrzyński, rzeki Rządza, Cienka, Czarna oraz Starorzecze Bugu, Warszawski Obszaru Chronionego Krajobrazu, pomniki przyrody, użytki ekologiczne, Rozpoznawalny i znaczący potencjał historyczny oraz zabytkowy, w szczególności na terenie miasta Radzymin; Potencjał do rozwoju OZE. Słabe strony KOMUNIKACJA: Wzmożony ruch kołowy, w szczególności samochodów ciężarowych przemieszczających się w obszarze miejskim; Brak tzw. inteligentnych systemów zarządzania ruchem korzystnie wpływających na płynność ruchu kołowego oraz przyczyniających się do redukcji emisji pyłów, gazów cieplarnianych i hałasu i degradacji infrastruktury drogowej; Brak bezpośredniego połączenia kolejowego z Warszawą. INFRASTRUKTURA: Niska jakość gminnej infrastruktury drogowej, w tym również infrastruktury towarzyszącej przy gminnych odcinkach drogowych; Braki w infrastrukturze wodnokanalizacyjnej, szczególnie na obszarach wiejskich; Niewydolny system odprowadzania wód opadowych; Zdegradowana, zaniedbana i wymagająca kompleksowej rewitalizacji przestrzeń miasta i gminy, występowanie terenów poprzemysłowych; Mała liczba miejsc parkingowych; Występowanie barier funkcjonalno – 142

145 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ, RYNEK PRACY, BEZROBOCIE: Korzystne trendy demograficzne: wzrost liczby mieszkańców oraz prognoza na najbliższe lata; Wzrost liczby podmiotów gospodarczych, wzrastająca liczba osób pracujących, rozwój sektora MSP, Systematycznie spadająca liczba bezrobotnych oraz stopa bezrobocia, Wolne tereny pod inwestycje gospodarcze; Obecność targowiska miejskiego. ZDROWIE: Zabezpieczenie medyczne funkcjonowanie Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Radzyminie, Centrum Medycznego im. Bitwy Warszawskiej 1920 roku oraz innych przychodni. INFRASTRUKTURA KOMUNALNA: Sukcesywne porządkowanie gospodarki wodno-ściekowej; Zmodernizowana oraz dostosowana do wymogów europejskich oczyszczalnia ścieków, która posiada duże zapasy przepustowości ścieków komunalnych w aspekcie wzrostu liczby mieszkańców Gminy. SEKTOR SPOŁECZNY: Stosunkowo duża liczba organizacji pozarządowych; Duży potencjał rozwojowy sektora społecznego. przestrzennych; Bariery architektoniczne w obiektach użyteczności publicznej; Zły stan techniczny obiektów zabytkowych; Słabo rozwinięty system e-usług publicznych i dostępności do Internetu, Wymagająca doinwestowania oraz rozbudowy infrastruktura oświatowa oraz sportowa. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ, RYNEK PRACY, POMOC SPOŁECZNA: Stosunkowo wysoki poziom bezrobocia; Ukryte bezrobocie w rolnictwie; Duży odsetek gospodarstw domowych korzystających z pomocy społecznej; Niewykorzystane tereny pod inwestycje gospodarcze dla przedsiębiorców. ŚRODOWISKO, PRZYRODA: Zanieczyszczenie powietrza i środowiska glebowo- wodnego; Przekroczenie emisji pyłów w strefie mazowieckiej, do której należy Gmina Radzymin; Obecność terenów zalewowych; Wysoki poziom wód gruntowych, mało efektywny system melioracji; Niska efektywność energetyczna obiektów użyteczności publicznej oraz niska emisja w indywidualnych gospodarstwach domowych; Niskie wykorzystanie OZE w Gminie; Duża ilość pokryć dachowych wykonanych z materiałów zawierających azbest; Występujące na terenie Gminy niekontrolowane składowiska odpadów, negatywnie wpływających na środowisko naturalne oraz wizerunek obszaru. 143

146 Szanse ROZWÓJ MAKROEKONOMICZNY: Możliwości do rozwoju społeczno – gospodarczego w ramach ZIT WOF, Zrównoważony rozwój w ramach Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego (WOF) oraz Obszaru Metropolitalnego Warszawskiego (OMW). FINANSE: Nowy okres budżetowania w ramach UE; Racjonalna gospodarka finansowa Gminy, dająca szanse na zapewnienie wkładu własnego dla projektów inwestycyjnych. KOMUNIKACJA: Budowa drogi ekspresowej S8 na odcinku węzeł Marki węzeł Radzymin Płd; Rozwój idei SMART CITIES, Gminy ECO, innowacyjnej, otwartej na rozwój i wewnętrzną komunikację również z warszawskim metrem; Promocja proekologicznych rozwiązań w gospodarce poprzez wspieranie rozwoju elektromotoryzacji czyli tzw. idei e-mobility, która może istotnie wpłynąć na poprawę środowiska naturalnego poprzez redukcję spalin i hałasu; Efektywne wykorzystanie linii kolejowej jako alternatywy dla ruchu kołowego w aspekcie korzystnego połączenia z Metrem przystanek Dworzec Gdański; Systematyczna poprawa jakości i rozbudowa infrastruktury drogowej Zagrożenia DEMOGRAFIA: Niekorzystnie kształtujący się trend demograficzny: wzrost liczby osób w wieku poprodukcyjnym. FINANSE: Nakładanie dodatkowych zadań dla samorządu gminnego przez administrację rządową – bez pokrycia finansowego; Prognozowany zwiększony popyt na opiekę społeczną, w tym senioralną. KOMUNIKACJA, POŁOŻENIE: Zwiększenie ruchu kołowego wpływające negatywnie na środowisko naturalne (zwiększenie emisji CO2 do atmosfery), na komfort i jakość życia oraz atrakcyjność miejsca zamieszkania i bezpieczeństwo publiczne; Rosnące rozproszenie zabudowy mieszkalnej; Utrzymanie roli Radzymina jako sypialni dla pracujących w Warszawie. PRZYRODA, ŚRODOWISKO: Mało efektywna gospodarka wodna dotycząca regulacji wałów przeciwpowodziowych, systemu melioracji i retencji itp.; Zagrożenie powodziowe, zalewowe; Utrudnienie rozwoju gospodarczego na obszarach deficytu energii elektrycznej; Wysokie koszty energii i życia wynikające z pakietu klimatycznego ; Przyrost ilości wytwarzanych odpadów w związku ze zwiększającą się liczbą mieszkańców; Występowanie niekontrolowanych składowisk odpadów negatywnie 144

147 wpływająca na zwiększenie dostępności, płynności i bezpieczeństwa w ruchu drogowym. INFRASTRUKTURA: Poprawa jakości oraz rozbudowa bazy infrastrukturalnej obiektów oświatowych, sportowych, społecznych, rekreacyjnych oraz kulturalnych; Poprawa bezpieczeństwa publicznego poprzez zintegrowany monitoring wizyjny oraz energooszczędne oświetlenie; Rozwój budownictwa komunalnego i socjalnego; Rozwój e-usług oraz zwiększenie dostępności do szerokopasmowego Internetu, tworzenie ogólnodostępnych sieci wi-fi. wpływających na środowisko naturalne oraz wizerunek Gminy. ASPEKTY SPOŁECZNE ORAZ TOŻSAMOŚĆ REGIONALNA: Dalsze rozwarstwienie społecznogospodarcze; Dysproporcje w dochodach mieszańców; Dziedziczenie negatywnych zachowań społecznych; Duży i systematyczny napływ ludności z Warszawy negatywnie wpływający na procesy integracyjne i budowanie tożsamości regionalnej Gminy. DEMOGRAFIA: Systematyczny przyrost ludności; Wzrastająca liczba dzieci w placówkach przedszkolnych, szkołach podstawowych oraz gimnazjalnych. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ: Aktywna polityka gospodarcza i społeczna Gminy; Tworzenie oraz uzbrojenie terenów pod inwestycje gospodarcze; Racjonalna gospodarka przestrzenna Gminy; Rozwój przedsiębiorczości; Stworzenie Centrum Wspierania Przedsiębiorczości, jako miejsca ułatwiającego rozpoczynanie i rozwój działalności gospodarczej; Systematycznie zmniejszanie się liczby osób bezrobotnych; Zwiększenie wykorzystanie innowacji do rozwoju sektora prywatnego. 145

148 GOSPODARKA NISKOEMISYJNA, OCHRONA ŚRODOWISKA: Rozwój gospodarki niskoemisyjnej: poprzez między innymi realizację głębokiej modernizacji energetycznej obiektów użyteczności publicznej, instalację energooszczędnego oświetlenia, likwidację niskiej emisji, wdrożenie transportu niskoemisyjnego itp. Podniesienie świadomości z zakresu ochrony środowiska i ekologii poprzez wdrożenie kompleksowych i różnorodnych działań edukacyjnych oraz promocyjnych, Poprawa jakości powietrza atmosferycznego; Zwiększenie wykorzystania OZE w obiektach użyteczności publicznej oraz podmiotach prywatnych i indywidualnych gospodarstwach domowych; Systematycznie usuwanie azbestu z terenu Gminy. PRZESTRZEŃ, PRZYRODA, TURYSTYKA: Kompleksowa rewitalizacja wybranych obszarów miasta i gminy, w tym nadanie nowych funkcji społecznogospodarczych obszarom zdegradowanym; Utworzenie w centrum miasta miejsca posiadającego własną tożsamość oraz charakter, tj. czytelnej tkanki z funkcjami centrotwórczymi, atrakcyjnego dla inwestorów, mieszkańców, turystów; Zwiększenie liczby oraz zintegrowanie ścieżek i tras rowerowych zarówno na terenie Gminy, jak i z gminami ościennymi; Rozbudowa i modernizacja ścieżek, 146

149 szlaków pieszych i rowerowych, w tym szlaków turystycznych, rekreacyjnych oraz historycznych; Rozwój zintegrowanej oferty turystyczno-kulturalnej Gminy; Efektywna promocja gospodarcza i turystyczna regionu poprzez opracowanie przewodników turystycznych, folderów, reklamówek, map w wersji 3D, kodów QR oraz innowacyjnych rozwiązań informatycznych umożliwiających między innymi wirtualne zwiedzanie; Wzrost znaczenia turystyki w gospodarce krajowej i tworzeniu PKB, ZDROWIE, POMOC SPOŁECZNA: Rozwój profilaktyki zdrowotnej w Gminie Radzymin, Rozwój infrastruktury przyjaznej dla osób niepełnosprawnych, dzieci oraz matek z wózkami, m.in. poprzez ławki, przewijaki, toalety itp., Kompleksowa aktywizacja społecznogospodarcza mieszkańców, grup zdefaworyzowanych, wykluczonych społecznie, niepełnosprawnych poprzez m.in. rozwój ekonomii społecznej produktów i usług lokalnych, nauki dawnych zawodów, stworzenie Uniwersytetu III wieku itd.. EDUKACJA: Rozwijanie zdolności i talentów wśród uczniów poprzez tworzenie planu dodatkowych zajęć o charakterze edukacyjnym i rozwojowym, Budowanie wykwalifikowanych zasobów pracy; WSPÓŁPRACA, PARTYCYPACJA SPOŁECZNA: Efektywna współpraca 147

150 międzysektorowa na poziomie gminnym, powiatowym, wojewódzkim i innym; Tworzenie i rozwój różnych form i narzędzi partycypacji społecznej i obywatelskiej Analiza potencjału jakości życia Potencjał obszaru Gminy, który wpływa bezpośrednio na potencjał życia mieszkańców tworzy wiele czynników społeczno- gospodarczych. Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez Główny Urząd Statystyczny czego efektem jest opracowanie pod nazwą: Jakość życia w Polsce Edycja 2020r. do elementów oceny jakości życia zaliczamy 9 czynników. Źródło: Jakość życia w Polsce, Edycja 2020, GUS. 148

151 Na bazie wskazanego wyżej opracowania dokonano analizy czynników mających wpływ na ocenę jakości życia w Gminie Radzymin: bliska lokalizacja względem Warszawy, która generuje i daje miejsca pracy dla mieszkańców Gminy; przynależność do Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego, w ramach którego będą dywersyfikowane powiązania społeczno-gospodarcze wewnątrz obszaru; zintegrowana polityka projektowa zawarta w Strategii ZIT WOF, w ramach której Gmina Radzymin będzie realizowała projekty inwestycyjne i nieinwestycyjne; obecność w Obszarze Metropolitalnym Warszawy poprzez rozwój i powiązania wewnętrzne dotyczące sfery gospodarczej, społecznej, kulturalnej, sportowej, turystycznej, zdrowotnej, publicznej; rosnąca aktywność gospodarcza mieszkańców Gminy widoczna poprzez wzrost liczby nowych podmiotów gospodarczych, mechanizmy wspierające nowych przedsiębiorców, preferencyjne warunki na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz bliską lokalizację Warszawy i włączenie do Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego, które pozwalają budować rynek zbytu i popyt na usługi i towary; zmniejszające się bezrobocie daje korzystny wydźwięk dla ogółu mieszkańców oraz zmniejsza koszty generowane na pomoc społeczną; korzystne trendy demograficzne, szczególnie w grupie osób w wieku produkcyjnym, obrazujące obecny i przyszły potencjał kapitału ludzkiego w Gminie; stanowi to potencjał do dalszego rozwoju społeczno-gospodarczego; dodatni przyrost naturalny kształtuje Gminę jako przyjazną dla ludzi młodych i przedsiębiorczych; zawarte w Strategii działania do realizacji będą służyły zapewnieniu dogodnych warunków do rozwoju oraz dostępności do usług publicznych; korzystna sytuacja finansowa Gminy Radzymin stanowi podstawę do kształtowania efektywnej polityki inwestycyjnej, z której korzyści bezpośrednio będą czerpali mieszkańcy; plany inwestycyjne dotyczące rozbudowy infrastruktury technicznej, w tym drogowej o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym, sieci kanalizacji sanitarnej, 149

152 wodociągowej i deszczowej oraz sieci szerokopasmowej – stanowiące szansę na podniesienie konkurencyjności obszaru i kształtowanie zrównoważonego rozwoju regionu; szybki i łatwy dostęp do nauki, kultury i sztuki o znaczeniu ponadregionalnym bliska lokalizacja Warszawy daje mieszkańcom możliwość do korzystania z oferty dużych ośrodków miejskich; dobra dostępność do szkolnictwa wyższego, obiektów kulturalnych, specjalistycznej opieki medycznej gwarantuje kompleksowe zapewnienie podstawowych potrzeb dla mieszkańców Gminy; dobra dostępność do transportu publicznego oraz placówek usługowo handlowych, korzystnie wpływająca na ocenę jakości życia przez mieszkańców Gminy; duży potencjał przyrodniczy, obecność terenów zielonych, dostęp do zasobów wodnych – daje szanse do aktywnego wypoczynku i spędzania wolnego czasu na łonie natury; ochrona środowiska poprzez wdrażanie gospodarski niskoemisyjnej. III. Rozwój strategiczny w latach z projekcją do 2030 roku Podczas prac nad opracowaniem Strategii Rozwoju Gminy Radzymin na lata władze Gminy, przedstawiciele jednostek organizacyjnych, przedsiębiorcy oraz mieszkańcy uczestniczący w warsztatach strategicznych podczas formułowania strategicznych celów rozwoju, a następnie planowanych działań, kierowali się zasadą zrównoważonego rozwoju, którą uznano za podstawową zasadę warunkującą rozwój gospodarczy i społeczny. Na podstawie przeprowadzonej analizy potrzeb, diagnozy społeczno-gospodarczej, analizy SWOT oraz propozycji z kart projektów opracowano katalog celów rozwoju Gminy Radzymin zgodnie z następującą metodologią: Poziom I Wizja rozwoju Gminy, określająca pożądany stan przyszłości Gminy na koniec założonego horyzontu czasowego strategii. Poziom II – Misja rozwoju Gminy, wyrażająca syntetyczną deklarację interesariuszy, określająca zasadnicze kierunki dalszego rozwoju regionu. Trafnie określona misja 150

153 umożliwia skoncentrowanie wysiłków planistycznych i realizacyjnych na określonej grupie celów i kierunków działań. Poziom III Cele strategiczne, będące uszczegółowieniem generalnego celu kierunkowego (misji rozwoju). Wskazują one priorytetowe dziedziny zaspokajania potrzeb mieszkańców Gminy. Poziom IV – Cele operacyjne, będące uszczegółowieniem celów strategicznych. Są one formułowane jako cele funkcjonalne, tzn. wyrażające pożądane potrzeby, które powinny być zaspokojone w określonym horyzoncie czasu, czyli do 2024 roku. 1. Wizja i misja Strategii 1.1. Wizja i misja Strategii Rozwoju Gminy Radzymin WIZJA GMINY: Gmina Radzymin nowoczesna i innowacyjna, z bardzo dobrymi warunkami dla rozwoju przedsiębiorczości i życia mieszkańców MISJA GMINY: Wzmocnienie i efektywne wykorzystanie potencjału społeczno gospodarczego oraz walorów przyrodniczych i kulturowych a także skuteczna współpraca międzysektorowa, przy jednoczesnym zachowaniu zrównoważonego rozwoju, to podstawa do poprawy jakości życia mieszkańców Gminy Radzymin 1.2. Cele strategiczne i operacyjne Cele strategiczne zostały wyznaczone przy zachowaniu pełnej komplementarności i spójności ze Strategią Rozwoju Województwa Mazowieckiego do 2030, Innowacyjne Mazowsze, Strategią Rozwoju ZIT WOF oraz Strategią Rozwoju Obszaru Metropolitalnego Warszawy oraz dokumentami strategicznym na poziomie regionalnym, które stanowiły podstawę do skonstruowania polityki rozwojowej Gminy Radzymin. 151

154 Struktura celów strategicznych oparta została na 5 obszarach wyznaczonych w cytowanych wyżej Strategiach. Każdy z obszarów wzajemnie się uzupełnia i tworzy spójną wizję rozwoju obszaru. Wyznaczone 5 celów strategicznych koreluje również z obszarami wyznaczonymi na poziomie analizy potrzeb. Źródło: opracowanie własne 152

155 CEL STRATEGICZNY 1 wpisujący się w obszar: Przestrzeń i transport oraz środowisko i energetykę: Kreowanie gospodarki niskoemisyjnej oraz poprawa bazy infrastrukturalnej obiektów publicznych, stanu infrastruktury sanitarnej i drogowej w celu zwiększenia dostępności i spójności terytorialnej regionu, bezpieczeństwa mieszkańców, turystów, przedsiębiorców przy jednoczesnym poszanowaniu środowiska naturalnego. CEL STRATEGICZNY 2 wpisujący się w obszar: Społeczeństwo: Zwiększenie dostępności do opieki zdrowotnej i społecznej poprzez poprawę bazy infrastrukturalnej, rozwój profilaktyki zdrowotnej, programy kompleksowej aktywizacji dzieci, młodzieży, osób dorosłych, seniorów, niepełnosprawnych oraz wykluczonych społecznie. CEL STRATEGICZNY 3 wpisujący się w obszar: Gospodarkę: Podniesienie poziomu konkurencyjności społeczno-ekonomicznej Gminy Radzymin poprzez zintegrowane działania związane z rozwojem i efektywnym wykorzystaniem potencjału obszaru do rozwoju przedsiębiorczości, rolnictwa, budowania wykwalifikowanych zasobów pracy oraz dywersyfikacji lokalnych działalności gospodarczych. CEL STRATEGICZNY 4 wpisujący się w obszar: Kulturę i turystykę: Wielofunkcyjne wykorzystanie obszaru do rozwoju kultury, turystyki i rekreacji oraz promowanie dziedzictwa kulturowego, historycznego i przyrodniczego regionu, jako elementu do budowania atrakcyjnego wizerunku Gminy i poprawy jakości życia mieszkańców. CEL STRATEGICZNY 5 wpisujący się w obszar: Społeczeństwo: Zapewnienie odpowiednich warunków do rozwoju edukacji, sportu, kompetencji i umiejętności społeczeństwa w celu budowania kapitału społecznego oraz nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy i doświadczeniu. 153

156 Cele strategiczne zostały uszczegółowione poprzez cele operacyjne, które wsparto działaniami służącymi osiągnięciu założeń wskazanych na poziomie strategicznym. Cel strategiczny 1 Kreowanie gospodarki niskoemisyjnej oraz poprawa bazy infrastrukturalnej obiektów publicznych, stanu infrastruktury sanitarnej i drogowej w celu zwiększenia dostępności i spójności terytorialnej regionu, bezpieczeństwa mieszkańców, turystów, przedsiębiorców przy jednoczesnym poszanowaniu środowiska naturalnego Cele operacyjne poprawa stanu technicznego regionalnej infrastruktury drogowej, w tym również ścieżek i dróg rowerowych; rozwój powiązań komunikacyjnych w regionie; rozwój i poprawa jakości infrastruktury towarzyszącej przy odcinkach drogowych oraz dostosowanie do potrzeb osób niepełnosprawnych, osób starszych i matek z dziećmi; poprawa płynności ruchu kołowego; redukcja ruchu kołowego pojazdów ciężkich z centrum miasta, zwiększenie bezpieczeństwa na newralgicznych połączeniach komunikacyjnych; promowanie transportu niskoemisyjnego; poprawa bezpieczeństwa publicznego; obniżenie emisyjności gospodarki; uporządkowanie systemu gospodarki wodno-ściekowej oraz kanalizacji deszczowej; zwiększenie dostępności do obiektów użyteczności publicznej poprzez systematycznie usuwanie barier architektonicznych; zwiększenie liczby miejsc do parkowania oraz stworzenie systemu Parkuj i Jedź; poprawa jakości bazy infrastrukturalnej obiektów oświatowych, sportowych, socjalnych oraz kulturowych; zmniejszenia emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych na terenie Gminy Radzymin w celu poprawy jakości powietrza atmosferycznego; zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza oraz środowiska glebowo-wodnego; zwiększenie efektywności energetycznej obiektów użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych; zwiększenie wykorzystania technologii odnawialnych źródeł energii na terenie Gminy Radzymin; efektywne usuwanie niskiej emisji lokalnych kotłowni węgłowych ; kształtowanie efektywnej polityki przestrzennej Gminy; poprawa dostępności oraz jakości do bazy zdrowotnej, sportowej, rekreacyjnej, turystycznej oraz kulturalnej; zwiększenie gminnej, ogólnodostępnej bazy rekreacyjno – sportowej przeznaczonej dla dzieci, młodzieży oraz dorosłych: place zabaw, siłownie zewnętrzne, boiska itp.; poprawa atrakcyjności obszaru poprzez oznakowanie oraz rozbudowę systemu ścieżek rowerowych; zwiększenie dostępności do gminnych zasobów mieszkaniowych, w tym budownictwa komunalnego i socjalnego; zwiększenie dostępności do sieci światłowodowej oraz szerokopasmowego internetu; zwiększenie dostępności usług publicznych na obszarze Gminy oraz w powiązaniu z WOF, zrównoważone gospodarowanie wodami opadowymi, zwiększenie efektywności systemu melioracji oraz retencji; tworzenie nowych, uzbrojonych terenów przeznaczonych pod inwestycje dla przedsiębiorców; 154

157 efektywne usuwanie azbestu z budynków na terenie Gminy; efektywne zagospodarowanie przestrzeni publicznej poprzez kompleksowe działania rewitalizacyjne, w obrębie miasta i gminy Radzymin, w celu ożywienia społecznogospodarczego Gminy. KIERUNKI DZIAŁAŃ 1. Przebudowa, budowa i remont gminnych dróg publicznych i rozwój sieci dróg lokalnych. 2. Budowa infrastruktury towarzyszącej przy odcinkach drogowych. 3. Rozwój dróg rowerowych – budowa różnych typów dróg rowerowych, ścieżek rowerowych, miejsc parkingowych dla rowerów itp. 4. Rozwój i modernizacja transportu publicznego. 5. Wdrożenie innowacyjnych rozwiązań w transporcie: budowa inteligentnych systemów transportowych, zarządzanie mobilnością itp. 6. Rozbudowa i modernizacja systemu gospodarki wodno-ściekowej, w tym kanalizacji sanitarnej wraz z budową przydomowych oczyszczalni ścieków. 7. Budowa monitoringu gminnego. 8. Rozbudowa i modernizacja oświetlenia dróg i ulic. 9. Budowa oraz montaż elementów likwidujących bariery architektoniczne. 10. Budowa nowych parkingów oraz systemu Parkuj&Jedź. 11. Budowa, rozbudowa, modernizacja oraz doposażenie bazy infrastrukturalnej obiektów oświatowych, sportowych, turystycznych, socjalnych, zdrowotnych oraz kulturowych. 12. Kompleksowa modernizacja obiektów użyteczności publicznej na terenie Gminy Radzymin. 13. Instalacja odnawialnych źródeł energii na obiektach publicznych oraz obiektach prywatnych. 14. Wymiana oświetlenia na energooszczędne. 15. Likwidacja lokalnych kotłowni węglowych. 16. Kompleksowa rewitalizacja oraz zagospodarowanie i odnowienie przestrzeni publicznych w Gminie. 17. Rozbudowa gminnej, ogólnodostępnej bazy przeznaczonej dla dzieci, młodzieży oraz dorosłych: place zabaw, siłownie zewnętrzne, boiska itp. 18. Aktualizacja i dostosowanie dokumentów planistycznych do potrzeb społeczno-gospodarczych Gminy. 19. Budowa nowych i oznakowanie istniejących ścieżek rowerowych oraz szlaków turystycznych pieszych i rowerowych. 20. Rozbudowa gminnych zasobów mieszkaniowych, w tym budownictwa komunalnego i socjalnego. 21. Budowa sieci światłowodowej oraz możliwości dostępu do szybkiego Internetu. 22. Wdrożenie systemu e-usług publicznych w powiązaniu z WOF. 23. Realizacja programu niezbędnych inwestycji odwodnieniowych. 24. Budowanie i kształtowanie zrównoważonego systemu gospodarowania wodami opadowymi. 25. Optymalizacja gospodarki i zarządzania wodami opadowymi i roztopowymi, w tym budowa systemu działań przeciwpowodziowych na obszarach zurbanizowanych. 26. Kompleksowe uzbrajanie terenów pod inwestycje dla przedsiębiorców. 27. Usuwanie azbestu z budynków na terenie Gminy. 28. Działanie promocyjne i edukacyjne z zakresu ochrony środowiska, ekologii, zdrowia, transportu publicznego. 155

158 Cel strategiczny 2 Zwiększenie dostępności do opieki zdrowotnej i społecznej poprzez poprawę bazy infrastrukturalnej, rozwój profilaktyki zdrowotnej, programy kompleksowej aktywizacji dzieci, młodzieży, osób dorosłych, seniorów, niepełnosprawnych oraz wykluczonych społecznie Cele operacyjne poprawa bazy infrastrukturalnej oraz wyposażenia placówek zdrowotnych i społecznych w celu zwiększenia dostępności oraz jakości do oferowanych usług; systematycznie dostosowywanie bazy społecznej oraz usług do zmieniających się trendów demograficznych; zwiększenie dostępności pod podstawowej i specjalistycznej opieki medycznej; efektywne wdrażanie profilaktyki zdrowotnej wśród dzieci, młodzieży oraz mieszkańców; promocja zdrowia wśród dzieci, młodzieży i mieszkańców; poprawa efektywności działania systemu ratownictwa medycznego w Gminie Radzymin; rozwój specjalistycznego poradnictwa społecznego; zwiększenie dostępności do usług rehabilitacyjnych; rozwój systemowego wsparcia w zakresie rozwoju kompetencji zawodowych i aktywizacji osób bezrobotnych; aktywizacja osób wykluczonych społecznie, głównie w obszarze społeczno- ekonomicznym; zmniejszenie nierówności społecznych; wzmocnienie współpracy w obszarze sektor publiczny a sektor organizacji pozarządowych; rozwój i wsparcie ekonomii społecznej jako czynnika aktywizującego mieszkańców, w szczególności osób zagrożonym wykluczeniem społecznym. KIERUNKI DZIAŁAŃ 1. Inwestycje oraz doposażenie placówek ochrony zdrowia oraz pomocy społecznej. 2. Realizacja programów profilaktycznych dotyczących promocji i ochrony zdrowia. 3. Tworzenie warunków do rozwoju usług rehabilitacyjnych oraz specjalistycznego poradnictwa społecznego. 4. Wdrażanie projektów z zakresu rozwoju umiejętności i kompetencji oraz aktywizacji osób bezrobotnych. 5. Wdrażanie programów, przedsięwzięć, spotkań, szkoleń aktywizujących mieszkańców, osoby wykluczone społeczne, seniorów, niepełnosprawnych itp. 6. Realizacja partnerskich projektów opartej na współpracy międzysektorowej i instytucjonalnej. 7. Wsparcie ekonomii społecznej. 156

159 Cel strategiczny 3 Podniesienie poziomu konkurencyjności społeczno-ekonomicznej Gminy Radzymin poprzez zintegrowane działania związanie z rozwojem i efektywnym wykorzystaniem potencjału obszaru do rozwoju przedsiębiorczości, rolnictwa, budowania wykwalifikowanych zasobów pracy oraz dywersyfikacji lokalnych działalności gospodarczych Cele operacyjne podniesienie poziomu przedsiębiorczości w Gminie; tworzenie nowych miejsc pracy; zmniejszenie poziomu bezrobocia; wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw w regionie; promowanie i rozwój przedsiębiorczości, w szczególności poprzez ułatwianie gospodarczego wykorzystania nowych pomysłów oraz sprzyjaniu tworzeniu nowych firm; wzmocnienie atrakcyjności gospodarczej Gminy poprzez stworzenie warunków do inwestowania dla obecnych i nowych przedsiębiorców przyczyniających się do wzrostu liczby nowych miejsc pracy i ograniczeniu bezrobocia; tworzenie i skuteczne wdrażanie zachęt fiskalnych dla podmiotów prywatnych; wzmocnienie i dywersyfikacja współpracy i kooperacji w obszarze Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego oraz Obszaru Metropolitalnego Warszawy; aktywna promocja gospodarcza Gminy; zwiększenie dostępności do programów szkoleń oraz programów aktywizacji społecznozawodowej dla osób bezrobotnych; efektywne budowanie kompetencji zasobów pracy w powiązaniu z potrzebami przedsiębiorców jak i rynku pracy na obszarze WOF; stwarzanie warunków do rozwoju lokalnej przedsiębiorczości; rozwój kompetencji zasobów pracy; rozwijanie przedsiębiorczości i alternatywnej działalności gospodarczej wzmacniających konkurencyjność ekonomiczną Gminy; poprawa i wzmocnienie efektywności działalności rolniczej poprzez intensyfikację produkcji, tworzenie warunków do rozwoju przetwórstwa oraz działania dostosowawcze. KIERUNKI DZIAŁAŃ 1. Promocja gospodarcza Gminy Radzymin w powiązaniu z WOF poprzez targi, sympozja, oferty, foldery, wyjazdy studyjne itp. 2. Zbudowanie atrakcyjnej oferty gospodarczej Gminy Radzymin. 3. Wydzielanie i uzbrajanie terenów pod inwestycje gospodarcze dla przedsiębiorców. 4. Aktywizacja i wsparcie szkoleniowe dla bezrobotnych. 5. Programy doradztwa edukacyjno-zawodowego. 6. Inwestycje rozwojowe przedsiębiorstw. 7. Wsparcie instytucjonalne do rozwoju nowych działalności gospodarczych: centra przedsiębiorczości itp. 8. Wsparcie i specjalizacja rolnictwa. 157

160 Cel strategiczny 4 Wielofunkcyjne wykorzystanie obszaru do rozwoju kultury, turystyki i rekreacji oraz promowanie dziedzictwa kulturowego, historycznego i przyrodniczego regionu jako elementu do budowania atrakcyjnego wizerunku Gminy i poprawy jakości życia mieszkańców Cele operacyjne efektywne wykorzystanie potencjału przyrodniczego do rozwoju atrakcyjności turystycznej Gminy Radzymin; atrakcyjne zagospodarowanie oraz rewitalizacja przestrzeni publicznej w celu ożywienia społeczno-gospodarczego Gminy; rozwój systemu ścieżek rowerowych; efektywna i skuteczna promocja potencjału przyrodniczo-kulturalnego Gminy do kreowania marki, budowania większej rozpoznawalności w regionie i rozwoju gospodarczego obszaru; rozwój współpracy międzygminnej w zakresie rozwoju kultury i turystyki; aktywna promocja turystyczna i kulturalna regionu; poprawa stanu technicznego oraz odnowienie wartości historycznej zabytkowych obiektów i lokalnych miejsc pamięci oraz pomników przyrody; zwiększanie świadomości historyczno-kulturalnej mieszkańców Gminy. KIERUNKI DZIAŁAŃ 1. Budowa, rozbudowa, oznakowanie oraz integracja systemu ścieżek rowerowych w Gminie Radzymin, w tym w powiązaniu z obszarem WOF. 2. Zbudowanie atrakcyjnej, innowacyjnej oferty turystyczno-kulturalnej regionu niezbędnej do kreowania marki, budowania większej rozpoznawalności Gminy i rozwoju gospodarczego obszaru. 3. Działania rewitalizacyjne, w tym inwestycyjne związanie z renowacją zabytkowych obiektów, pomników przyrody, lokalnych miejsc pamięci itp. 4. Partnerskie programy współpracy w obszarze kultury i turystyki. 5. Doinwestowanie i efektywne zagospodarowania turystycznej przestrzeni publicznej, w tym rozbudowa bazy turystycznej, noclegowej oraz gastronomicznej itp. 6. Przedsięwzięcia z zakresu zwiększenia świadomości historyczno-kulturalnej i tożsamości narodowej mieszkańców Gminy poprzez organizację spotkań, eventów, spektakli, tworzenie wiosek tematycznych, kreowanie inicjatyw z aktywnym udziałem społecznym (integracja mieszkańców, współpraca z organizacjami społecznymi). 7. Zadania dotyczące kultywowania tradycji i ochrona zasobów dóbr kultury ( świadectw kultury materialnej i duchowej). 8. Zagospodarowanie rekreacyjno turystyczne Zalewu Zegrzyńskiego. 9. Stworzenie warunków dla rozwoju turystyki poprzez budowę, rozbudowę i modernizację infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej. 10. Budowa bazy turystycznej o charakterze rekreacyjno wypoczynkowym. 158

161 Cel strategiczny 5 Zapewnienie odpowiednich warunków do rozwoju edukacji, sportu, kompetencji i umiejętności społeczeństwa w celu budowania kapitału społecznego oraz nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy i doświadczeniu. Cele operacyjne poprawa warunków infrastrukturalnych oraz zaplecza dydaktycznego obiektów oświatowych oraz sportowych; zwiększenie dostępności do placówek wychowania przedszkolnego oraz żłobków, zwiększenie dostępności do ośrodków terapeutyczno-rehabilitacyjnych dla osób niepełnosprawnych; rozwój ogólnodostępnej bazy sportowej dla dzieci, młodzieży i osób dorosłych; rozwój kluczowych kompetencji wśród dzieci i młodzieży; wzmacnianie kompetencji kadry dydaktycznej; wzmocnienie i rozwój współpracy instytucjonalnej oraz wymiany młodzieży, organizacji praktyk i realizacji wspólnych projektów edukacyjno-sportowych; rozwój współpracy międzysektorowej; kształtowanie obywatelskich postaw wśród dzieci i młodzieży; rozwijanie tożsamości kulturalnej, historycznej wśród dzieci i młodzieży; zwiększenie poziomu wiedzy na temat profilaktyki zdrowotnej, promocji zdrowia, ekologii, ochrony środowiska, gospodarki niskoemisyjnej itp. KIERUNKI DZIAŁAŃ 1. Rozbudowa, budowa i modernizacja obiektów oświatowych. 2. Doposażenie placówek szkolnych w niezbędne i nowoczesne zasoby dydaktyczne. 3. Budowa, modernizacja przyszkolnej i ogólnodostępnej infrastruktury sportowej i rekreacyjnej. 4. Program zajęć pozalekcyjnych oraz dodatkowych w celu wyrównywania różnic edukacyjnych oraz rozwoju kluczowych kompetencji i umiejętności (kwalifikowana pierwsza pomoc, zajęcia terapeutyczne itp.). 5. Programy doszkalające kadrę dydaktyczną. 6. Organizacja przedsięwzięć, imprez o charakterze sportowym i edukacyjnym. 7. Systemowe wsparcie terapeutyczne rehabilitacyjne dla osób niepełnosprawnych, 8. Działania promocyjne zakresu profilaktyki i ochrony zdrowia oraz podnoszenia świadomości ekologicznej wśród dzieci, młodzieży i mieszkańców. 9. Współpraca międzynarodowa oraz instytucjonalna. 10. Realizacja działań edukacyjnych i promocyjnych przy współpracy placówek oświatowych, sektora organizacji pozarządowych oraz podmiotów zagranicznych. 159

162 1.3. Zadania w ramach poszczególnych celów strategicznych i operacyjnych Załącznik nr 1 2. Analiza WiP: ważności (istotności) i prawdopodobieństwa działań strategicznych. Cele strategiczne oraz cele operacyjne zostały nakreślone po szczegółowej analizie obszaru, wniosków z przeprowadzonej diagnozy społeczno-gospodarczej, potrzeb wskazanych przez interesariuszy na warsztatach strategicznych oraz kierunków rozwoju wyznaczonych w dokumentach strategicznych wyższego rzędu. Tak realizowana metodologia wskazuje na znaczącą wagę obszarów poddanych analizie i kierunków zmian, które pozostają w ścisłej korelacji z polityką regionalną na poziomie powiatowym i wojewódzkim. Potwierdzeniem ważności wyznaczonych celów oraz kierunków działań jest lista projektów, przedsięwzięć do realizacji w perspektywie do 2024 roku. Istotnym jest fakt, iż inwestycje zaplanowane do realizacji pozostają w komplementarności z kierunkami działań w dokumentach na poziomie regionalnym i krajowym, w szczególności ze Strategią ZIT WOF oraz Strategią Rozwoju Województwa Mazowieckiego do 2030, Innowacyjne Mazowsze. Prawdopodobieństwo zrealizowania działań zawartych w niniejszej Strategii jest bardzo wysokie, gdyż zadania te są ujęte w większości w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Ponadto nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej na lata daje duże szanse na współfinansowanie inwestycji ujętych w Strategii i osiągnięcie zakładanych wskaźników monitoringu. 3. Zgodność Strategii z dokumentami strategicznymi wyższego rzędu Strategia jako dokument kompleksowy uwzględniać powinna również inne strategiczne i planistyczne opracowania. W zaprezentowanej w niniejszym rozdziale tabeli przedstawione zostały ramowe dokumenty na poziomie Unii Europejskiej, polityki krajowej i lokalnej, których zapisy w istotny sposób wyznaczają kierunki działań programowych kształtujących wzrost społeczno-gospodarczy każdej gminy. Ramowe zasady dotyczące priorytetów polityki społeczno-gospodarczej zdefiniowane zostały na poziomie dokumentu unijnego Europa Jednocześnie ustalenia w nim zawarte przekładają się obecnie na politykę krajową za pośrednictwem trzech kluczowych dokumentów: Strategii Rozwoju Kraju 2020, Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego i Strategii Spójności uzupełnione określonymi 160

163 programami przedmiotowymi. Jednocześnie Strategia Rozwoju Gminy Radzymin na lata ma być dokumentem odpowiadającym na realne potrzeby społeczności lokalnej, w związku z tym musi wpisywać się w założenia polityk powiatowych, wojewódzkich oraz tych tworzonych na poziomie gminy. Stąd potrzeba analizy celów strategicznych wyznaczonych dla całego województwa, gdzie strategia rozwoju jest podstawowym dokumentem programowym ukierunkowującym politykę samorządu terytorialnego. Analiza wyżej wymienionych dokumentów pozwoli na stworzenie strategii, która będzie użytecznym i skutecznym instrumentem realizacji polityki gminnej w zakresie rozwoju społecznogospodarczego. Tabela 41. Zgodność Strategii Rozwoju Gminy Radzymin na lata z dokumentami strategicznymi. Nazwa dokumentu Europa 2020 strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu Obszar interwencji Unia Europejska Priorytety/cele strategiczne zgodne ze Strategią Rozwoju Gminy Radzymin na lata Priorytety Strategii: 1. WZROST INTELIGENTNY (ang. smart growth) czyli rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach. 2. WZROST ZRÓWNOWAŻONY (ang. sustainable growth) czyli transformacja w kierunku gospodarki niskoemisyjnej, efektywniej korzystającej z zasobów i konkurencyjnej. 3. WZROST SPRZYJAJĄCY WŁĄCZENIU SPOŁECZNEMU (ang. inclusive growth) czyli wspieranie gospodarki charakteryzującej się wysokim poziomem zatrudnienia i zapewniającej spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną Priorytety te mają zostać zrealizowane poprzez osiągnięcie do 2020 roku pięciu celów: CEL 1: OSIĄGNIĘCIE WSKAŹNIKA ZATRUDNIENIA NA POZIOMIE 75%, wśród kobiet i mężczyzn w wieku lat, w tym poprzez zwiększenie zatrudnienia młodzieży, osób starszych i pracowników nisko wykwalifikowanych oraz skuteczniejszą integrację legalnych imigrantów. CEL 2: POPRAWA WARUNKÓW PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO-ROZWOJOWEJ, w szczególności z myślą o tym, aby łączny poziom inwestycji publicznych i prywatnych w tym sektorze osiągnął 3% PKB; ponadto Komisja Europejska opracuje wskaźnik odzwierciedlający efektywność działalności badawczo-rozwojowej i innowacyjnej. CEL 3: ZMNIEJSZENIE EMISJI GAZÓW CIEPLARNIANYCH O 20%, w porównaniu z poziomami z 1990 r.; zwiększenie do 20% udziału energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii; dążenie do zwiększenia efektywności energetycznej o 20%. Unia Europejska zdecydowana jest podjąć decyzję o osiągnięciu do 2020 r. 30- procentowej redukcji emisji w porównaniu z poziomami z 1990 r., o ile inne kraje rozwinięte zobowiążą się do porównywalnych redukcji emisji, a kraje rozwijające się wniosą wkład na miarę swoich zobowiązań i możliwości. 161

164 CEL 4: PODNIESIENIE POZIOMU WYKSZTAŁCENIA, zwłaszcza poprzez dążenie do zmniejszenia odsetka osób zbyt wcześnie kończących naukę do poniżej 10% oraz poprzez zwiększenie do co najmniej 40% odsetka osób w wieku lat mających wykształcenie wyższe lub równoważne. CEL 5: WSPIERANIE WŁĄCZENIA SPOŁECZNEGO, zwłaszcza przez ograniczanie ubóstwa, mając na celu wydźwignięcie z ubóstwa lub wykluczenia społecznego co najmniej 20 mln obywateli. Strategia Rozwoju Kraju 2020 Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju. Polska Trzecia fala nowoczesności. Polska Polska Strategia Rozwoju Gminy Radzymin wpisuje się w priorytety i cele Strategii Europa 2020, ponieważ swoich głównych zamierzeniach skupia się na zrównoważonym rozwoju obszaru poprzez działania w sektory takie jak zdrowie, opieka społeczna, edukacja, rynek pracy, infrastruktura, środowisko, itp. Celem głównym Strategii jest wzmocnienie gospodarczych, społecznych i instytucjonalnych potencjałów, zapewniających szybszy i zrównoważony rozwój kraju oraz poprawę życia ludności. Wskazane zostały trzy główne obszary strategiczne, wokół których koncentrować się będą cele realizacyjne i działania rozwojowe: 1. Sprawne i efektywne państwo. 2. Konkurencyjna gospodarka. 3. Spójność społeczna i gospodarcza Strategia Rozwoju Gminy Radzymin na lata nawiązuje w wizji, misji oraz celów strategicznych i głównych priorytetów cytowanej Strategii. Wykazuje komplementarność w zakresie spójności społecznej, gospodarczej, konkurencyjnej gospodarce oraz sprawnym państwie. Celem głównym przedstawionych w niniejszym dokumencie działań jest poprawa jakości życia Polaków. Osiągnięcie tego celu powinno być mierzone, z jednej strony, wzrostem produktu krajowego brutto (PKB) na mieszkańca, a z drugiej zwiększeniem spójności społecznej oraz zmniejszeniem nierównomierności o charakterze terytorialnym, jak również skalą skoku cywilizacyjnego społeczeństwa oraz innowacyjności gospodarki w stosunku do innych krajów. Osiąganie strategicznego celu kluczowego będzie możliwe dzięki podjęciu działań w trzech obszarach zadaniowych: konkurencyjności i innowacyjności (modernizacji), równoważenia potencjału rozwojowego regionów Polski (dyfuzji), efektywności i sprawności państwa Strategia Rozwoju Gminy Radzymin na lata koreluje w wizji i misji z niniejszą Strategią: WIZJA ROZWOJU GMINY RADZYMIN: Gmina Radzymin nowoczesna i innowacyjna, z bardzo dobrymi warunkami dla rozwoju przedsiębiorczości i życia mieszkańców. MISJA GMINY RADZYMIN: Wzmocnienie i efektywne wykorzystanie potencjału społeczno gospodarczego oraz walorów przyrodniczych i kulturowych a także skuteczna współpraca międzysektorowa, przy jednoczesnym zachowaniu zrównoważonego rozwoju, to podstawa do poprawy jakości życia mieszkańców Gminy Radzymin. 162

165 Określone w Strategii Rozwoju cele strategiczne i operacyjne stanowią uszczegółowienie planowanych do realizacji kierunków zmian. Krajowy Program Reform na rzecz realizacji strategii Europa 2020 Polska Krajowy Program Reform skupia się na tych działaniach, które mają na celu odrabianie zaległości rozwojowych oraz budowie nowych przewag konkurencyjnych, w trzech obszarach priorytetowych: 1.Infrastruktura dla wzrostu zrównoważonego; 2.Innowacyjność dla wzrostu inteligentnego; 3.Aktywność dla wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Strategia Rozwoju Gminy Radzymin nawiązuje w swoich zamierzeniach do celów Krajowego Programu Reform, ponieważ idea rozwoju obszaru opiera się na zrównoważonym rozwoju, budowaniu gospodarki opartej na wiedzy oraz ograniczeniu negatywnych wskaźników społecznych. Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego Polska Celem strategicznym SRK do 2020 jest: efektywne wykorzystywanie specyficznych regionalnych oraz terytorialnych potencjałów rozwojowych dla osiągania celów rozwoju kraju wzrostu, zatrudnienia i spójności w horyzoncie długookresowym. Rozwinięciem celu strategicznego są trzy cele szczegółowe polityki regionalnej: 1. Wspomaganie wzrostu konkurencyjności regionów. 2. Budowanie spójności terytorialnej i przeciwdziałanie procesom marginalizacji na obszarach problemowych, 3. Tworzenie warunków dla skutecznej, efektywnej i partnerskiej realizacji działań rozwojowych ukierunkowanych terytorialnie. Strategia Rozwoju Gminy Radzymin do 2024 opiera się między innymi na efektywnym wykorzystaniu potencjału obszaru, wzmocnieniu infrastruktury oraz zapewnieniu spójności społecznej co oznacza, ze wpisuje się w cele rozwojowe KSRR na lata Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 Polska KPZK 2030 wyznacza 6 celów polityki przestrzennego zagospodarowania kraju: 1. Podwyższenie konkurencyjności głównych ośrodków miejskich Polski w przestrzeni europejskiej poprzez ich integrację funkcjonalną przy zachowaniu policentrycznej struktury systemu osadniczego sprzyjającej spójności. 2. Poprawa spójności wewnętrznej i terytorialne równoważenie rozwoju kraju poprzez promowanie integracji funkcjonalnej, tworzenie warunków dla rozprzestrzeniania się czynników rozwoju wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich oraz wykorzystanie potencjału wewnętrznego wszystkich terytoriów. 3. Poprawa dostępności terytorialnej kraju w różnych skalach przestrzennych poprzez rozwijanie infrastruktury transportowej i telekomunikacyjnej. 4. Kształtowanie struktur przestrzennych wspierających osiągnięcie i utrzymanie wysokiej jakości środowiska przyrodniczego i walorów krajobrazowych Polski. 163

166 5. Zwiększenie odporności struktury przestrzennej na zagrożenia naturalne i utratę bezpieczeństwa energetycznego oraz kształtowanie struktur przestrzennych wspierających zdolności obronne państwa. 6. Przywrócenie i utrwalenie ładu przestrzennego. Budowanie ładu przestrzennego Gminy Radzymin odbywać się będzie zgodnie z kierunkami działań zawartych w Strategii Rozwoju oraz popytu na określone rodzaje aktywności mieszkańców, przedsiębiorców oraz inwestorów. Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Polska Polska Głównym celem SRKL jest rozwijanie kapitału ludzkiego poprzez wydobywanie potencjałów osób w taki sposób, by mogły w pełni uczestniczyć w życiu społecznym, politycznym i ekonomicznym na wszystkich etapach życia. Poza celem głównym w SRKL wyznaczono pięć celów szczegółowych: wzrost zatrudnienia; wydłużenie aktywności zawodowej i zapewnienie lepszej jakości funkcjonowania osób starszych; poprawa sytuacji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym; poprawa zdrowia obywateli oraz podniesienie efektywności opieki zdrowotnej; podniesienie poziomu kompetencji i kwalifikacji obywateli. Kierunki strategiczne zawarte w Strategii Rozwoju Gminy Radzymin na lata wprost wpisują się w celu SRKL, ponieważ mocno akcentują obszar zatrudnienia, zmniejszenia bezrobocia, podnoszenia kompetencji oraz generowania nowych miejsc pracy, poprawy stanu zdrowia mieszkańców poprzez promocję i profilaktykę zdrowotną. Celem głównym SRKS jest wzmocnienie udziału kapitału Społecznego w rozwoju społeczno gospodarczym Polski Cel główny SRKS będzie realizowany przez cztery cele szczegółowe: Cel 1. Kształtowanie postaw sprzyjających kooperacji, kreatywności oraz komunikacji. Cel 2. Poprawa mechanizmów Partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne. Cel 3. Usprawnienie procesów komunikacji społecznej oraz wymiany wiedzy. Cel 4. Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego. Aktywne włączenie wszystkich interesariuszy w proces przygotowania Strategii daje możliwość większej partycypacji społecznej w wielu działaniach oraz aktywnościach Gminy, które będą rozwijane poprzez zaplanowane kierunki działań w niniejszej Strategii Rozwoju. 164

167 Strategie sektorowe dotyczące problemów społecznych Strategia rozwoju województwa mazowieckiego do 2030 roku Innowacyjne Mazowsze Polska województwo mazowieckie Aktywna polityka prospołeczna Gminy Radzymin nawiązuje w swoich celach oraz zamierzeniach do rozwiązywania problemów z obszaru zdrowia oraz polityki społecznej. Strategia Rozwoju Gminy Radzymin na lata nawiązuje zatem do: 1) Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata , 2) Krajowego Programu Przeciwdziałania Narkomani na lata , 3) Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata , 4) Narodowego Programu Zdrowia na lata , 5) Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata , 6) Rządowego Programu Ograniczania Przestępczości i Aspołecznych Zachowań Razem Bezpieczniej W horyzoncie Strategii do 2030 roku wizja i cel główny dokumentu brzmi następująco: WIZJA MAZOWSZE TO REGION SPÓJNY TERYTORIALNIE, KONKURENCYJNY, INNOWACYJNY Z WYSOKIM WZROSTEM GOSPODARCZYM I BARDZO DOBRYMI WARUNKAMI ZYCIA JEGO MIESZKANCÓW CEL GŁÓWNY ZMNIEJSZENIE DYSPROPORCJI ROZWOJU W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM, WZROST ZNACZENIA OBSZARU METROPOLITALNEGO WARSZAWY W EUROPIE Strategia Rozwoju Gminy Radzymin na lata jest spójna z wizją rozwoju województwa mazowieckiego. Cele Strategiczne dokumentu wprost wpisują się w politykę rozwojową i obszary interwencji Strategii województwa: CEL STRATEGICZNY 1 wpisujący się w obszar: Przestrzeń i transport oraz środowisko i energetykę: Kreowanie gospodarki niskoemisyjnej oraz poprawa bazy infrastrukturalnej obiektów publicznych, stanu infrastruktury sanitarnej i drogowej w celu zwiększenia dostępności i spójności terytorialnej regionu, bezpieczeństwa mieszkańców, turystów, przedsiębiorców przy jednoczesnym poszanowaniu środowiska naturalnego. CEL STRATEGICZNY 2 wpisujący się w obszar: Społeczeństwo: Zwiększenie dostępności do opieki zdrowotnej i społecznej poprzez poprawę bazy infrastrukturalnej, rozwój profilaktyki zdrowotnej, programy kompleksowej aktywizacji dzieci, młodzieży, osób dorosłych, seniorów, niepełnosprawnych oraz wykluczonych społecznie. CEL STRATEGICZNY 3 wpisujący się w obszar: Gospodarkę: Podniesienie poziomu konkurencyjności społeczno-ekonomicznej Gminy Radzymin poprzez zintegrowane działania związane z rozwojem i efektywnym wykorzystaniem potencjału obszaru do 165

168 rozwoju przedsiębiorczości, rolnictwa, budowania wykwalifikowanych zasobów pracy oraz dywersyfikacji lokalnych działalności gospodarczych. CEL STRATEGICZNY 4 wpisujący się w obszar: Kulturę i turystykę: Wielofunkcyjne wykorzystanie obszaru do rozwoju kultury, turystyki i rekreacji oraz promowanie dziedzictwa kulturowego, historycznego i przyrodniczego regionu, jako elementu do budowania atrakcyjnego wizerunku Gminy i poprawy jakości życia mieszkańców. CEL STRATEGICZNY 5 wpisujący się w obszar: Społeczeństwo: Zapewnienie odpowiednich warunków do rozwoju edukacji, sportu, kompetencji i umiejętności społeczeństwa w celu budowania kapitału społecznego oraz nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy i doświadczeniu. Strategia Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego na lata Warszawski Obszar Funkcjonalny Wizja rozwoju obszaru WOF wytycza następujący kierunek: Warszawski Obszar Funkcjonalny to wibrujące energią europejskie centrum rozwoju, gdzie harmonijnie łączą się wysoka jakość życia i doskonałe warunki biznesowe, tworzone w oparciu o kreatywność mieszkańców, potencjał współpracy i nowe technologie. Wyznaczona wizja w Strategii Rozwoju pozostaje w ścisłej korelacji z wizją WOF, ponieważ skupia się na obszarach wyznaczonych w Strategii ZIT i kierunkuje proces zmian na najbliższe lata. Wizja Gminy Radzymin do 2024 z prognozą do 2030 roku brzmi: Gmina Radzymin nowoczesna i innowacyjna, z bardzo dobrymi warunkami dla rozwoju przedsiębiorczości i życia mieszkańców Dodatkowo Strategię ZIT WOF skoncentrowano na osiągnięciu trzech celów: 1. Zwiększenie dostępności usług publicznych; 2. Rozwój sieci powiązań gospodarczych; 3. Poprawa jakości przestrzeni. Cele te stanowiły determinantę do kreowania celów strategicznych, operacyjnych oraz kierunków działań w Strategii Rozwoju Gminy Radzymin tak, aby w pełni odpowiedzieć na zapotrzebowania społeczne interesariuszy oraz wpisywać się w spójną wizję rozwoju społecznogospodarczego WOF. Strategia Rozwoju Obszaru Metropolitalnego Warszawy Obszar Metropolitalny Warszawy Wizja cytowanej Strategii Rozwoju OMW jest w pełni tożsama z wizją rozwoju WOF, która jak wyżej wskazano pozostaje w ściślej korelacji ze Strategią Rozwoju Gminy Radzymin. Cele strategiczne wytyczone w Strategii Rozwoju Gminy Radzymin zostały zdefiniowane przy uprzedniej analizie celów Strategii OMW, która wytycza horyzontalne kierunki rozwoju. Takie podejście gwarantuje spójność polityki regionalnej oraz realizację projektów wpisujących się w tożsamą wizję rozwoju 166

169 Strategia Rozwoju Powiatu Wołomińskiego do 2025 roku Źródło: Opracowanie własne Powiat Wołomiński obszaru. Wytyczone w niniejszej Strategii cele strategiczne obejmują następujące obszary: Cel strategiczny 1 WZMACNIANIE INNOWACYJNOŚCI I KONKURENCYJNOŚCI GOSPODARCZEJ POWIATU WOŁOMIŃSKIEGO Cel strategiczny 2 AKTYWIZACJA SPOŁECZNA I OBYWATELSKA MIESZKAŃCÓW POWIATU WOŁOMIŃSKIEGO Cel strategiczny 3 ROZWÓJ INFRASTRUKTURY SPOŁECZNEJ I TECHNICZNEJ W POWIECIE Cel strategiczny 4 TWORZENIE WARUNKÓW DLA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU FUNKCJI TURYSTYCZNEJ POWIATU WOŁOMIŃSKIEGO Cele strategiczne określone w Strategii Rozwoju Gminy Radzymin do 2024 roku w pełni wpisują się w powyższe obszary, ponieważ dotyczą: – rozwoju przedsiębiorczości – zrównoważonego rozwoju obszaru, – ochrony środowiska – wsparcia infrastruktury społeczne i technicznej – rozwoju kapitału ludzkiego. 4. Wpływ Strategii ZIT dla WOF , rozwój infrastrukturalny, gospodarczy, społeczny m.st. Warszawy mający wpływ na Gminę Radzymin, + strategia rozwoju obszaru metropolitarnego Warszawy + analiza konkurencyjności gmin sąsiednich. Gmina Radzymin posiada strategiczne położenie względem miasta Warszawy, co więcej znajduje się pod silnym wpływem ośrodka centralnego na aspekty społeczno- gospodarcze, który zadecydowały o włączeniu do dwóch strategicznych obszarów: Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego, Obszaru Metropolitalnego Warszawy. 167

170 Obecność zarówno w WOF jak i OMW potwierdza, iż Gmina Radzymin znajduje się w obszarze silnych oddziaływań społeczno- gospodarczo- przestrzennych, które mają wpływ na poziom rozwoju ekonomicznego terenów znajdujących się w sąsiedztwie stolicy oraz warunkują dostępność do usług i generują szanse na niwelowanie negatywnych wskaźników zrównoważonego rozwoju na wskazanym obszarze. Zintegrowana polityka regionalna w ramach obszarów funkcjonalnych ma na celu zwiększenie konkurencyjności obszaru i wyrównanie szans rozwojowych jednostek należących do WOF oraz OMW Dla Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego opracowano Strategię Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (Strategia ZIT WOF). To dokument odpowiadający na wyzwania, jakie stawia przed jednostkami samorządu terytorialnego (JST) rosnąca rola w polityce krajowej i Unii Europejskiej miejskich obszarów funkcjonalnych. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne są instrumentem umiejscowionym w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata (RPO WM), współfinansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Społecznego. Zgodnie z tzw. ustawą wdrożeniową Strategia ZIT może być także realizowana przy wsparciu krajowych programów operacyjnych, przede wszystkim Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (PO IŚ). W celu spełnienia warunków formalnych dla uruchomienia instrumentu ZIT na terenie Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego władze poszczególnych gmin zawiązały w dniu 21 lutego 2020 r. Porozumienie gmin Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego o współpracy 168

Najlepsi brokerzy opcji binarnych 2020:
  • Binarium
    Binarium

    1 miejsce w rankingu! Najlepszy wybor dla poczatkujacego!
    Bezplatne konto szkoleniowe i demo!
    Bonus za rejestracje!

  • FinMax
    FinMax

    Uczciwy i niezawodny broker! Dobre recenzje!

Like this post? Please share to your friends:
Inwestycja internetowa

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: